Engeland: Digitaal bewijs tegen IS-strijder

Digitaal bewijs, van vooral facebook en smartphone, speelt een belangrijke rol in de zaak tegen Lewis Ludlow (26, uit Rochester) die wordt verdacht van het plannen van een terroristische aanslag met een bestelbus. Met die bus wilde hij bij de Disney Store op Oxford Street ‘minimaal honderd’ slachtoffers maken, bekende hij. De man werd opgepakt na een onderzoek door politie en MI5. Op Ludlow’s telefoon werden behalve foto’s van de aanstaande pd ook berichten gevonden waarin hij IS trouw beloofde, filmpjes waarin hij zichzelf een IS-soldaat noemde maar ook hotelreserveringen. Op facebook beheerde hij de pagina Antique Collections waar geld werd ingezameld voor IS op de Filippijnen. Ludlow werd al schuldig bevonden en krijgt november as zijn straf te horen. De verdachte kwam al in 2010 op de radar van de politie toen hij een demonstratie bijwoonde van een haatprediker.

Advertenties

Keke, water en Momo

Wat is de overeenkomst tussen kokend water, een rijdende auto en een enge speelgoedpop? Het zijn de hoofdbestanddelen van drie nieuwe, wederom tamelijk absurde, challenges op (vooral) facebook en Whatsapp. De zomer van 2018 staat daar in het teken van de Keke, Hot Water en ‘Momo’.

Bij de Keke (of Kiki) Challenge dansen mensen náást hun rijdende auto op een hit van rapper Drake. In dat lied zingt Drake over ene Kiki of Keke. Komiek Shiggy pikte het op, danste erbij en vervolgens ontstond een rage rond hashtag #dotheshiggy: camera aanzetten, je auto uitstappen, dansje doen en dan weer, hopelijk op tijd, je auto weer instappen en verder rijden. De rage waaide (uiteraard) snel over naar Europa. Waar al meerdere ongelukken gebeurden: zie de bewijzen daarvan op sociale media. Internet staat vol met beelden van dansers die gewond raken, ongelukken veroorzaken, hun zelfrijdende auto proberen in te halen of zelfs aangereden worden terwijl ze rennen. In vele landen waarschuwen politiediensten voor de challenge. Van India tot België, van de VS tot Nederland. ‘Dit is volslagen idioot‘, zegt OM-woordvoerder Ernst Koelman bijvoorbeeld. ‘Dit gaat veel verder dan een onschuldig dansje en dan ook nog op de openbare weg’. In België noemt de politie de challenge ‘onverantwoord én strafbaar’. De federale politie waarschuwt dat wie betrapt wordt een hoge boete krijgt. ‘Wie uitstapt om te dansen, maakt een hele reeks inbreuken op de wegcode, minstens vier’. Rechters kunnen boetes opleggen tot honderden euro’s, aldus woordvoerster Sarah Frederickx van de federale. ‘We gaan niet wachten tot er ongevallen gebeuren’. Volgens haar zijn ook verzekeraars alert. In de VS krijgen challengers al boetes van (omgerekend) duizend euro, in Spanje dreigt de politie met rechtsvervolging en in Egypte zelfs met een jaar celstraf.

Populair is ook de ‘hot water challenge’. Was het enkele jaren terug een emmer ijskoud water die je over je hoofd moest gieten, dit keer gaat het om heet water, liefst kokend. Vooral in de VS heeft deze uitdaging al slachtoffers gemaakt. In de staat Indiana lag een 15-jarige jongen een week in het ziekenhuis toen een vriendje kokend water over hem goot toen hij lag te slapen. ‘Mijn huid viel gewoon van mijn borst’, aldus het slachtoffer. In Florida stierf al een 8-jarig meisje toen ze kokend water drónk, uitgedaagd door een neefje.

