Duitsland: Hoe één agent de haatberichten op Facebook aanpakte

Facebook-berichten dat in het Beierse dorpje Traunstein een 11-jarig meisje was verkracht door asielzoekers en vluchtelingen, moslims natuurlijk, klopten niet. De politie greep in, ontkende de zaak maar niemand geloofde dat. De geest was al uit de fles: de politie was natuurlijk gedwóngen te ontkennen, vond het volk, in opdracht van de Europese Unie nog wel. Tja. Eén agent startte een tegenoffensief. Andreas Guske accepteerde de geruchtenstroom niet en dook in de zaak. Met succes. Guske, actief op de communicatieafdeling van het korps, noemt facebook een platform waar ‘negatieve, primaire emoties snel de boventoon voeren en gebruikers kunnen meeslepen’, geleid door de algoritmes van het systeem. Guske probeerde daarom een andere aanpak. Hij wist lokale gebruikers te identificeren, ook offline informatie te verzamelen en ging vervolgens het gesprek aan, zowel online als offline. Tijdrovend, maar volgens hem de enige manier om de geruchtenverspreiders te overtuigen dat ze onzin verkochten. De zaak bleek inderdaad behoorlijk opgeklopt. Van één Afghaan die een 17-meisje had lastiggevallen, twee dorpen verderop, was het incident een paar dagen later aangedikt tot een hele bende vluchtelingen, was het slachtoffer zes jaar jonger gemaakt en opeens verkracht. Maar die feiten zouden de geruchtenstroom nooit stoppen, wist Guske. Zeker op facebook niet. Op huisbezoek dus, met het échte verhaal. Op één na verwijderden alle stokebrands hun berichten. Guske wil nu contact met Facebook: hoe kan het dat zo’n groot en rijk bedrijf het aan toch al overbezette politiekorpsen overlaat om op te lossen wat er op dat platform is gecreëerd? Het bedrijf heeft nog niet gereageerd. ‘Iedereen kan een gerucht verspreiden, facebook beloont dat zelfs door likes en shares en de politie staat machteloos’. .

Advertenties

Rechts-radicaal door YouTube?

Werkt YouTube rechtse radicalisering in de hand? Journalisten van De Correspondent en De Volkskrant onderzochten uitgebreid hoe YouTube verbindingen legt tussen duizenden kanalen met een reactionair rechtse inslag (van gematigd tot extremistisch) die elkaar volgen en naar elkaar verwijzen. Ze bekeken 600 duizend video’s op 1500 kanalen, analyseerden 120 duizend reacties en 15 miljoen aanbevelingen. Veel mensen worden door al die filmpjes ‘ideologisch getransformeerd’ – meer aan de rechterzijde van het politieke spectrum dan aan de linkerkant. Extreemrechts, van oudsher al sterk aanwezig op YouTube, lijkt inderdaad goed in staat kijkers in een ‘reactionair rechtse tunnel’ te zuigen. Door drie factoren: de techniek achter het aanbevelingssysteem, de ‘waardevrije’ wijze waarop de filmpjes worden aanbevolen en de vloggercultuur. Mensen met een ‘ontluikende interesse’ in bijvoorbeeld feminisme komen daardoor uit bij filmpjes waarin het feminisme een ‘kwaadaardige joodse uitvinding’ wordt genoemd. Ook AIVD en NCTV signaleerden al de opkomst van extreemrechts. Aanhangers daarvan ageren, onder invloed van alt-right en Donald Trump, niet meer alleen tegen de islam of vluchtelingen, maar ook tegen feministen, joden en zwarten. In reacties op video’s laten steeds meer Nederlanders hun rechtse overtuigingen zien, ontdekten de onderzoekers. ‘Tijd om linkse landverraders aan te pakken’, ‘we moeten wapens kopen omdat de oorlog eraan komt’ – in de reacties wordt steeds meer een ‘hard core’ lijn zichtbaar. Met dank aan YouTube: ‘met een miljard gebruikers of meer is YouTube mogelijk een van de grootste radicaliseringsinstrumenten van de 21e eeuw’, schreven Amerikaanse onderzoekers vorig jaar al. Onduidelijk is waarom al die extremistische video’s en reacties te vinden zijn – en blijven. YouTube zegt in een reactie zoveel mogelijk vrijheid van meningsuiting na te streven en dat filmpjes die oproepen tot haat of geweld wel degelijk worden verwijderd. Voorzichtig geeft men toe dat er continu ‘aanpassingen’ worden gedaan in het algoritme dat bepaalt wat je rechts in het scherm ziet staan als je een video bekijkt – uit onderzoek bleek al eerder dat verreweg de meeste mensen kijken naar video’s die YouTube zelf voorstelt.

