Zes aanhoudingen rond ‘Project X’ Katwijk

De gevreesde onrust in het dorp Katwijk, gemeente Cuijk, is uitgebleven. Ondanks alle ophef op sociale media waren er weinig jongeren op de been. Wel veel politie. Twee personen zijn opgepakt op verdenking van opruiing. Ze hadden op facebook opgeroepen om te komen rellen. Bij twintig jongeren, verspreid door het land, die het feest online promootten, kwam de politie aan de deur voor een knock&talk-gesprek. Zij werden ‘duidelijk gemaakt dat als ze niet stoppen met deze activiteiten, ze alsnog aanhouden worden’. In het dorp zijn vier mensen aangehouden (voor belediging, het negeren van aanwijzingen van de politie en het niet-kunnen legitimeren). Burgemeester Wim Hillenaar van Cuijk had vooraf gezegd dat hij geen halve maatregelen zou nemen. ‘Er is geen feest en er komt geen feest’.

Advertenties

“Gele hesjes”, actievoerders, geweld, opruiing en sociale media

Als iemand op twitter schrijft dat hij ‘maandag om 11 uur cocktails moet brouwen’ en een andere twitteraar daar ‘molotovcocktails’ van maakt, slaat de politie Maastricht alarm. Ze weten immers dat er demonstraties van ‘gele hesjes’ gepland zijn en monitoren de sociale media. Ze gaan verhaal halen bij de afzender van de oorspronkelijke tweet, Jules Verbraak en zijn vriendin. Verbraak noemt de actie van de politie ‘heel intimiderend’ en ‘kafkaesk’. Waarna een flinke twitterstorm losbarst. De politie ziet zich genoodzaakt te reageren, zeker als GeenStijl het oppakt: ‘Verhaal op GeenStijl [..] is onjuist. Twee wijkagenten zijn gewoon aan de deur geweest en hebben even navraag gedaan. Bewoners valt niets te verwijten’. Maar de twitterstorm gaat niet meer liggen. De politie krijgt het online flink te verduren en de verwijten vliegen over en weer. Er zou te hard zijn opgetreden, er is toch vrijheid van meningsuiting etcetera. ‘Het was ook geen inval, dan gaat het er veel harder aan toe’, zegt de politie in een poging tot damage-control. Eerder werd in Maastricht tot twee keer toe actievoerder Bart Krijnen van de lokale ‘gele hesjes’ opgepakt voor opruiing. De man had op facebook opgeroepen tot verzet en geweld. ‘Ik roep iedereen op die geweld wil gebruiken, die mag het van mij. Zelf zal ik dat niet doen. Ik word honderd procent en 24/7 in de gaten gehouden en afgeluisterd’. De politie trad direct op. ‘Wij zijn verantwoordelijk voor de openbare orde en als iemand dan oproept tot verzet, gaat dat wel wat verder dan een vreedzame wandeling’, aldus een politie-woordvoerder. ‘En dan voeren we dus even een gesprek’. Krijnen zegt inmiddels tot inkeer te zijn gekomen. Mensen met bivakmutsen, ‘meelopers die uit zijn rellen’ worden volgens hem niet meer getolereerd bij de demonstraties. Het filmpje had hij geplaatst uit woede. ‘Mijn adrenaline schoot omhoog en dan zegt iedereen wel eens dingen die hij achteraf niet zo bedoelde’.
In Frankrijk zijn de veiligheidsdiensten verder een onderzoek begonnen naar mogelijke Russische betrokkenheid bij twitter-accounts waarop de rellen van de ‘gele hesjes’ worden aangewakkerd. Volgens het Secretariaat-Generaal van Defensie en Nationale Veiligheid (SGDSN) zijn er mogelijk tweehonderd door Rusland aangemaakte twitter-accounts die foto’s en video’s verspreiden van ‘gele hesjes’ die zogenaamd mishandeld zijn door politie-agenten. Vrijwel alle beelden zijn echter gemaakt bij andere demonstraties, zo valt vaak simpel te ontdekken met een photo search.