Momo tenslotte is een challenge die start als iemand een bepaald telefoonnummer toevoegt aan Whatsapp. Daarmee kan gecommuniceerd worden met ‘Momo’, een tamelijk schimmig en angstaanjagend personage dat is gecreëerd door een Japanse kunstenares. Momo beledigt gebruikers, geeft opdrachten, dreigt persoonlijke informatie te openbaren wanneer die opdrachten niet uitgevoerd worden. Het ‘zelfmoordspel’, gericht op tieners natuurlijk, wordt wel de opvolger van de Blue Whale Challenge genoemd. Dat ‘spel’ wordt gelinkt aan de zelfdoding van meer dan honderd tieners wereldwijd. Momo lijkt (vooralsnog?) zeer populair in Zuid-Amerika, Mexico en de VS maar ook in India, Frankrijk en Duitsland. In Argentinië onderzoekt de politie of de zelfdoding van een 12-jarig meisje aan Momo gelinkt kan worden. Volgens lokale bronnen filmde het meisje haar eigen dood en werd ze daartoe aangemoedigd door een 18-jarige. In Mexico startte de politie al een preventiecampagne om tieners te wijzen op de gevaren van het spel. Autoriteiten in Duitsland spreken van een kettingbrief en verwijzen haar sites als Klicksafe.de waar tieners adviezen en tips kunnen krijgen.

Engeland: “Snapchat Queen” schuldig aan dood vriend

Een Engelse rechtbank heeft ‘Snapchat Queen’ Fatima Khan (21, uit London) schuldig bevonden aan de dood van haar vriend Khalid Safi. Khan filmde hoe Safi (18), eind 2016, bloedend op straat lag en stierf. ‘Thats what happens when you fuck with me’, riep ze op snapchat. Het stel had twee jaar lang een knipperlicht-relatie. Eind 2016 was ze zo boos dat ze een nieuw vriendje inschakelde om Safi te doden. Bij dat gevecht werd Safi neergestoken – Khan filmde de hele boel en zette de beelden op snapchat. Khan is schuldig aan doodslag, het vriendje van Safi neerstak wordt nog steeds gezocht.

En verder …

Als u verder nog weet dat er al tientallen meldingen bij het LMIO zijn binnengekomen over internetoplichting met schoolspullen (een online gekochte rekenmachine of bosatlas wordt niet geleverd …); dat de politie waarschuwt voor ‘afpersmailtjes’ na een mogelijk bezoek aan een pornowebsite (‘het blijf ons geheimpje als je 2900 dollar betaalt’); dat een man (52, uit Bussum) tot vier jaar celstraf is veroordeeld voor kindermisbruik en ontucht via de webcam; dat een man (23, uit Almelo) voor min of meer dezelfde feiten anderhalf jaar cel kreeg (waarvan veertien maanden voorwaardelijk); dat een echtpaar uit Lunteren voor duizend euro is opgelicht nadat hun ‘dochter’ via Whatsapp om hulp vroeg; dat er in Nederland 540 duizend mensen geld in cryptovaluta hebben geïnvesteerd en dat meer dan de helft daarvan niet of nauwelijks ervaring heeft met beleggen; dat de politie in de buurt van Rotterdam twee personen heeft opgepakt voor ‘voice phishing’, spam sturen en daarna je beoogde slachtoffers opbellen; dat de politie via facebook-tips niet alleen de identiteit wist te achterhalen van een onbekende man die 64 jaar geleden onder het ijs verdween, maar ook een man wist te arresteren die wordt wordt verdacht van drugssmokkel in Enschede; en dat een Groningse agent niet wordt vervolgd voor diens facebook-foto van twee meisjes die een politieauto moesten boenen nadat ze die met een stift hadden bewerkt – dan bent u weer helemaal bij.

Duitsland: Facebook moet ouders overleden tiener toegang geven tot account

Facebook Inc moet de ouders van een overleden meisje toegang geven tot haar account. Als nabestaanden hebben zij daar recht op, vindt het gerechtshof in Karlsruhe. De zaak draait om een meisje dat in 2012 op 15-jarige leeftijd voor een metro belandde. Onduidelijk was of het om zelfdoding gaat. Haar ouders wilden daarom de facebookpagina van hun dochter bestuderen. Facebook zette de pagina echter in een ‘overlijdensmodus’ en weigerde het wachtwoord te verstrekken – uit privacyoverwegingen. Het hof bepaalt nu dat alle brieven en dagboeken van het meisje moeten worden overgedragen aan haar erfgenamen, dus ook haar digitale dagboeken. ‘Er is geen reden om digitale informatie anders te behandelen dan deze communicatiemiddelen’.

