Bende maakte vier miljoen buit bij plunderen van bankrekeningen

Twee verdachten van grootschalige oplichting van bankrekeninghouders mogen hun strafzaak in vrijheid afwachten. De twee (beide 22, uit Amersfoort en Veendam) zaten elf maanden in voorarrest, de rechtszaak staat echter pas voor december 2021 gepland. De buit was rond de vier miljoen, volgens het OM verkregen door nietsvermoedende particulieren te benaderen met verhalen over ‘veilige rekeningen’. De 22 slachtoffers van de bende – die zeker zeven leden telt – moesten op een nepsite inloggen en daar hun eigen geld naartoe overmaken omdat hun bank op het punt stond gehackt te worden. De officier wees de verdachten op hun positie. ‘De politie zal de komende tijd scherp op jullie letten. Ben je daar goed van bewust’.

VS: Vrouw vermoord bij kopen koelkast op Facebook

In de Amerikaanse staat Pennsylvinia is een vrouw vermoord door de man bij wie ze op facebook een koelkast kocht. De vrouw (54) zag de koelkast op facebook marketplace staan en reed naar de verkoper (26) om het apparaat op te halen. Bij de man thuis kregen ze ruzie over de koopprijs. Dat liep zo uit de hand dat de vrouw werd doodgestoken. Omdat ze keurig verteld had wat ze ging doen, en waar ze naar toe ging, konden familieleden én politie haar relatief makkelijk traceren. Via facebook-chats en data van haar smartphone werd ze gevonden in de woning van de verkoper. Die werd opgepakt en aangeklaagd voor moord.

Meer mensen slachtoffer oplichting via nep-webwinkels

In het eerste kwartaal van 2021 hebben internetoplichters met nep-webwinkels al bijna net zoveel slachtoffers gemaakt als in heel 2019. De Fraudehelpdesk kreeg in die maanden bijna 1500 meldingen van oplichting bij webshoppen, met een totale schade van 218 duizend euro. In 2020 verdubbelde het aantal slachtoffers al. Bij deze oplichtingen gaat het om online nepwinkels, die vaak adressen gebruiken met de naam van een echte winkel erin, zoals dixons-dagdeals.com of bcc-acties.com. Layout en logo’s zijn perfect gekopieerd. Maar na bestelling en betaling blijft het stil. Volgens de Fraudehelpdesk profiteren de oplichters van alle coronamaatregelen: veel artikelen kónden alleen maar online besteld worden en bovendien zorgde het virus voor een grote groep onervaren online shoppers.

Georganiseerde misdaad in Europa “nog nooit zo gevaarlijk”

De georganiseerde misdaad in Europa was nog nooit zo gevaarlijk als nu. Europol schrijft in het vierjaarlijkse ‘Serious and Organised Crime Threat Assessment’ (Socta 2021) dat criminele netwerken hun activiteiten en netwerken vooral met behulp van internet, vaker en verder uitbreiden. In de georganiseerde misdaad is de drugshandel veruit de grootste sector: 40% van de criminele netwerken is daarmee bezig. Ook mensensmokkel, uitbuiting van gesmokkelde migranten, internetfraude en vermogensmisdrijven zijn belangrijke sectoren. De netwerken worden ook gewelddadiger: het gebruik van vuurwapens en explosieven in de openbare ruimte stijgen, en steeds vaker zijn de slachtoffers niet direct betrokkenen, zoals advocaten en journalisten. Volgens het rapport is internet ‘een opvallend onderdeel van de uitbreiding van criminele activiteiten’. Bij vrijwel elke misdaad speelt het internet een rol, criminelen maken volop gebruik van digitale mogelijkheden, van versleutelde communicatie voor drugsbendes tot directe internetoplichting en natuurlijk de coronacrisis.

ISIS lanceert eigen cloud-omgeving

Het was natuurlijk een kwestie van tijd maar terreurgroep ISIS heeft een eigen cloud-omgeving gestart, zo bericht Homeland Security Today. Cyberexperts van de Electronic Horizons Foundation openden recent het Horizons Cloud Platform, een eigen omgeving om propagandamateriaal op te slaan en te delen. ‘De eigen gelederen gesloten houden’, zou het motief zijn om niet meer gebruik te maken van clouds als bij Google, Apple en andere techbedrijven die steeds meer doen om ISIS buiten de servers te houden. ‘We resorted to developing solutions that provide a space for propagation between the fellow supporters and the general Muslim community, so that the benefits may prevail’, schreef de EHF, die ook een ‘messaging and chat hub’ zou hebben opgezet. ‘Our technical support teams are fully prepared to guide the brothers to solve technical and security problems’, luidt de boodschap die behalve in het Engels in het Arabisch, Frans en Italiaans is verspreid. Aanmelden voor het platform kan via Protonmail of Tutanota.com, uploaden alleen via VPN of TOR. De EHF, begin 2016 opgericht als een soort it-helpdesk voor jihadisten wereldwijd, geeft ook hulp bij encryptie en tips om online onder de radar te blijven.