Duitsland: Neo-nazi’s ontmaskerd op nepsite

Een Duitse nepsite, gemaakt door een kunstenaarscollectief, heeft ‘de meest relevante dataset in Duitsland over extreemrechts’ opgeleverd. Zo’n 1500 individuen zouden geïdentificeerd zijn, mensen die deelnamen aan de gewelddadige rellen in Chemnitz. De site was opgezet door activisten en kunstenaars van het Centrum voor Politieke Schoonheid (ZPS). Ze vroegen op de site aan burgers en buurtbewoners of ze demonstranten herkenden op foto’s. ‘Meld uw collega, buren of kennissen aan en verzamel direct contant geld’, beloofde de site. Waarop veel neo-nazi’s op de site hun eigen naam, en die van hun maatjes, intikten, om te zien of ze waren ontmaskerd. Maar die ontmaskering gebeurde toen pas – de site bleek een ‘honeypot’. Dat bleek toen de site werd aangepast. ‘Danke, liebe Nazis’, lazen verbouwereerde bezoekers. ‘6 Monate Gedanken, 3 Monate Recherche, 1 riesiges Team und am Ende nur eine Frage: Wer von Euch, liebe Nazis, war dabei. Mit 1.552 ermittelten Teilnehmerinnen und Teilnehmern konnten wir einen Großteil identifizieren’. Volgens de tekst hebben de neo-nazi’s zelf ‘meer met ons gedeeld dan we ooit zouden kunnen vinden met openbare zoekmachines’.

Katwijk gaat mensen tegenhouden die voor ‘Project X’ komen

Het dorpje Katwijk in Brabant, onderdeel van de gemeente Cuijk, maakt zich op voor een aangekondigd Project X feest. De autoriteiten zeggen mensen ‘met verkeerde bedoelingen’ tegen te houden. Het feest is opgezet door de 15-jarige Noor. Via Snapchat nodigde ze mensen uit voor haar verjaardagsfeestje thuis. ‘Vrijdag feest bij mij iedereen mag komen’, schreef ze. ‘Als je komt moet je het wel zeggen en ook wie je meeneemt’. De uitnodiging was alleen gericht aan haar contactenlijst, maar zoals dat zo vaak gaat: er is altijd wel iemand die dan op facebook een ‘event‘ aanmaakt. Binnen enkele uren hadden zich daar twintigduizend mensen aangemeld en er werd flink gediscussieerd over drugs, vervoer en outfits. Facebook haalde de pagina daarna offline, omdat deze gemaakt was door een ‘niet authentiek account’. Burgemeester Wim Hillenaar van Cuijk zegt ‘niets anders te kunnen dan ons voorbereiden op alle scenario’s’, verwijzend naar Haren waar in 2012 flinke rellen uitbraken, ook vanwege de verjaardag van een meisje. ‘Er is geen feest in Katwijk en er komt geen feest in Katwijk’, aldus Hillenaar – min of meer dezelfde woorden als de burgemeester van Haren ooit sprak. De politie sprak al met het meisje dat deze week het feestje opzette. Zij heeft het feest afgeblazen, meldde ze later op Snapchat. ‘Ik wil er niet verantwoordelijk voor worden en ik ben er niet verantwoordelijk voor’. Ze is inmiddels ondergedoken, aldus Omroep Brabant. Volgens een oom is ze bedreigd en is er ‘intensief overleg met de politie over hoe het nu verder gaat’.

Update: de hele familie zit inmiddels ondergedoken, meldt de regionale tv-zender nadat op sociale media werd gedreigd met geweld in het dorp. Volgens de politie wordt alles goed in de gaten gehouden en wordt de ME achter de hand gehouden. 