Defensie haalt sport-apps van diensttelefoons na lek persoonlijke gegevens

Medewerkers en militairen van het ministerie van Defensie mogen geen sport- en fitnessapps meer gebruiken. Het gebruik van de apps op diensttelefoons is zelfs (tijdelijk) onmogelijk gemaakt. Volgens Defensie-minister Ank Bijleveld is die maatregel nodig omdat veel apps slecht omgaan met alle persoonlijke informatie die door de gebruikers wordt gedeeld. Zo maakte De Correspondent bekend dat van 6460 gebruikers (69 nationaliteiten) van de Polar-app die op 208 ‘gevoelige’ locaties aan de slag waren de identiteiten zijn achterhaald. Eerder werd al bekend dat hardlopende Amerikaanse militairen via sport-apps als Runkeeper, Endomondo en Strava de locaties van hun geheime bases in Mali en Afghanistan openbaarden. De Correspondent vond onder meer vier Nederlandse militairen die aan het joggen waren op een basis in Irak van waaruit IS wordt bestreden. ‘Het ministerie heeft het personeel herhaaldelijk gewezen op de specifieke kwetsbaarheid van dergelijke apps op het werk en thuis’, zegt Bijleveld. Maar dat heeft dus kennelijk niet gewerkt, vandaar het nu ingestelde verbod.

India: Weer mensen gelyncht na geruchten op Whatsapp

In India zijn de afgelopen week wederom mensen gelyncht die werden aangezien voor kinderontvoerders. Vijf mogelijk rondreizende bedelaars werden slachtoffer van een groep dorpsbewoners die op Whatsapp waren ‘gewaarschuwd’ voor kidnappers. De dorpsbewoners gingen de bedelaars met stokken en stenen te lijf. De politie heeft meer dan vijftien verdachten opgepakt. Behalve over ontvoeringen gaan veel Whatsapp-geruchten over orgaandiefstal of het gevreesde nipah-virus. En dat in een land vol sociale en religieuze conflicten, overwegend laagopgeleid, soms analfabeet publiek. De Volkskrant beschrijft de achtergronden van deze zaak.

“Instagram laat accounts online staan die zelfmoord verheerlijken”

Volgens RTL Nieuws doet Instagram niets als mensen accounts rapporteren die zelfdoding verheerlijken. Journalisten van de zender vonden honderd accounts, rapporteerden er tien ‘maar daar werd niets mee gedaan’. Pas toen RTL schriftelijke vragen aan Instagram stelde, werden enkele accounts verwijderd. Het gaat om accounts waar foto’s staan van bebloede polsen of treinrails – met daarbij teksten als ‘je hoeft maar één stap te nemen’. Veel sites worden beheerd door tieners, schrijft RTL. ‘Sommigen taggen hun vriend/vriendin en schrijven ‘samen naar de hemel’ te willen’. Het onderzoek volgde op het nieuws dat onder jongeren een zelfdoding-piek zichtbaar is: het aantal zelfdodingen onder tieners (10-20 jaar) verdubbelde in 2017 van 48 naar 81. Volgens Instagram is er op het platform ‘geen plaats voor berichten die zelfdoding verheerlijken of aanmoedigen’ maar is dat soms lastig te bepalen. ‘Het delen van bepaalde verhalen voor sommige mensen kan onderdeel zijn van hun herstelproces’.

Politiebonden willen verplicht register voor bewakingscamera’s

Omdat de politie steeds vaker beelden privécamera’s krijgt – in Nederland hangen inmiddels anderhalf miljoen bedrijfs- en privécamera’s – willen de politiebonden een verplicht register van al die camera’s, net als in België. Bij het politieproject Camera in Beeld steeg het aantal (vrijwillig) geregistreerde camera’s in nog geen twee jaar tijd van honderdduizend naar tweehonderdduizend. De politie kan zo, na inbraak, beroving of overval, snel over beelden beschikken. Dat gebeurt gemiddeld honderd keer per dag, zegt een woordvoerster van de Nationale Politie. ‘We zien in één oogopslag of ergens een camera hangt. Dat levert enorme tijdwinst op’. De politiebonden pleiten daarom voor een verplicht register. In België werd dat onlangs al ingevoerd: iedereen die een camera installeert, moet deze aanmelden bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. In Nederland zou dat ‘honderdduizenden extra camera’s’ opgeleveren, denkt NPB-voorzitter Jan Struijs. ‘Als je het eerste uur na een misdrijf – het gouden uurtje – weet waar beelden zijn, maakt dat het recherchewerk een stuk eenvoudiger’. Privacy-expert en hoogleraar Gerrit-Jan Zwenne waarschuwt voor de gevaren van al die particuliere camera’s. Die zijn vaak simpel te hacken en de privacy van omstanders is ook nog een probleem. En bovendien ‘is het onfatsoenlijk om zomaar mensen overal te filmen’.

