Naarmate er meer gehandeld wordt in virtuele omgevingen, worden recht en betrouwbaarheid belangrijker. Welk strafrecht geldt in Second Life, vroeg NRC aan enkele juristen. Aanleiding was het bericht dat bijna 70% van de deelnemers aan Second Life (SL) te maken krijgt met diefstal, vernieling en stalking. SL-bewoners zijn niet tevreden over de manier waarop eigenaar Linden Labs klachten over overtredingen afhandelt. Ze willen meer transparantie en meer zeggenschap over de strafprocedures. Nu kunnen ze een klacht indienen bij Linden Labs. Het bedrijf beoordeelt de klacht en publiceert de oplossing op een website. ‘Dat vinden veel deelnemers niet bevredigend’, zegt David de Nood, programmamanager van EPN. Omdat Second Life benadrukt dat mensen met een account bewoners zijn, zou deelname aan de rechtspraak binnen de virtuele wereld het gemeenschapsgevoel bevorderen, meent De Nood. Hij denkt dat moderatoren uit de Second Life-gemeenschap het rechtsysteem van Linden Labs democratischer kunnen maken. ‘Het is een interessante ontwikkeling dat er ook in virtuele werelden behoefte aan regels en handhaving ontstaat’, zegt Tina van der Linden, docent ICT en recht aan de Universiteit Utrecht. ‘Virtuele werelden zijn begonnen als een soort ontsnapping aan de echte wereld met al haar regels. Maar in de praktijk zie je dat totale vrijheid leidt tot een oorlog van allen tegen allen.’ Van der Linden denkt dat elke virtuele omgeving haar eigen rechtssysteem zou moeten hebben. ‘Nationaal recht is natuurlijk niet logisch op internet.’ Ook Laurens Mommers van e@Law Leiden, centrum voor recht in de informatiemaatschappij, vindt dat virtuele werelden kunnen doodbloeden zonder rechtsregels. ‘Virtuele werelden zijn steeds meer op echte werelden gaan lijken. Avatars kunnen zulk complex gedrag vertonen dat geautomatiseerde correcties niet meer mogelijk zijn. Je hebt mensen nodig die regels maken en handhaven.’
Virtuele conflicten spelen niet alleen binnen virtuele werelden een rol. Onlangs veroordeelde de rechtbank in Leeuwarden twee tieners wegens diefstal van virtuele goederen in de online roleplaying game Runescape. Het vonnis wordt als baanbrekend beschouwd, omdat de rechtbank de waarde van virtuele goederen gelijk stelt aan die van fysieke goederen. Dat sluit aan bij de beleving van deelnemers aan virtuele werelden. Zij investeren veel tijd, en soms ook geld, in de levens van hun digitale alter ego’s. In SL lopen recreatief en zakelijk gebruik door elkaar waardoor ook bedrijven rechtszekerheid in virtuele werelden eisen. ‘Stel dat een klant een hypotheek afsluit binnen een virtuele wereld en dat de server crasht op het moment dat hij zijn handtekening zet. Wie is dan aansprakelijk? Daar is nog veel onduidelijk over’, stelt De Nood. Verzekeraar Univé bood een tijdje een digitale polis voor het verzekeren van virtuele eigendommen. Tussen juli 2007 en oktober 2008 werden echter maar zestig polissen verkocht en geen enkele claim ingediend. Univé is er daarom weer mee gestopt.
(NRC, 7 november 2008)