Belgie: Voor het eerst komt ‘hate speech’ voor assisen

Haatzaaien op facebook geldt in België als een ‘drukpersmisdrijf’ en die worden behandeld door een hof van assisen, met een jury dus. Zulke zaken zijn kostbaar en langdurig, reden waarom daders vaak vrijuit gaan. De zaak van een man (34, uit Flémalle, bij Luik) die op Facebook haatdragende commentaren postte over (verkrachtingen van) vrouwen, wordt echter wel behandeld. ‘Dat zal een uitzondering blijven’, zegt hoogleraar strafrecht Raf Verstraeten (KU Leuven) over de zaak en de verdachte. Die reageerde, oktober 2020, op facebook op een artikel over een verkrachting. Volgens de verdachte was die door de vrouw zelf uitgelokt door de manier waarop ze zich kleedde. De verdachte refereerde in zijn bijdrage aan de zeven vrouwen die ‘incel’ Elliot Rodger in de VS vermoordde, puur uit vrouwenhaat, en riep om Rodger te wreken. De teksten werden opgemerkt door Interpol en doorgestuurd naar België. De verdachte werd opgepakt, zat een tijd in voorhechtenis en werd onlangs vrijgelaten met een enkelband. De kamer van inbeschuldigingstelling in Luik oordeelde dat de haatberichten van de man ook een ‘persmisdrijf’ waren en dus voor een assisenjury verschijnen. Advocaat Wilmotte spreekt van ‘een riskant precedent’, omdat veel mensen op sociale media ‘impulsieve reacties posten’. Volgens Verstraeten is het echter een misvatting dat persmisdrijven enkel door journalisten of media kunnen worden begaan. Geschreven berichten op sociale media als facebook ‘van eender wie’ kunnen volgens hem onder dezelfde wetgeving vallen. In de praktijk gebeurde dat nooit ‘omdat men de moeite niet deed om zo’n zaak voor een hof van assisen te brengen’. Zaken werden vooral geseponeerd. En dat is ‘betreurenswaardig’, zegt Verstraeten. Wat hem betreft moeten alle haatmisdrijven of aanzetten tot geweld correctioneel berecht worden.

Sextortion verwoest ook levens van jongens, maar hulp is taboe

Slechts 2,5% van de jongens die financieel werden afgeperst met naaktvideo’s of -foto’s vertelt dat aan hun ouders. Vanwege de ‘onverminderd hoge cijfers’ van financiële afpersing onder jongens deed Helpwanted.nl, onderdeel van het Expertisebureau Online Kindermisbruik (EOKM), onderzoek naar deze specifieke groep die vaak onderbelicht blijft – terwijl 50% van de meldingen over sextortion gedaan wordt door jongens. Maar waar meisjes bij sextortion vooral meer beeldmateriaal moeten opsturen, gaat het bij jongens meestal om geld. Het onderzoek ‘Eigen schuld, dikke bult‘ beschrijft hoe jongens reageren op afpersing met naaktbeelden, hoeveel ze betaalden en of ze voldoende hulp kregen. Iets meer dan de helft van de jongens praat er wel met vrienden over maar 43% met niemand. In 32% van de gevallen was her maximaal een half uur contact tussen afperser en slachtoffer, in 57% ging het om ‘enkele uren contact’. Het gemiddelde bedrag dat werd geëist 548,50 euro, 31% betaalde deels of volledig. Het onderzoek moet vooral het taboe op slachtofferschap wegnemen. Jongens leggen de schuld vaak bij zichzelf – ‘ik heb iets heel erg doms gedaan’, is de meest gehoorde openingszin bij meldingen, weet Simone Belt van Helpwanted.nl. Dat taboe staat goede hulpverlening in de weg en bovendien blijft daardoor onduidelijk hoe omvangrijk het probleem is, zegt socioloog Merel van Mansom en een van de auteurs van het rapport. De afpersing begint vaak op chatplatforms als Omegle, Whatsapp, snapchat en instagram. Vervolgens komen sites als Skype en KIK in beeld waar de jongens verleid worden en beelden van seksuele handelingen worden opgenomen. Bellen de jongens dan Helpwanted.nl, dan wordt geprobeerd accounts te sluiten. ‘Omdat het contact puur online is, is het belangrijk dat de afperser geen toegang meer heeft tot het slachtoffer. Dus alles blokkeren’. Belt zegt dat afpersers ‘zodra ze merken dat er niets te halen valt, de aandacht verleggen naar een ander slachtoffer dat wel betaalt’. Betalen is volgens haar nooit een goed idee: ‘de afperser zal terugkomen voor meer geld’. Volgens Van Mansom is er daarna ook nog genoeg te doen. ‘Ouders reageren vaak boos, vrienden lachen erom, en zelfs de politie weet niet altijd goed wat zij met een aangifte moet doen’. Volgens haar is dat terug te voeren op het taboe dat rust op jongens als slachtoffer van een seksueel gerelateerd misdrijf. ‘Een jongen wordt in de maatschappij minder als slachtoffer gezien dan een meisje. Door dat stigma is het voor jongens dubbel zo lastig om naar buiten te treden’.