VS: Database met gegevens agenten offline gehaald

GitHub, Medium en Twitter hebben een database weten te verwijderen waarin allerlei privéinformatie stond over agenten van de Amerikaanse Immigration and Customs Enforcement (ICE). Die database, online gezet door programmeur Sam Lavigne, bestond uit bijeengeschraapte informatie uit andere bronnen, zoals LinkedIn en facebook. Volgens een woordvoerder van Github was het simpel: ‘we have policies against [..] doxxing and harassment’. Lavigne vertelde eerder dat hij de database juist gemaakt had om transparantie te bevorderen. Specifiek wilde hij de namen openbaren van douanemedewerkers die de afgelopen weken buitenlandse kinderen van hun ouders hadden gescheiden. Op twitter was Lavigne de account ICE Human Recources gestart waarin ook foto’s van de agenten werden verspreid. Twitter ‘schorste’ de account echter al na de eerste klacht.

“Cybercrime is een probleem dat we met z’n allen moeten aanpakken”

Hij zei het onlangs ook in een mooi artikel in Tijdschrift voor de Politie en deze week ook in de Volkskrant: of het nu gaat om kinderpornonetwerken en identiteitsfraude of om virussen die je computer kapen, digitaal is de politie ‘nog steeds niet bij de tijd’. Volgens professor Wouter Stol, lector Cybersafety en bijzonder hoogleraar Politiestudies aan de OU, zijn er op zestigduizend politiemensen maar een paar honderd digitaal specialisten. De rest heeft volgens hem nauwelijks een idee van wat er allemaal speelt op digitaal gebied. ‘Die kunnen dus ook niet optreden wanneer er in de eigen omgeving digitale criminaliteit plaatsvindt’. Zorgwekkend, vindt Stol, die een teamchef onlangs hoorde zeggen dat het darkweb ‘veel te gevaarlijk was’ voor een wijkagent. Terwijl die wijkagent natuurlijk móet weten wat er in zijn (digitale) wijk gebeurt. ‘Laatst kwam mijn vrouw thuis met een verhaal over een buurjongen die zonder enig probleem een stapel valse biljetten van 20 euro had gekocht. Hoe kunnen politiemensen daar adequaat op reageren, als ze geen idee hebben hoe het werkt?’ Volgens Stol moet de politie dáár zijn waar het gevaarlijk is, dus ook op het darkweb. Hij bepleit daarom een bredere aanpak van cybercrime, niet alleen omdat politie en justitie er te weinig kennis van hebben maar ook omdat het probleem ook sociologische en psychologische invalshoeken heeft. ‘Cybercrime is een probleem dat we met z’n allen moeten aanpakken’, misschien wel op de manier waarop Nederland de afgelopen decennia het aantal verkeersdoden heeft weten te verkleinen. Dan wordt ‘digitaal’ een normaal en integraal onderdeel van de politieorganisatie. ‘De politie moet zich sneller aanpassen aan de digitalisering van de samenleving en ze kan dus niet volstaan met het draaien van meer cybercrimezaken. Zij moet verlangen dat alle medewerkers digitale mogelijkheden benutten bij al hun zaken en andere taken’.

India: Politie bestrijdt nepnieuws

In een land waar de afgelopen tijd een stuk of tien mensen zijn gelyncht na geruchten op facebook en Whatsapp, en specifiek in een district waar hooguit de helft van de bevolking (vlot) kan lezen en schrijven, vallen al snel enkele ‘reddende’ handelingen op. Zeker als die van een politievrouw komen. Indiase media loven en prijzen superintendent of police Rema Rajeshwari, uit Telangana die een bewustwordingscampagne is begonnen. ‘Geloof niet alles wat je leest. En neem het recht niet in eigen handen’. Die boodschap verkondigt ze in een land waar 200 miljoen Whatsapp-gebruikers elke dag 13 miljard (!) appjes versturen en waar nog steeds een deel van die inwoners analfabeet is. In Rajeshwari’s werkgebied, vierhonderd dorpen verspreid over vijfduizend km2, zijn nog geen ‘nepnieuws-moorden’ gepleegd en dat komt volgens haar door Rajeshwari’s inzet. Ze organiseerde trainingen voor vijfhonderd agenten die elk een dorp toegewezen kregen. De agenten bezoeken die dorpen nu eens per week en vertellen dan welke Whatsapp-geruchten waar zijn en welke niet – dorpsbewoners ‘snappen’ vaak alleen de foto’s die verspreid worden. ‘We vertellen de bewoners: kijk eens goed naar de foto. En dan leggen we uit dat het filmpje niet in India gemaakt is maar in een ander land’. Op Rajeshwari’s advies participeren veel ‘dorpsagenten’ nu ook in de Whatsapp-groepen, om geruchten snel te ontzenuwen. ‘Any suspicious messages will be immediately debunked with facts through this network’.

