Twitter-foto leidde tot herkenning IS-symphatisant

Een massaal op twitter gedeelde foto leidde de politie naar de verblijfplaats van een man (25, uit Hoofddorp) die namens ‘het kalifaat in Nederland’ dreigde met een aanslag. Terrorismeverdachte Omar A., gevlucht uit Syrië, zette op 21 mei 2016 een foto online waarop een briefje te zien met Arabische teksten. En dat op dezelfde dag waarop een hoogstaande persoon binnen ISIS opriep tot aanslagen in Europa tijdens de ramadan. IS-aanhangers twitterden foto’s met het briefje vanuit onder meer Keulen, Londen en Parijs. De gebruikte hashtag #alfurqan belandde op de zevende plaats bij de trending topics. Onderzoekers van Bellingcat en een stel ‘reaguurders’ van GeenStijl wisten de gebouwen op de foto razendsnel te herleiden naar de wijk Graan voor Visch in Hoofddorp. Het precieze adres van Omar werd later gevonden, toen de AIVD jihadistische facebookberichten ontdekte. Omar bleek online in contact met andere asielzoekers, chatte volop en zonder argwaan. In een chatgroep deelde hij foto’s van aanslagen en schreef hij blij te zijn dat ‘er meer slachtoffers vielen onder de ongelovigen dan onder de moslims’. In zijn woning vond de politie een enorme hoeveel jihadpropaganda, compleet met beelden van zelfmoordaanslagen, beschietingen, ontploffingen en onthoofdingen. Dat verspreidde hij via onder meer Telegram en facebook maar ook via e-mails naar familie en vrienden. Het OM heeft deze week twee jaar celstraf geëist voor onder meer het aanzetten tot terrorisme.

Online jihadistische propaganda in 2019

In het ‘jaarverslag‘ over online jihadistische propaganda, eind juli voor de tweede keer verschenen, beschrijft de Internet Referral Unit van Europol vooral hoe (soennitische) jihadistische organisaties omgaan met alle tegenslagen en ‘operational realities’. In 2019 was vooral een dip te zien in de online activiteiten van IS. Door ‘supporters’ gegenereerde content en allerlei gerecycled materiaal werd echter nog altijd ‘gestaag’ verspreid. Vanuit buitenposten als West-Afrika en Filippijnen wist IS nog enkele mediacampagnes te lanceren waaruit blijkt dat de groepering zich nog altijd uitbreidt naar nieuwe gebieden. Opvallend was ook dat in veel video’s en campagnes de rol van vrouwen en kinderen werd benadrukt. Bij een gecoördineerde Europol-actie, november 2019, werden veel pro-IS accounts en kanalen op Telegram ‘ernstig verstoord’. Het netwerk van Al-Qaeda werd in 2019 versterkt door ‘flexibele administratie’: veel verantwoordelijkheid ging naar regionale afdelingen. Bij Hay’at Tahrir al-Sham (HTS) blijft de focus lokaal, aldus het rapport. De groep leverde ‘aanzienlijke inspanningen’ om verklaringen, video’s en opinieartikelen te verspreiden en te delen, zowel online als offline.

FBI doet onderzoek naar grote hack Twitter

De FBI is een onderzoek gestart naar de grote Twitter-hack waarbij accounts van grote bedrijven en bekende Amerikanen werden misbruikt. Op accounts van onder meer Kanye West, Joe Biden, Bill Gates, Jeff Bezos en Elon Musk verschenen oproepen te investeren in bitcoins. Ook de account van Geert Wilders werd gekaapt. De hack was mogelijk, zo is inmiddels duidelijk, door een medewerker van Twitter die ofwel betaald werd voor zijn diensten ofwel malware downloadde. De hacker had zodoende ‘supertoegang’ tot alle accounts. De Amerikaanse overheid heeft opheldering geëist van Twitter. In Nederland onderzoekt het Nationaal Cyber Security Centrum de zaak.
Een andere waarschuwing komt van tech-experts als Marietje Schaake. Volgens haar kan misbruik van twitter-accounts leiden tot echte conflicten tussen landen, zeker als het om geverifieerde accounts gaat, met zo’n blauw vinkje. ‘Dat vinkje zou helderheid moeten creëren, garanties dat de persoon zelf aan het woord is’. Maar dat blijkt dus niet goed geregeld, veel gehackte accounts hádden zo’n vinkje. Experts vrezen dat dit soort hacks kunnen leiden tot gevaarlijke conflicten. Twitter kan een echt conflict veroorzaken tussen staten, concludeerden Engelse onderzoekers een paar jaar terug al. Schaake hoopt dat Twitter er van leert. ‘Het had echt veel erger gekund’, bijvoorbeeld als via een account van een wereldleider een oorlogverklaring wordt geveinsd’. Ze pleit ook voor toezicht van buitenaf, verwijzend naar slagers die hun eigen vlees keuren. ‘Dat is voor de auto-industrie en de farmaceutische industrie niet genoeg maar waarom wel goed genoeg voor technologiebedrijven?’ Zeker met die blauwe vinkjes. ‘Gebruikers met vinkjes zijn de kers op de taart van het Twitter-landschap. Maar ze zijn ook Twitters grote zwakke schakel’.