Belgie: Man opgepakt voor beroven escortdames

In Ukkel heeft de politie een man (51, uit Ukkel) opgepakt voor beroving van minstens drie escortdames. De verdachte maakte via advertentiesite Quartier Rouge afspraakjes met de vrouwen. Die reden per taxi naar een afgesproken adres maar werden daar, onder bedreiging van een mes, beroofd van tas, geld en telefoon. Toen de verdachte begin april weer toesloeg, wist de politie hem te betrappen. De man is intussen door de onderzoeksrechter onder aanhoudingsbevel geplaatst.

Oostenrijk: Agent veroordeeld na plaatsen Facebook-foto van “Hitlers lievelingsgerecht”

‘Middageten vandaag! Gnocchi met groene salade!’. Een politieagent uit Oostenrijk die op facebook schreef over een favoriet gerecht van Adolf Hitler, is veroordeeld tot tien maanden voorwaardelijk en ruim zes mille boete; een Oostenrijkse wet verbiedt uitingen van nationaalsocialisme. De agent, die volhield onschuldig te zijn, zette de foto vorig jaar nota bene online op Hitlers sterfdag. Een facebook-vriend schreef daarop dat ‘Blondie ontbrak’. Na zijn facebook-post werd hij door het korps geschorst. Na de veroordeling moet de tuchtcommissie van de politie nu zijn ontslag onderzoeken. Vrijheidspartij FPÖ royeerde de agent al. In en buiten deze partij worden verwijzingen naar het bewuste gerecht stelselmatig gebruikt om steun te betuigen aan Hitler en het nationaalsocialistische regime, meldt de Oostenrijkse omroep ORF. Volgens de agent zelf wist hij niet eens dat wat de geboortedag van Hitler was en had zijn vrouw de gnocchi speciaal voor hem en de kinderen gekookt na een lange fietstocht.

NCTV “volgde jarenlang personen met nepaccounts”