Maximale straf geëist voor doden Savannah

Het OM heeft de maximale straf, twee jaar jeugddetentie plus jeugd-tbs, geëist tegen de jongen (nu 17, uit Den Bosch) die wordt verdacht van de dood van Savannah Dekker (14, uit Bunschoten). Het meisje werd enkele dagen nadat ze vermist was, gevonden in een sloot. De zaak schokte Nederland, vele duizenden mensen zochten naar het meisje. Al snel bleek dat er veel ‘online’ was gebeurd. Zo hadden de twee elkaar leren kennen op een chatsite, aar de jongen ook met andere meisjes chatte. Chatgesprekken toonden aan dat de verdachte op de dag van haar verdwijning met het slachtoffer samen was, vlak bij de plek waar het lichaam later werd gevonden. Na die dag wiste hij chatgesprekken met Savannah, paste hij accounts op sociale media aan en ‘construeerde’ hij met een vriendin een vals alibi. Ook werden DNA-sporen, modder- en watersporen gevonden. Politie-onderzoek heeft verder aan de hand ‘van de online communicatie-uitingen’ van de verdachte aangetoond, aldus het OM, dat de verdachte al voor de ontmoeting van plan was Savannah ‘iets aan te doen’. Volgens het OM wijst dat op voorbedachte rade en dus op moord. Uitspraak 13 juli.

VS: Tiener opgepakt voor bedreigen senatoren via Instagram

In Maryland, VS is een 19-jarige jongen opgepakt die de senatoren Bernie Sanders en Kamala Harris had bedreigd op instagram. ‘Senator, I would watch your back as you’re out today’, schreef de jongen, Nicolas Bukoski aan Sanders, vlak voor een demonstratie tégen vrije vuurwapenverkoop. ‘You wouldn’t want to be caught off guard when I use my second amendment protected firearm to rid the world of you, you stupid, crazy old fool’. Twee minuten later stuurde hij Harris de boodschap vooral nooit presidentskandidaat te worden. ‘I am going to make sure you and your radical lefty friends never get back in power you will never run for president, because you won’t make it to see that day’. Bukoski, fervent Trump-fan én zelfverklaard ‘wapengek’ volgens de kranten sms’te vervolgens de Metropolitan Police in Washington dat hij van plan was de aanstaande demonstratie te verstoren. Hij werd snel opgepakt en is inmiddels aangeklaagd voor vijf strafbare feiten. Het politiedossier barst van de digitale sporen. Zo zocht Bukoski online naar contactmogelijkheden van de senatoren, naar Wikipedia-informatie over bedreigingen van politici en bezocht hij websites over seriemoordenaars en vermoorde agenten.

Duitsland: Meisje spoort verkrachter op via Facebook

Een meisje (13, uit Wuppertal) dat eind april werd aangerand door acht Bulgaarse jongens, heeft haar verkrachters opgespoord via facebook. Het meisje werd belaagd door de tieners (tussen 14 en 16), meegesleept naar een bos en daar meerdere keren verkracht. Ze werd bevrijd door een toevallig passerende wandelaar. Eenmaal thuis had het meisje het gevoel een van de jongens al eens eerder gezien te hebben. Urenlang zoeken op facebook leverde uiteindelijk een naam en een foto op. Surveillerende agenten herkenden de jongen niet lang daarna op straat, aldus officier van justitie Wolf-Tilman Baumert. Op de telefoon van de jongen vond de politie een filmpje van de groepsverkrachting. Aan de hand daarvan zijn vijf medeverdachten opgepakt. Twee verdachten zijn volgens de politie met hun ouders naar Bulgarije gevlucht.