Leider Duitse rechts-extremistische beweging opgepakt

Bij een actie tegen een extreemrechtse Goyim Partij Duitsland heeft de politie in Heerlen de leider van die groep opgepakt. Volgens het Duitse OM gaat het om Fadi J., een van de oprichters van de partij. De verdachte beheerde een website waarop antisemitische en rechts-extremistische berichten werden geplaatst, waarin de Holocaust werd ontkend en nazi-misdaden werden vergoelijkt, maar ook werd opgeroepen joden te doden. Volgens het OM was strafrechtelijke vervolging van de groep vereist ‘met het oog op de reputatie van Duitsland in het buitenland’. In Duitsland werden zes woningen doorzocht, in Berlijn werd een ander kopstuk van de groep gearresteerd. Onduidelijk is wanneer J. aan Duitsland wordt uitgeleverd.

update 31 augustus: Vermeende neonazi mag uitgeleverd aan Duitsland
Fadi J. mag worden uitgeleverd aan Duitsland. De verdachte (36) woont van jongs af in Limburg maar heeft de Duitse nationaliteit. Hij zou oprichter en beheerder zijn van een platform van de Goyim Partei Deutschland en actief bezig zijn met ledenwerving.

Focus op terroristische handleidingen bij Europol-actiedag

Begin juli jl hield Europol weer eens een ‘referral action day’. Op zo’n dag, dit jaar voor de 18e keer gehouden, speurt Europol naar verboden internetcontent. Het thema was terroristisch ‘trainingsmateriaal’, handleidingen voor bommen, how to guides en meer. Daarbij werden in 17 landen op 180 platforms in totaal 1906 url’s gevonden die linkten naar zulke documenten en bestanden. Alle providers zijn opgeroepen dat materiaal te verwijderen.

Brits-Nederlands offensief tegen jihadpropaganda

In Engeland kreeg een van de ‘GreenB1rds’ al levenslang, in Nederland staan twee leden van dit jihadistische propagandakanaal voor de rechter. De GreenB1rds dreigden, vooral via chatapp Telegram, met aanslagen in kerken. In Londen hadden ze het gemunt op St. Pauls Cathedral in Londen, ‘die kerk waar ze de koninklijke bruiloften doen’. Bekeerlinge Safiyya Shaikh (37) vroeg in de appgroep of het mogelijk was daar een bom te laten ontploffen. ‘En dan blijven schieten tot ze mij doodschieten?’ Shaikh chatte echter met een Britse undercoveragent. Als ze de kerk bezoekt, wordt ze opgepakt. Vorige week werd ze tot levenslang veroordeeld. De Britse politie was de GreenB1rds op het spoor gekomen bij onderzoek naar IS-propaganda op sociale media. Groepsleden postten op Telegram video’s van executies, ‘net geroosterde kip’, en bedreigen er de westerse wereld, van Wilders tot de Big Ben, van genoemde kathedraal tot de St Vituskerk in Hilversum – met een gephotoshopte afbeelding en het geluid van een explosie. ‘We zijn gekomen om jullie af te slachten. #Nederland’, luidt de bijbehorende tekst. Als bij de kerk een onbeheerde koffer wordt gevonden, komt de EOD in actie – vals alarm. Belangrijkste moderator van de Telegram-groep is Shaikh, geboren als Michelle Ramsden, maar in de groep zogenaamd een man met de naam Al-Amriki. In verhoor bekent ze dat ze wel acht Telegram-kanalen beheert, waarvan een samen met Yousra L. (31, uit Uithoorn), ‘een oude bekende’ van de AIVD tegen wie op dat moment al een rechtszaak loopt. De andere Nederlander die nu terechtstaat is een man (28, uit Maastricht) die via hetzelfde Telegram-kanaal bom-recepten zou hebben verspreid.