Lag begin april al het geautomatiseerd openbronnenonderzoek door AIVD en MIVD onder vuur, deze week blijkt ook de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) niet brandschoon bij het gebruik van osint. De NCTV volgde jarenlang politici, linkse- en rechtse activisten en religieuze leiders, met nepaccounts, aldus NRC. Dat gebeurde sinds 2009, schrijft demissionair Justitieminister Fred Grapperhaus in een brief aan de Tweede Kamer. En dat terwijl de NCTV geen bevoegdheden heeft om personen online te volgen. De NCTV monitort internet sinds 2006, vooral om dreigingen in kaart te brengen. De dienst kijkt naar trends en fenomenen, acties en reacties die in potentie de stabiliteit van Nederland ‘kunnen ontwrichten’, aldus Grapperhaus. NRC sprak eerder met tientallen betrokkenen en bekeek interne documenten. Daaruit kwam naar voren dat ook persoonlijke informatie werd verzameld, zoals informatie over echtgenoten, kinderen en vrienden. Dat gebeurde zowel om ‘niet herleidbaar’ te zijn, voor de veiligheid van medewerkers maar ook omdat een zichtbare virtuele aanwezigheid ‘mogelijk tot aanpassing van gedrag kunnen leiden’. Toen twitter en facebook opkwamen, moesten er simpelweg accounts komen om mee te kunnen lezen. ‘Uit de gevoelde noodzaak om dit niet herleidbaar te doen, werd sinds 2009 een gefingeerde naam in het leven geroepen die verschillende accounts op de verschillende sociale mediakanalen had’. Volgens NRC is nergens vastgelegd hoe ver de NCTV mag gaan in het verzamelen van informatie over personen en organisaties. In een reactie zei NCTV-baas Pieter-Jaap Aalbersberg dat zijn dienst online uitingen mag onderzoeken. De NCTV werd ‘de afgelopen jaren geconfronteerd met juridische procedures, waarbij ook de legitimiteit van het verwerken van persoonsgegevens ter discussie is gesteld’. De NCTV maakt inmiddels gebruik van een ‘apart ict-systeem’ waardoor de nepaccounts niet meer nodig zijn. ‘Het gebruik van het gefingeerde account is als gevolg van de publicatie in NRC gestaakt’, meldt Grapperhaus. Het verzamelen van gegevens over individuele personen is ‘opgeschort’. Waar tot voor kort werd volgehouden dat er voldoende juridische basis voor deze activiteit was, wordt dat nu ‘juridisch kwetsbaar’ genoemd. Grapperhaus zegt in overleg met de Kamer op zoek te gaan naar een ‘betere juridische verankering’ voor deze taak.

“Ruim 60.000 bezorgde ouders in verzet tegen TikTok”

Volgens de Stichting Onderzoek Marktinformatie (SOMI) doet TikTok-eigenaar Bytedance te weinig om de veiligheid van de gebruikers te waarborgen. Recent stierf in de VS ‘het zoveelste’ slachtoffer van de op TikTok populaire ‘blackout challenge’, zo lang mogelijk je adem inhouden terwijl je jezelf filmt. Dit jaar overleden al een meisje van 10 (in Italië) en een jongetje van 12 (in de VS). SOMI, dat claimt zestigduizend ouders te vertegenwoordigen, zegt dat de leeftijdsgrens – op TikTok hebben kinderen onder de zestien toestemming van hun ouders nodig om een account te openen – gemakkelijk te omzeilen is. De stichting wil dat TikTok onmiddellijk ingrijpt, onduidelijk is hoe precies. TikTok zelf stelt dat recent enkele maatregelen van kracht werden om de veiligheid van gebruikers te verhogen. Accounts van gebruikers tussen 13 en 15 worden standaard op privé gezet, onbekenden kunnen video’s van die gebruikers automatisch zien en moderators hebben meer mogelijkheden ongepaste video’s en gebruikers te rapporteren.

Nep-bankmedewerkers maken miljoenen buit

Volgens de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) zijn bankrekeninghouders door phishing in 2020 12,8 miljoen euro kwijtgeraakt. In 2019 ging het nog om 7,9 miljoen. Aan ‘nummerspoofing’, ook wel bankhelpdeskfraude, verloren Nederlanders in 2020 ruim 26 miljoen euro, waar deze fraudevorm in 2019 nog nauwelijks voorkwam. De NVB spreekt van een ‘zorgwekkend sterke stijging’ van de schadebedragen. De banken willen daarom gemakkelijker en sneller gegevens kunnen delen met politie en telecomsector. De veel hogere schade is het gevolg van corona (mensen zijn meer online), van de beschikbaarheid van ‘digitaal gereedschap’ om aan phishing en spoofing te doen en van de professionalisering aan de kant van de oplichters: valse berichten en valse websites zijn beter, slimmer en overtuigender dan voorheen, taal- en opmaakfouten zijn vrijwel verdwenen en met alle persoonsgegevens die online te vinden zijn, bijvoorbeeld bij datalekken of op sociale media, kunnen oplichters steeds gemakkelijker hun slag slaan.