Man krijgt boete voor Facebook-verwensingen aan politie

Een man die zich ‘liet gaan’ op facebook, moet 150 euro boete betalen. De man beledigde een agent en wenste hem ‘allerlei levensbedreigende’ ziektes toe. Andere agenten wisten de man snel op te sporen. Op het bureau kreeg hij een boete van 150 euro.

Man dreigt via Instagram Live met pistool en mag naar de cel

De politie in Breda heeft een man aangehouden die via instagram een man heeft bedreigd. De twee hadden via instagram een live gesprek dat fout afliep. De opgepakte man toonde in het gesprek een vuurwapen. Ook toen de chat was beëindigd, gingen de bedreigingen door, aldus de politie. De verdachte was snel gevonden en binnen een uur aangehouden. Het wapen is nog niet gevonden.

Overvallers benaderden slachtoffers via sociale media

De politie heeft twee mannen (20 en 21, uit Venlo) aangehouden die minstens zeven slachtoffers bedreigden en beroofden. De slachtoffers werden gevonden op datingsites en sociale media. Was de afspraak eenmaal gemaakt, dan werden de slachtoffers in een auto gelokt waar ze, onder bedreiging van soms een mes, soms een wapen, gedwongen werden geld en mobieltjes af te geven. De verdachten maakten zo enkele duizenden euro’s buit. De politie hoopt dat meer slachtoffers aangifte doen.

VS: Celstraf voor vrouw die tienervriend via sms aanzette tot zelfdoding

In de staat Massachusetts, VS heeft ook het hoogste gerechtshof Michelle Carter (22) veroordeeld tot 2,5 jaar celstraf voor het aanzetten tot zelfdoding. Carter sms’te in 2014 uitgebreid met haar (depressieve) vriendje Conrad Roy die zelfdoding overwoog. Toen Conrad sms’te – Whatsappen kon nog nauwelijks – dat hij ‘vastbesloten’ was, deed Carter niks om hem daarvan te weerhouden. Sterker nog: ze schreef ‘tonight is the night’. De jongen stierf een paar uur later in zijn met koolstofmonoxide gevulde auto. Eerder had ze Conrad verweten dat hij laf was. ‘Je zegt dat je het gaat doen, maar je doet het nooit’. Carter kreeg daarop 15 maanden effectieve celstraf maar ging in beroep en hoefde niet de cel in. Het hoogste gerechtshof heeft de veroordeling nu bevestigd. ‘Ze deed niks maar bleef luisteren hoe hij stikte en stierf’. Het OM wil dat Carter de straf nu ook gaat uitzitten.

Groot-Brittannie: Man veroordeeld na moordplan school

Een rechtbank in Manchester heeft een man (21, uit Workington, Wales) schuldig bevonden aan het plannen van een aanslag op zijn geboortedorp. Verdachte Shane Fletcher verheerlijkte de schietpartij op Columbine High School (1999, 13 doden) en wilde iets vergelijkbaars in zijn eigen dorp, liefst tijdens een voetbalwedstrijd bij het jaarlijkse dorpsfeest. Fletcher wilde wraak nemen, na jarenlang gepest te zijn en – naar eigen zeggen – vernederd door school- en dorpsgenoten. Op facebook werd veel bewijs tegen hem gevonden, onder meer pagina’s vol met teksten als ‘everything and everyone will be destroyed’ en ‘I will show no mercy killing you so called humans’. Fletcher chatte uitgebreid met een vriend, in een poging die over te halen om mee te doen met het plan. ‘We are now like Eric and Dylan [de Columbine-schutters – red.] apart from they shot in a school’. Volgens zijn advocaat waren die facebook-chats niks meer dan ‘stupid and idiotic’ kletspraat tussen twee eenzame jongeren. Het OM wees er echter op dat Fletcher een jaar geleden op datzelfde facebook al riep dat hij dolgraag een moskee wilde beschieten. De rechtbank vond hem in ieder geval schuldig. Eind maart hoort Fletcher zijn straf.