Duitsland: Invallen bij neonazigroepering

In vier Duitse deelstaten heeft de politie invallen gedaan bij extreemrechtse ‘Nordadler’. Deze ‘noordse adelaars’, aanhangers van Hitler, waren vooral online actief, op Telegram, instagram en Discord, en verspreidden daar extreemrechtse ideologieën en antisemitisme. Via de platforms werden leden geworven en aanslagen verheerlijkt. Minister Horst Seehofer (CSU, Binnenlandse Zaken) heeft de Nordadler, ook bekend als ‘Völkische Jugend’, per direct verboden, net als (eerder dit jaar) de neonazigroeperingen Combat18 en United Germand People and Tribes. Bij de invallen zijn ‘PCs, Laptops und Handys’ in beslag genomen maar is niemand opgepakt. ‘Die Betroffenen zeigten sich überwiegend kooperativ’.

“Extreme afsplitsing van IS” mogelijk nog gevaarlijker

Onderzoeksbureau NTA waarschuwt voor de Hazimi-beweging, een ‘extreme afsplitsing’ van IS. Volgens NTA heeft de beweging circa honderd aanhangers in Nederland maar zien lokale overheden het gevaar niet. De beweging zou ‘minstens zo gewelddadig’ zijn als IS maar ook radicaler: Hazimi stelt dat de ondergang van het kalifaat een gevolg is van het feit dat IS zich niet aan de strikte leer hield. Kopstuk van Hazimi is volgens NTA een Marokkaanse Nederland die zichzelf ‘Abu Asim’ noemt. Deze man zou enkele Hazimi-groepen op facebook en telegram beheren. ‘In zijn online activiteiten toont hij zich welbespraakt en theologisch onderlegd’.

Frankrijk: Boetes voor haatdragende posts op sociale media

Op 1 juli wordt in Frankrijk een wet van kracht waarmee boetes kunnen worden uitgedeeld aan socialemediaplatformen die niet snel genoeg berichten met haatdragende, pedofiele of terroristische content weghalen. Techbedrijven als Facebook, Twitter, YouTube, Instagram en Snapchat moeten zulke content binnen één uur verwijderen en ‘duidelijk illegale’ berichten binnen 24 uur. De boetes kunnen oplopen tot 1,25 miljoen euro, en bij herhaaldelijke overtreding zelfs tot 4% van de jaaromzet. Justitieminister Nicole Belloubet denkt dat de wet helpt het aantal haatdragende berichten op internet te verminderen. ‘Gebruikers zullen twee keer nadenken voor ze een grens overschrijden als ze weten dat de kans groot is dat ze ter verantwoording worden geroepen’. Critici wijzen op het gevaar van ‘preventieve censuur’: de kans is groot dat alles dat ook maar een klein beetje controversieel kan zijn, met geautomatiseerde tools verwijderd wordt. Maar ‘het bestrijden van de verspreiding van haat op internet [..] mag niet ten koste gaan van onze vrijheid van meningsuiting’, riepen critici al.

Defensie onderzoekt bestrijding dronedreigingen

Bij het ministerie van Defensie gaat een nieuwe afdeling onderzoeken hoe dreigingen van drones en andere ‘unmanned aircraft systems’ (UAS) kunnen worden bestreden. Het project Initiële Counter-UAS-capaciteit zoekt specifiek naar de ideale combinatie van ‘mensen, middelen en manieren’ om de dronedreiging tegen te gaan. Die drones, steeds kleiner en langer autonoom in de lucht, worden niet alleen door krijgsmachten ingezet maar ook door ‘staatloze groepen’ en door particulieren. Volgens Defensie is ‘de spanning in de wereld voelbaar en de dreiging van terrorisme actueel’. Tot het project hoort ook onderzoek naar een ‘nieuwe onderscheppingscapaciteit’, zoals een netsysteem, kleine kanonnen of raketten of lasers.

Dreiging extreemrechts “grote blinde vlek”