Belgie: Facebook-oproep om “Gülenisten te onthoofden” blijft onbestraft

In België zijn twee mannen die op facebook opriepen ‘Gülenisten’ te onthoofden, ook in hoger beroep niet bestraft voor het aanzetten tot haat. De twee Erdogan-aanhangers werden wel schuldig bevonden aan discriminatie; ze hadden een restaurantuitbater bedreigd. De feiten dateren van juli 2016 toen in Turkije een staatsgreep verijdeld werd. President Erdogan beschuldigde prediker Fethullah Gülen en zijn aanhangers coupplegers te zijn. Dat leidde in België onder meer tot oproepen op facebook om aanhangers van Gülen ‘op te knopen en te onthoofden’ en in de sharia in te voeren. Een slachtoffer van de haatcampagne zag zich genoodzaakt zijn restaurant te sluiten. Twee mannen (dertigers, uit Heusden-Zolder) werden opgepakt voor opruiing, haatzaaien en discriminatie. De ene verdachte accepteerde zijn straf, drie maanden voorwaardelijk, maar de andere ging in beroep tegen de zestig uur werkstraf die hem werd opgelegd. Het hof oordeelde echter niet over de haatcampagne op facebook. Dat waren ‘drukpersmisdrijven’ en die vallen onder de bevoegdheid van het hof van assisen. En ook al zijn de gepleegde feiten mogelijk strafbaar, ‘het zou niet opportuun zijn om telkens een kostelijk assisenproces te organiseren als iemand op facebook iets roept wat niet door de beugel kan’. De advocaat van het slachtoffer spreekt van een ‘lacune in de wetgeving’ en noemt dat ‘jammer en ook wel frustrerend’. Zijn cliënt krijgt nu slechts zeven mille schadevergoeding, veel minder dan wanneer een rechter rekening had kunnen houden met de facebook-teksten. ‘De vraag is of deze regelgeving nog aangepast is aan de huidige samenleving waarin dagelijks veel meningen op het internet verspreid worden’, aldus advocaat Tom Van Overbeke. Justitieminister Vincent Van Quickenborne zegt dat er inmiddels ‘een intentie is om deze misdrijven ook voor een correctionele rechter te brengen’, zoals met zaken over racisme, xenofobie en negationisme al gebeurd is. Snel zal dat niet gaan, denkt justitiewoordvoerder Edward Landtsheere. ‘Vergeet niet dat we voor dit voorstel de Grondwet moeten wijzigen en bijgevolg een tweederdemeerderheid nodig hebben’.

Twitch gaat mensen ook voor wangedrag buiten de site bannen

Opvallend nieuws van videostreamingdienst Twitch: ook hatelijk gedrag dat búiten Twitch plaatsvindt, zal worden aangepakt. In een e-mail aan gebruikers zegt Twitch dat de dienst veiliger moet worden en dat daarvoor ook wangedrag buiten de dienst wordt onderzocht. Dat ‘vormt een aanzienlijk risico’ voor andere gebruikers. Volgens Twitch gaat het om ‘overduidelijk hatelijke en schadelijke handelingen’ waaronder dreigingen met geweld, en om ‘leiderschap of lidmaatschap’ van een haatgroep. Als voorbeeld noemt het bedrijf intimiderend gedrag op facebook na een ruzie tijdens een livestream op Twitch. Een (onbekend) advocatenkantoor moet zulke zaken gaan onderzoeken.

Agenten overgeplaatst om racistische appjes

Functie elders! De politie Rotterdam zegt ‘een passende plek’ te zoeken voor de vijf agenten uit basisteam Delfshaven die racistische berichtjes deelden in een besloten Whatsappgroep. De agenten kregen daarvoor een schriftelijke berisping, de lichtste disciplinaire straf. En dat valt niet goed, niet bij bewoners van de wijk – 70% van de bewoners heeft een migratieachtergrond – maar ook niet bij collega’s. ‘Het draagvlak voor deze collega’s is dusdanig afgenomen dat met hen het gesprek is aangegaan over de mogelijkheid van een verplaatsing’. Als de vijf in een ander team, buiten het district, aan de gang gaan, ‘kan de rust terugkeren en het vertrouwen met de buurt worden hersteld’. De gemeenteraad is kritisch over alle genomen maatregelen. Die volgden op een rapport van een onafhankelijke commissie die oordeelde dat ‘het cynisme’ waarmee de agenten de appjes schreven ‘geen rechtvaardiging’ zijn ‘maar wel een verklaring’. Waar sommige partijen snappen dat de raad niet kan ingrijpen in het personeelsbeleid van de politie, richten andere fracties hun kritiek nu op burgemeester Ahmed Aboutaleb. Die vindt dat de agenten een tweede kans verdienen. Aboutaleb legde zich, volgens Denk en Nida, te gemakkelijk neer bij het besluit van politiechef Fred Westerbeke de agenten hooguit te berispen. De partijen zijn boos over ‘de gebrekkige aanpak van racisme binnen de politie’ en willen dat het sanctiestelsel wordt aangescherpt, met zwaardere straffen bij racisme en discriminatie.