Ex-cameraman runde “nepnieuwsfabriek met miljoenenpubliek”

Journalisten van Brandpunt+ hebben ontdekt wie er schuil ging achter duizenden nepnieuwsberichten op facebook. De berichten, gelezen door vermoedelijk miljoenen mensen, bleken geschreven door ene Cees (46, uit Wageningen). Deze ex-cameraman, aan huis gekluisterd met een aangeboren afwijking, schreef vooral over zwarte piet, sinterklaas en andere mediahypes. De berichten waren allemaal nep. Zo schreef Cees, nog voordat het OM de eisen in de zaak tegen de ‘blokkeerfriezen’ had uitgesproken, dat deze personen al veroordeeld waren. Hij postte op zijn pagina Ik Ben Zwarte Piet Fan onder meer dat de NTR ‘de pieten weer zwart zou maken als dit bericht 300.000 keer gedeeld wordt’. Dat lukte, met gemak, natuurlijk: de berichten werden miljoenen keren geliked en gedeeld en ‘structureel opnieuw geplaatst’. Brandpunt+ toont aan hoe Cees te werk ging. En hoe hij flink geld verdiende aan zijn eigen nepnieuws. Sinds 2016 al (!) blijkt de man allerlei nonsens te verspreiden, over Anne Faber, Sylvana Simons, Rapper Boef en andere mensen die het nieuws halen. Hij beheert meerdere facebookpagina’s en die verkoopt hij als ze genoeg likes hebben, soms voor wel duizend euro. Cees viel volgens Brandpunt+ door de mand toen advertentiebedrijfjes ontdekten dat hij nepnieuws verspreidde. Het verhaal biedt een goed inkijkje in de wereld van facebook advertising, affiliate marketing, like farming, klik-commissie en nepnieuws. Aan het eind van dat verdienmodel vond Brandpunt+ de ex-cameraman Cees, die moest stoppen met werken en nu vaste klant is bij de pijnpoli. Een jaar nadat hij moest stoppen met zijn werk, gingen de eerste nepnieuwspagina’s de lucht in. Een paar dagen na de ontdekking door Brandpunt+ zijn ze verdwenen. ‘Duizenden likes en jaren werk gaan in rook op’. In een reactie zegt een woordvoerder van Facebook niet in te gaan op individuele gevallen. Hun ‘nepnieuwsbestrijdingsprogramma’ lijkt in ieder geval niet te hebben gewerkt.

Foto van verdachte mag online

De eigenaar van een restaurant in Arnhem mag de foto’s van een vermeende insluiper op internet zetten, zegt hoogleraar Strafrecht Henny Sackers (Radboud Universiteit Nijmegen). Alleen als deze man het níet gedaan heeft, is er een probleem. In de zaak gaat het om de diefstal van een kluis uit restaurant ’t Zusje. De eigenaar plaatste (haarscherpe) foto’s van de vermeende dief op facebook. De man werd binnen een paar uur herkend, waarna de foto werd verwijderd. Maar dat heeft geen zin, stelt Sackers. ‘Zulke foto’s zijn tot in lengte van jaren op internet te zien’. De politie adviseerde restaurant-eigenaar Rob van der Lugt eerder om de foto niet online te zetten. Dat zou het onderzoek frustreren. ‘Laten we de opsporing daar laten waar ze thuishoort’, zegt politiewoordvoerder Annabelle Rietman. Mocht de man niet de dief blijken, dan kan Van der Lugt worden aangeklaagd voor smaad en laster, weet Sackers. Ook kan een rechter strafvermindering opleggen omdat de verdachte onterecht aan de schandpaal is genageld.

ONS zet duo uit partij na berichten op Facebook

Omdat de ‘veiligheid van de burgemeester in het geding’ was, heeft politieke partij ONS Vlaardingen twee raadsleden uit de partij gezet. De twee hadden op facebook uitgehaald naar burgemeester Annemiek Jetten. Die zou bedreigd worden nadat ze de vreugdevuren bij de jaarwisseling verboden had. De raadsleden hadden dat nieuws niet mogen openbaren. Het college van B&W sprak daarom van ‘roekeloos gedrag’ en zelfs van een strafbaar feit. Waarop de partij de twee raadsleden royeerde.

Chatbot Bart! vraagt mee te zoeken naar fiets

De tijden veranderen. Burgers verenigen zich in digitale buurtgroepen, zijn actief op sociale media en volop in de weer met chat-apps. En dus ‘is het aan ons om een meldkamer te verzinnen waarin we signalen van burgers bij elkaar kunnen krijgen‘, zegt burgemeester Pauline Krikke van Den Haag in het CCV-blad Secondant over de app Bart! die meldkamers, nog steeds vooral ingericht op telefonisch contact, gereed moet maken voor de digitale wereld. Secondant bevat een ronkend verhaal over ‘samenredzaamheid’ met een ‘complex event processor’, waarover we u hier niet meer mogen vertellen van het CCV.