Belgie: Werkstraf voor belaging burgemeester

Een rechtbank in België heeft de man (40, uit Wielsbeke) veroordeeld die zomer 2018 zowel burgemeester Jan Stevens als de wijkagent via facebook heeft gestalkt. Verdachte Stefaan D. kreeg zestig uur werkstraf. Hij startte een lastercampagne op facebook toen zijn ‘domicilie-aanvraag’ werd geweigerd; de man woonde bij zijn vriendin maar wilde een officieel adres in Wielsbeke. Hij richtte zijn frustratie op de burgemeester en de wijkagent, in zijn ogen verantwoordelijk voor de weigering. ‘Dit is geen vrijheid van meningsuiting meer’, zei de officier en eiste zes maanden cel plus 1600 euro boete. De verdachte bekende en vroeg om een werkstraf. De burgemeester en wijkagent vroeger geen schadevergoeding. ‘Wat mij betreft is de kous af’, aldus burgemeester Stevens.

Australie: Politie adviseert terughoudendheid bij Facebook-ruzies

Omdat ‘a heated argument on facebook never ends well’, adviseert senior constable Matt Holden van de politie in Chifley ongewenste personen simpelweg te blokkeren. ‘Just walk away. If people won’t get a reaction, they will go away’. Holden reageerde op een onderzoek van het Australia Institute dat aantoont dat eenderde van alle respondenten wel eens online lastiggevallen was dan wel bedreigd of gepest. Alle preventieve maatregelen en adviezen die scholen en ouders geven, hebben veel zin, zegt Holden, maar het meest effectief is toch het blokkeren van ongewenste reaguurders. Bovendien, ‘local police can only interfere if the victim knows the identity of the accused’.

Facebook-dreigingen aan burgemeester wel/niet strafbaar

Burgemeester Annemiek Jetten van Vlaardingen is eind vorig jaar door meerdere personen met de dood bedreigd. De meeste bedreigingen waren via facebook, andere nog gewoon, ouderwets, per brief. Jetten, ‘die vuile vieze stink arrogante kutburgemeester’, moest worden ‘neergeknald’, ‘te grazen genomen worden’ dan wel ‘stikken in haar kerstmaaltijd’. Ze deed in totaal zes keer aangifte: 4x van belediging, 2x van bedreiging. Het OM zegt vijf verdachten in beeld te hebben die op facebook beledigingen uitten. Een zesde wordt niet vervolgd. De opmerking over de kerstmaaltijd wordt door het OM als niet strafbaar aangemerkt. Aanleiding voor de bedreigingen lijkt de gang van zaken rond de jaarwisseling te zijn toen Jetten de traditionele nieuwjaarsvuren verbood.

Dictators gebruiken steeds vaker ‘cyberhuurlingen’ in hun strijd tegen critici

In steeds meer landen zetten dictators en andere machthebbers ‘cyberhuurlingen‘ in die allerlei onlinemiddelen gebruiken om de bevolking ‘eronder te houden’, schrijft Freedom House in het meest recente rapport over Freedom On The Net. In Mexico bijvoorbeeld kregen argeloze burgers via whatsapp en andere tools berichtjes over de drugsoorlog. Maar wie doorklikte op de berichtjes, installeerde geavanceerde afluistersoftware, door de Israëlische NSO Group verkocht aan de Mexicaanse overheid. De NSO Group werd eerder door klokkenluider Edward Snowden ‘de ergste van de ergste’ genoemd. Uit andere landen komen vergelijkbare verhalen: regimes die software inzetten om activisten te volgen. Cybersecurity-expert Ronald Prins ziet dat zulke regimes ‘vroeger gewoon de telefoons van hun onderdanen afluisterden’ maar dat deze machthebbers, omdat mensen anders zijn gaan communiceren, ‘ze ook anders in de gaten houden’. China, niet verrassend, is zo’n land dat van oudsher al veel burgers controleert, Venezuela doet dat recent ook: internet is aan banden gelegd, sites van oppositiemedia zijn geblokkeerd en kritische online-journalisten riskeren lange celstraffen. In Egypte kregen meerdere mensen lange celstraffen voor het delen van satirische berichten, in Rwanda kreeg een blogger onlangs tien jaar celstraf toen hij schreef te twijfelen aan het regime. ‘Sociale media en zoekmachines hebben een enorme macht en een zware verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat hun platforms het publieke belang dienen’, stellen mensenrechtenexperts van Freedom House dan ook.