Rechtsextremistisch geweld is tussen 2015 en 2019 met ruim 300 procent toegenomen, schrijft Interpol. In Nederland is een rechts-terroristische aanslag ‘voorstelbaar’, aldus de NCTV. De AIVD ziet ‘een wereldwijde opleving van rechts-extremisme’ en extremisme-onderzoeker Julia Ebner – ze schreef onlangs Going Dark – ziet de laatste tijd meer extreemrechtse aanslagen dan jihadistische. Maar niemand lijkt te weten hoe groot de beweging is, of hoe gevaarlijk. Wel duidelijk is dat extreemrechtse groepen zich steeds meer online organiseren, met zelfs een eigen dating-app. Die app, Patriot Peer, wordt wel ‘Tinder voor Nazi’s’ genoemd. Ook Interpol ziet dat extreemrechts door sociale media veel beter in staat is zich te organiseren: er gaat van alles rond, van nazi-ringtones tot racistische en antisemitische filmpjes. Rechtsextremistisch gedachtegoed wordt op twitter en facebook veel en zonder problemen gedeeld. ‘Het dehumaniseren van bevolkingsgroepen is absoluut meer mainstream geworden’, zegt onderzoeker Nikki Sterkenburg bij Nieuwsuur. Sterkenburg, die promoveert op extreemrechts activisme, zegt dat velen in die groepen ‘een vage notie [hebben] van hoe Nederland eruit zou moeten zien, namelijk met minder ruimte voor etnische en religieuze minderheden’. De meesten zijn tegen geweld maar een aantal ‘filosofeert openlijk over hoe het allemaal wat harder en gewelddadiger zou kunnen’. Daarbij komt de sociale cohesie onder druk te staan, stelt ze. Moe en murw door alle hate speech, bedreigingen en intimidaties stoppen steeds meer opiniemakers met sociale media en resteert een platform waar nog maar één geluid te horen valt – ‘de democratie is niet gediend bij bedreigingen en haat’. Sterkenburg wijst ook op gebrek aan eenduidigheid: wat we in Nederland problematisch vinden, staat bij bepaalde Poolse, Hongaarse of Vlaamse politieke partijen gewoon in de verkiezingsprogramma’s.

FvD-jongeren “fascistisch en antisemitisch” in appgroepen

In appgroepen van leden van de jongerenbeweging van Forum voor Democratie wordt ‘rechts-radicaal gedachtengoed’ gedeeld en gaan structureel fascistische dan wel antisemitische uitspraken rond, zo meldt HP/De Tijd. Enkele klokkenluiders binnen de JFVD sloegen alarm in een anonieme brief aan het hoofdbestuur. In de appgroepen, met namen als Borrelvd, worden terroristen als Breivik en Tarrant verheerlijkt – ‘thanks for the shootings’ – en worden uitlatingen gedaan ‘die overeenkomen met autoritaire, fascistische en/of nationaal-socialistische denkbeelden, inclusief antisemitisme, homofobie en racistisch imperialisme’. De klokkenluiders hebben ruim 80 pagina’s met voorbeelden – ingezien door HP/De Tijd. De voorbeelden gaan van leden die het Horst Wessellied zingen tot foto’s waarop Anne Frank coke snuift. Iemand noemt het nationaal-socialisme ‘de beste economische formule ooit’, een ander wil ‘eerst een revolutie en daarna een autoritaire, nationalistische staat’. Het hoofdbestuur van de FvD reageert laconiek. Sommige uitlatingen zijn ‘walgelijk’ maar ‘we willen geen gedachtenpolitie zijn’. Volgens FvD-voorzitter Lennart van der Linden is een persoon uit zijn functie gezet en gaat het hoofdbestuur nader onderzoek doen.

Update: Inmiddels zijn drie FvD-leden geroyeerd wegens ‘onacceptabele uitingen’ in whatsappgroepen. Drie andere leden zijn geschorst. Volgens de partij waren er ook niet-leden betrokken bij de app-gesprekken.

AIVD noemt dreigingen “vaak divers en complex”

Dreigingen tegen de Nederlandse samenleving zijn vaak divers en complex, schrijft de AIVD in het jaarverslag 2019. De dienst zag dat ‘steeds meer landen’ invloed proberen te krijgen op Nederlandse belangen, ondanks flinke investeringen in ‘digitale weerbaarheid’. Vooral China zou zich met digitale spionage bezig houden, aldus het verslag. De AIVD zag verder een opleving van ‘wereldwijd rechts-extremisme’, in Nederland vooral online. De aanslag (maart 2019) in Christchurch zette veel mensen aan tot copycat-gedrag, nog versterkt door sympathisanten elkaar online (blijven) ontmoetten. In internationale onlinegroepen waarin aanslagplegers en hun sympathisanten vinden, zitten ook Nederlanders, aldus het verslag. Het ED verwijst in het artikel naar een groep Nederlanders op het neo-nazi forum Iron March. De AIVD noemt alleen Erkenbrand als ‘voorbeeld van een organisatie die met democratische middelen ondemocratische doelstellingen nastreeft’.

Belgie: “Zit extreemlinks achter zendmastbranden?”