“Politie moet meer digitaal onderzoek doen in misbruikzaken”

Veel te veel zedenzaken worden geseponeerd en daarom moet de politie vaker digitaal onderzoek doen bij kindermisbruikzaken. Dat zegt Nationaal Rapporteur Mensenhandel Herman Bolhaar bij publicatie van de Dadermonitor Seksueel geweld tegen kinderen 2013-2017. Telefoons en laptops bevatten ‘veel informatie over ons leven’ en zouden daarom vaker onderzocht moeten worden om bijvoorbeeld steunbewijs te vinden, aldus Bolhaar. Jaarlijks worden bijna vijfhonderd zaken geseponeerd wegens gebrek aan bewijs. Het aantal zedenzaken dat voor de rechter wordt gebracht daalde van 2000 in 2013 naar 1400 in 2017. De politie erkent de kritiek. Landelijk projectleider Walter van Kleef zegt dat al grote stappen gezet zijn ‘maar we willen in de toekomst nog meer digitaal opsporen’.

Engeland: Burgers doen politiewerk na bezuinigingen

‘Posting on Facebook solves crimes quicker than ringing the police’, aldus een inwoner van Hartlepool, een stad met 90 duizend inwoners en slechts tien politieagenten. Het politiekorps in de regio is de laatste jaren zwaar getroffen door bezuinigingen, ‘forcing residents to patrol the streets and try to solve crimes on Facebook’, schrijft de Daily Mail. Bij diefstallen en overvallen zijn er nauwelijks agenten beschikbaar, de beschikbare cellen in het hoofdbureau blijven leeg en in veel weekenden is er niemand om noodhulp te rijden. En dus doen burgers het zelf. Zoals gasfitter Paul Timlin wiens gereedschap werd gestolen. Op facebook zette hij beelden van een beveiligingscamera, waarna de daders snel werden herkend. Via een sterke vriend kwamen de spullen toen snel terug. ‘Voor de politie is het een low-grade crime maar voor mij 1500 pounds aan gereedschap. Maar toen ik aangifte wilde doen, bleek er geen politie beschikbaar’. Burgemeester Allen Barclay van Hartlepool zegt de burgeropsporing te snappen. ‘Policing is now non-existent for low-level crimes and things like burglaries and shoplifting because the police’s hands are tied by budget cuts’.

Studenten Windesheim hielpen bij opsporen illegaal vuurwerk op Instagram

Hoe zat dat nou, met die studenten van Windesheim die de politie hielpen met op opsporen van instagram-handelaartjes in illegaal vuurwerk? In een paar weken tijd vonden ze maar liefst bijna duizend handelaren. ‘Waar een markt is, ontstaat handel’, wist politieagent Remco Aagtjes van de eenheid Oost al langer. Maar wat hem verbaasde was de openheid waarmee veel verkopers te werk gingen – openbare profielen en gebruikersnamen die simpel te herleiden waren naar herkomst van de verkoper. Studenten van Windesheim, waaronder derdejaars ict-student Justin Kuiper, deden de rest. Ze struinden vier dagen lang op instagram en brachten alle accounts in kaart. ‘Alleen op de zoekwoorden vuurwerk en handel kwam al een lijst naar boven’. Ze gebruikten tientallen accounts met fictieve namen. Al die accounts werden op de ‘klap-dag’ omgezet in de account ‘Vuurwerk Politie’ waardoor de verkopertjes meteen zagen dat ze gesnapt waren. Instagram heeft beloofd alle accounts van de handelaars nog deze week offline te halen. ‘In de algemene voorwaarden staat immers dat ze geen strafbaar gedrag tolereren’, zegt Aagtjes. Alle gegevens zijn bovendien vastgelegd voor wie snel zijn account denkt te deleten. Het onderzoek gaat door, zeggen Kuiper en Aagtjes. ‘We gaan nog door tot en met januari’. De handelaren moeten toch van hun voorraad af. ‘Maar niet meer via Instagram, als het aan ons ligt’.

