Politie waarschuwt voor toename phishing

Waar de Fraudehelpdesk nog geen grote toename ziet van phishing rondom coronavirus, waarschuwt de politie daar juist voor. Bij de helpdesk zagen ze terzake corona ‘eigenlijk maar één mail die we vaker dan normaal zien langskomen’. Die mail, verstuurd uit naam van de Rabobank, biedt bankklanten een ‘antibacteriële betaalpas’, te koop voor een paar luttele tientjes. De dagelijkse actualiteit wordt doorgaans door criminelen benut om phishingaanvallen te doen, zagen we eerder bij overstromingen, aanslagen, stormen en ander leed. Maar volgens de politie gaan er wel degelijk e-mails en sms’jes rond ‘zogenaamd vanuit overheidsinstanties, bedrijven of werkgevers’. Bij het Landelijk Meldpunt Internetoplichting zijn meldingen gedaan van malafide webshops die mondkapjes en andere corona-gerelateerde spullen aanbieden. De politie meldt dat de afgelopen week al ‘een groot aantal’ van deze webshops, zoals lusonicsbreath.eu en medical-mask.nl, uit de lucht gehaald is. De meeste andere pogingen zijn ofwel heel doorzichtig dan wel een poging tot humor: een brief van de ‘gemeente’ om 45 euro in een envelop aan je voordeur te hangen voor de voedselbank, dan wel een brief van het ministerie van alle verloren schooldagen in de grote vakantie moeten worden ingehaald.

Ruim 13 duizend jonge vrouwen lopen in digitale val

Dat er rondom phishing nog veel bewustwordingscampagnes nodig zijn, bewijst een proef in de regio Rotterdam. In twee weken tijd bekeken ruim 85 duizend jonge vrouwen tussen 14 en 21 jaar een digitale nepadvertentie op snapchat, instagram en facebook. Ruim 13.500 van hen klikten daar op door én belandden in de digitale val. Ze kwamen terecht op Echt-nep waar een quiz gedaan kan worden. De site is een initiatief van de VeiligheidsAlliantie regio Rotterdam (waarin 25 gemeenten zitten) en moet zoveel mogelijk jonge vrouwen uit de regio bewust(er) maken van hun online gedrag en de risico’s.

Eenmaal online, altijd online

De recente zaak van de ‘treinrukker’, waarbij de identiteit van de schennispleger bekend werd nadat zijn foto, in twee etappes, werd getoond, benadrukt weer eens de risico’s van het online verspreiden van opsporingsfoto’s. Volgens de Aanwijzing Opsporingsberichtgeving van het OM moet het verspreiden van beelden proportioneel zijn: als er een minder verregaand middel is, moet dat eerst ingezet worden. Uiteindelijk resteert dan een ongeblurde foto – effectief maar ook een inbreuk op iemands privacy. Want ‘als zo’n foto eenmaal via internet is verspreid, is dat niet zomaar terug te draaien’, zegt TNO-onderzoeker en internetexpert Arnout de Vries. In deze zaak is publicatie ‘een heel zwaar middel’, vindt hij. Ook mediaethicus Huub Evers heeft twijfels. ‘Als het gaat om ernstige delicten, denk aan moord of verkrachting, dan kan ik het me voorstellen. Maar daar was hier geen sprake van’. En ook al vraagt het OM na afloop de beelden van internet te halen, de foto is én blijft online. ‘Je tekent zo iemand voor het leven’. Kritiek komt er ook van beleidsadviseur Rejo Zenger van Bits of Freedom, ‘Alles wat je op online zet is onomkeerbaar’. Hij wijst op de technologische ontwikkelingen in de nabije toekomst: wat als gezichtsherkenning nog beter wordt en je op zowel naam als gezicht kunt zoeken? Hoe dan ook, het blijft een complex verhaal. Wat als opsporingsdiensten bijvoorbeeld het risico van strafvermindering (als rechters vinden dat verdachte al genoeg gestraft zijn door de online aandacht) incalculeren bij de afweging wel/niet online? Een publiek debat lijkt kansloos: veel burgers vinden dat ‘die viespeuk’ gewoon gepakt moet worden …