VS: Man vermoordt familie om contact met webcammodel te houden

In de serie Het Kan Altijd Nog Gekker deze week het verhaal van een Amerikaan die zo verliefd was op zijn (Bulgaarse) webcammodel dat hij zijn broer en ouders vermoordde na een ruzie. De familie van Grant Amato (29, uit Chuluota, Florida) vond al tijden dat Grant erin werd geluisd: Grant had in een paar maanden tijd meer dan twee ton (in dollars) overgemaakt naar de vrouw. Geld dat hij had gestolen van zijn familie – hij verkocht zelfs de wapens van zijn broer. Grant mocht in het huis blijven wonen op voorwaarde dat hij het contact met het webcammodel zou verbreken. Het liep uit op een schietpartij: Grant schoot zijn ouders en broer dood. De politie werd ingeschakeld toen de dode broer niet op zijn werk verscheen. Grant, in het verleden weggelopen uit een kliniek waar hij werd behandeld voor porno-verslaving, zei tegen de politie dat het Bulgaarse model zijn vriendin was, dat ze een relatie hadden en dat zijn ouders zich daar niet mee mochten bemoeien.

VS: Man opgepakt voor aanranding op Facebook Live

In Atlanta, VS is een man opgepakt die een vrouw heeft aangerand in een nachtclub. Opvallend is dat het incident live werd gestreamd op facebook live, door het slachtoffer nota bene. De politie, getipt door facebook-gebruikers die het zagen gebeuren, kon daardoor simpel achterhalen wie de dader is. Deze Dominique Williams (34) gaf zichzelf vervolgens aan. Het slachtoffer vierde haar verjaardag in de club. Ze werd naar eigen zeggen bedwelmd en aangerand, maar wist met haar telefoon toch opnamen te maken. ‘No stop’, roept de vrouw nog in het filmpje. De politie kon, eenmaal ter plaatse, de vrouw aanvankelijk niet vinden. Tot ze zich realiseerden dat het filmpje inmiddels een uur oud was. De vrouw heeft de beelden van de aanranding verwijderd en in een nieuwe video verteld dat het goed met haar gaat.

VS: 12-jarigen opgepakt voor dreiging schietpartij op Instagram

In Laurel Hill, North Carolina zijn vier scholieren opgepakt die op instagram dreigden met een schietpartij op hun school. Die moest een kopie worden van de Columbine-shooting van bijna twintig jaar terug in Denver. Het meest opvallend is wellicht dat de kinderen 12 en 13 zijn. De vier, nog op middle school, hadden het speciaal gemunt op enkele klasgenoten en één (bij naam genoemde) docent. De lokale politie doet nu onderzoek. ‘We weten dat ze een plan hadden maar nog niet of ook de mogelijkheden hadden dit uit te voeren’, zei captain Jessica Sadovnikov van de Scotland County Sheriff’s Office. Het instagram-plot werd ontdekt door de schoolleiding die na twee dagen eigen onderzoek de sheriff inschakelde. Twee andere leerlingen van de school worden verdacht van betrokkenheid.

Groot-Brittannië: Kensington Palace vecht tegen online misbruikers

Van een geheel andere orde zijn de problemen bij het Britse koningshuis: stafmedewerkers van Kensington Palace zijn dagelijks enkele uren bezig de accounts op sociale media te schonen van seksistisch, racistisch of anderszins ongewenst materiaal. Hello! schrijft uitgebreid over de online ruzies tussen fans van de dutchesses Kate en Meghan, over bedreigingen en scheldpartijen. De koninklijke familie is aanwezig op twitter (1,7 mln volgers), op instagram (7,1 mln volgers) en natuurlijk op facebook (4,8 mln likes). Elke posting roept wel felle reacties op: als de een Kate ‘saai’ noemt, roept een ander dat Meghan ‘een sloerie’ is. Waarna een ruzie volgt en de een de ander adviseert om maar gewoon een liter bleekmiddel te drinken. Tja. Recent werd daarom de campagne #Hellotokindness gelanceerd, om ‘online positiviteit’ te promoten. Want waar er tot 2018 nog maar een paar comments min of meer strafbaar waren, op een totaal van een paar honderdduizend, steeg dat aantal de laatste maanden fors. In meerdere gevallen werd de politie ingeschakeld, net als de (veiligheidsdiensten van de) netwerkplatforms zelf.