Groot-Brittannië: Mensen “delen veel te veel op sociale media”

Groot-Brittannië heeft last van ‘oversharing‘ en daar moet je enorm mee oppassen, is de centrale boodschap van een nieuwe campagne van Get Safe Online. Onderzoek toont aan dat Britten veel te veel informatie over zichzelf online zetten, met alle risico’s die daar tegenwoordig bij horen. Volgens Get Safe Online zouden elke minuut 21 Britten ‘doelwit worden’ als gevolg van onbewuste ‘oversharing’ op sociale media. ‘Ogenschijnlijk onschuldige postings, foto’s en filmpjes geven zo veel informatie over iemands leven, gezin en huis dat het gevaarlijk wordt’, zegt GSO-directeur Tony Neate. ‘Sommige informatie zet je beter niet online’. Uit het onderzoek blijkt dat 23% van de ondervraagde Britten op sociale media graag opschept over vakanties, 20% doet dat bij belangrijke gebeurtenissen zoals een verhuizing of het halen van je rijbewijs; 11% gebruikt de profielpagina om ‘een betere versie van zichzelf’ weer te geven. Niet verbazend is dan wellicht dat van alle Britten bijna de helft (46%) al eens slachtoffer was van een of andere vorm van internetoplichting. Wel opvallend is dan weer dat een kwart van hen dat niet eens doorhad en dat een op de vijf er niks aan deed. Het thema van de Get Safe Online Week is dan ook: oppassen met wat je deelt, #beawareofwhatyoushare. ‘Think twice about posts and photos you’re sharing’.

Statenlid stapt op na omstreden tweet over PVV

In de provincie Groningen is PvdA-Statenlid René van der Goot, sinds 2017 actief in de Provinciale Staten, opgestapt. Hij deed dat een dag nadat hij een tweet verstuurde waarin hij PVV-aanhangers met nazi’s vergeleek. ‘De aanhangers van de PVV hebben ideeën die nogal wat verder gaan. De laatste grote actie van lieden met deze ideeën leverden zo ongeveer 60 miljoen doden op’. Naar eigen zeggen kon hij niet meer geloofwaardig opereren. Een onbekende twitteraar, ene Patriotov, meldt dat hij aangifte heeft gedaan tegen Van der Goot. Onbekend is of dit ook is gedaan.

Belgie: Broers Abdeslam gebruikten valse Facebook-accounts

Volgens het justitieel onderzoek naar de terroristische broers Salah en Brahim Abdeslam hebben ze valse facebook-accounts gebruikt om onderling te communiceren en aanslagen voor te bereiden. De twee broers en een handlanger maakten die accounts vanuit hetzelfde cybercafé in Molenbeek, aldus L’Express en bevestigd door Jean-Charles Brisard, directeur van het Centre d’Analyse du Terrorisme (CAT). Salah Abdeslam, die als enige dader de bomaanslagen in Parijs (13 november 2015) overleefde, noemde zich online ‘Pouchos Pouchos’. Hij probeerde, tevergeefs, contact op te nemen met medestrijders in Syrië. Hij chatte ook met ‘Raphael Scott’, het alias van zijn broer Brahim en met ‘Rachid Bourriche’, een alias van Ahmed Dahmani die momenteel in Turkije tien jaar celstraf uitzit voor jihadisme.

Kamer wil ook af van woonadressen in register Kamer van Koophandel

Na de telefoonnummers moeten ook de woonadressen van zzp’ers uit het Handelsregister afgeschermd worden. De Tweede Kamer heeft een motie daarover aangenomen. Aanleiding is de ‘ongevraagde en irritante reclame op je woonadres’ die veel zzp’ers zeggen te krijgen. Adverteerders halen die adressen bij de KVK; bij zzp’ers en andere eenmanszaken zijn vestigingsadressen ook vaak woonadressen. Staatssecretaris Mona Keijzer (EZ) vindt afscherming van woonadressen een goede zaak en in lijn met haar aanpak om ongewenste en ongevraagde marketing tegen te gaan. De gegevens zullen zichtbaar blijven ‘voor bepaalde instanties’.