In België waarschuwt het OCAD, het orgaan voor de dreigingsanalyse, de politiediensten in een rapport voor eventuele aanvallen van anarchistische groepjes. Aanleiding is de vondst van een (Franstalig) online pamflet waarin wordt gedreigd met aanslagen. Het pamflet, begin april geplaatst, roept op om ‘zo veel mogelijk schade’ aan te richten. ‘Met alcoholgel kan je niet alleen je handen ontsmetten maar ook brand stichten’, staat er onder meer. ‘Nu de politie overwerkt is, kunnen we ze aanvallen. Waar dit document een links-extremistische auteur lijkt te hebben, is ook extreem-rechts fanatiek bezig. Zo verspreiden de ‘Knights of Flanders’, een geheime facebookgroep met circa vierhonderd leden, de theorie dat covid-19 voortkomt uit het griepvaccin en beweert ‘Nation’ dat besmette moslims met een fatwa opgeroepen worden in het gezicht van ongelovigen te hoesten. Deze groepen gebruiken de coronacrisis om bevolkingsgroepen tegen elkaar op te zetten of om het gezag van de Belgische overheid en de medische wereld onderuit te halen’, aldus het OCAD-rapport.

“Coronapandemie werkt radicalisering in de hand”

Het lijken ongunstige tijden voor terroristen – lege straten en concertzalen – maar juist nu iedereen thuis zit en informatie en nieuws haalt uit alternatieve bronnen, is er een extra groot risico op radicalisering. Volgens terrorismeonderzoeker Nikita Malik van denktank Henry Jackson Society, spelen extremisten maar al te graag in op de angst die nu overal aangewakkerd is. Malik, een van de ’30 under 30′ binnen Law & Policy in Forbes Magazine, vreest dat deze tijd van isolatie en onzekerheid zal leiden tot radicalisering. Op alle politieke flanken overigens: mensen gaan op zoek naar antwoorden en belanden zo snel bij complottheorieën en haat. Internet speelt daarbij uiteraard een belangrijke rol: extremistisch materiaal is daar snel en gemakkelijk te vinden. Dat materiaal kun je niet meer, zoals tot ongeveer 2017, ‘per ongeluk’ vinden. Na veel kritiek hebben bedrijven als facebook, twitter en youtube hun algoritmes aangepast. Veel extremistische groepen zijn verhuisd naar ‘minder gereguleerde’ platforms als Telegram, 8chan, Gab en het darkweb. ‘Je moet nu echt actief op zoek gaan naar mensen die ook vinden dat alle joden of moslims dood moeten’, zegt Malik. Of andere zoektermen gebruiken: joden zijn skypes, moslims skittles. Mensen leren ook waarom video’s worden verwijderd. Is Holocaustontkenning op youtube verboden, dan verschijnen er filmpjes waarin de Holocaust wordt gebagatelliseerd – er zijn maar een paar honderd joden doodgegaan. Tja. Malik ziet verder veel verkeerde gezondheidsinformatie rond het coronavirus: homo’s, migranten, ongelovigen, welke minderheid niet, krijgt de schuld. ‘Onder religieuze fundamentalisten is covid-19 opgevat als een teken voor het einde der tijden. Op YouTube zie je in de jihadihoek veel video’s over Mahdi, een verlosser die vlak voor de dag des oordeels zou verschijnen en de wereld zou ontdoen van het kwaad. Het virus is volgens jihadi’s een straf van Allah’. Bij andere groeperingen, zoals alt-right en bij witte nationalisten, wordt verwezen naar ‘accelerationism’: de samenleving stort ineen en zal plaatsmaken voor een nieuwe raszuivere natie. Op Engelse forums worden besmette mensen opgeroepen naar moskee of synagoge te gaan, in de VS om joden in het gezicht te spugen om hen zo te besmetten. Ook Nederland kent antisemitische complottheorieën rond het coronavirus. Tv-maker Robert Jensen verwees al naar de joodse miljardair George Soros – waar krijgt die niet de schuld van – waarna het aantal views op zijn kanaal explosief steeg. Mensen die bang of boos zijn en niet meer geloven in politici, journalisten of wetenschappers, gaan naar zulke kanalen, weet Malik. Als je leven op z’n kop staat, lijkt geen enkele theorie zo gek nog niet. En zeker thuis, met alleen maar internet, kan dat gevolgen hebben. ‘Verzwakte structuren bieden mogelijkheden voor terroristen. Terroristen zijn criminelen, ze zullen altijd ergens van proberen te profiteren’.