Meer dan 600.000 extremistische Twitter-accounts gesloten

In de tweede helft van 2016 sloot Twitter in totaal 376.890 accounts vanwege extremistische of terroristische content. Sinds in 2015 begonnen werd met het afsluiten van zulke accounts, zijn er al 636 duizend gesloten. Het bedrijf kreeg jarenlang veel kritiek op het niet-verwijderen van propaganda-accounts, verwees telkens naar rechtbanken maar besloot onder druk van de publieke opinie om zelf ook in actie te komen.

“Dreiging blijft met IS 2.0 en Al Qaeda”

Ook al wordt IS verdreven uit Raqqa en Mosul, ook al stort het kalifaat in, dan nog is er een forse terreurdreiging. Volgens EU-terreurcoördinator Gilles de Kerchove zou ‘IS 2.0’ nog wel eens gevaarlijker kunnen zijn dan de huidige groep. De Kerchove ziet minder jihadisten richting het slagveld vertrekken, er komen er ook minder terug maar volgens hem vermindert de dreiging desondanks niet. Ook al verdwijnt het kalifaat, dat is het cyberkalifaat er nog altijd wél. ‘IS vraagt niet langer naar het kalifaat te komen om te strijden, maar om in de eigen omgeving geïsoleerde aanslagen te plegen. De daders worden gemanipuleerd via het internet of zijn gefrustreerd omdat ze niet konden vertrekken. IS kan zich transformeren tot een IS 2.0’, zegt hij tegen De Tijd. Hét gevaar van IS 2.0? Cybercriminaliteit! De Kerchove vreest dat de groepen op een dag het internet gaan gebruiken voor aanslagen. ‘Nu doen ze dat enkel om hun ideologie te propageren, jongeren te rekruteren en zich te financieren, maar wat als ze gaan inbreken in de computersystemen van luchtverkeersleiding, stuwdam of kerncentrale’?

Hoofd Cyber Commando bezorgd over real-time videomanipulatie

Dat je tekst in foto’s kunt verstoppen, dat je foto’s kunt manipuleren, ach, da’s misschien wel klein bier vergeleken bij de mogelijkheden van real-time manipulatie van videobeelden. In ieder geval is het voor Hans Folmer, commandant van het Defensie Cyber Commando, reden om te pleiten voor extra geld, mogelijkheden en bevoegdheden. Het DCC moet zich daarom gaan voorbereiden op deze real-time videomanipulatie waarbij beelden kunnen worden aangepast terwijl de video nog speelt. Wie zegt er dan wat? Is dat de echte president, of een gemanipuleerde? Eind 2016 toonden wetenschappers al dat zij de mondbewegingen van Barack Obama konden veranderen. En Disney toonde al hoe emoties van verschillende acteurs gecombineerd kunnen worden.

Duitsland: Politie twittert volop over daders “aanslag”

‘Hoe kom je daarbij?’ en zelfs ‘WTF are you talking about?’ Zo reageerde de politie in Mannheim  tweets waarin van alles en nog wat werd gesuggereerd toen een automobilist inreed op een stel mensen. Vooral op twitter werd direct geroepen dat de dader wel een moslim zou zijn, dat het een terroristische aanslag was etcetera. De politie reageerde op al die tweets en onderzoekt nu of er maatregelen genomen kunnen worden tegen de afzenders van die ‘ongepaste’ berichten. Woordvoerder Norbert Schätzle zei tegen Die Welt dat alle berichten worden beoordeeld op ‘criminele inhoud’. De persdienst van het korps was urenlang bezig met het ongeluk. ‘En nu voor iedereen: de verdachte is een Duitser, geen immigrant!’.

Verheerlijken terreur straks ook strafbaar

Het Europees Parlement heeft deze week een ‘antiterreurpakket’ goedgekeurd waarin onder meer de strafbaarheid van het verheerlijken van terreur is opgenomen. Lidstaten kunnen daarmee terreurgroepen of individuen aanpakken die boodschappen of beelden verspreiden om steun te werven voor de terroristische zaak. Wie terroristisch geweld verheerlijkt, bijvoorbeeld op sociale media, kan straks dus vervolgd worden.

Amsterdam pakt radicalisering online aan

Voorjaar 2017 wordt in Amsterdam een speciale app gelanceerd waarmee ambtenaren, professionals en ‘sleutelfiguren uit de moslimwereld’ informatie kunnen uitwisselen. Hoewel de gemeente benadrukt ‘geen rol [te hebben] bij online opsporing of inlichtingen heeft’, gaat Amsterdam veel meer doen online: er komt een team dat kennis heeft van polarisatie, extremisme en radicalisering, ”ambassadeurs’ moeten online radicalisering gaan signaleren en jongeren aansporen ‘kritisch na te denken’ over extremistische boodschappen, er komt een stel vloggers die gematigde boodschappen moeten laten horen, en mogelijk een onlinehelpdesk voor jongeren die worstelen met radicalisering.

Hoe de VS met guerilla marketing op Facebook IS bestrijdt

De wonderbaarlijke en ongekende mogelijkheden van Facebook Advertising kun je natuurlijk ook als politie of opsporingsorganisatie gebruiken. Dat leert het voorbeeld van het Amerikaanse State Department, mooi beschreven in The Washington Post, waarbij anti-IS filmpjes getoond worden op facebookpagina’s. Denk aan een tiener in Tunis die zijn smartphone of laptop checkt voor onthoofdingsfilmpjes. Die ziet dan eerst ‘reclame’, in dit geval een filmpje waarin moslims de moraal van de terroristen bespreken die onschuldigen slachten en tienermeisjes als seksslaaf inzetten. Een briljante zet: de reclamefilmpjes worden op miljoenen schermpjes bekeken, aldus de Post die lovend schrijft over de guerilla marketing tactiek en de ideologische oorlog tegen IS. ´These are highly targeted messages that go to the most vulnerable audiences: people who are susceptible to recruitment’, zegt Michael Lumpkin, de (gepensioneerde) Navy Seal die de actie bedacht. Er is ook kritiek, vooral van mensen die niet meegaan met de tijd. Zij stellen dat het maken van de filmpjes geen overheidstaak is en dat niet meetbaar is of het wel resultaat heeft. De filmpjes zijn ondertussen meer dan 14 miljoen keer bekeken, in drie landen slechts. En dat voor 15 mille, lacht Lumpkin. ‘You can buy an audience. And you make sure you’re hitting them with the best information based on their profiles. That’s good business’.

Italie: Facebook bewijst dat opgepakte man onschuldig is

We kennen natuurlijk veel zaken waarin facebook de foto’s levert die bewijzen dat iemand de gezochte persoon wel is, maar het gebeurt ook andersom. In Italië hebben foto’s en andere data op facebook deze week gezorgd voor twijfel: is een man die in juni 2016 is opgepakt voor mensensmokkel, niet de verkeerde? Zowel de Italiaanse als de Britse autoriteiten claimden toen dat Medhanie Yehdego Mered eindelijk was gearresteerd, verdacht van het smokkelen van tienduizenden mensen van Afrika naar Europa. De man werd door Sudan uitgeleverd aan Italië en aangeklaagd door de openbaar ministeries van Sicilië en Rome. Maar het was Mered helemaal niet, lieten onder meer Britse kranten onlangs weten. De man zou Medhanie Tesfamariam Berhe zijn, vluchteling uit Eritrea en op geen enkele manier aan Mered te koppelen. Dat zou blijken uit facebookfoto’s en andere data van sociale netwerken. Berhes advocaat zegt met die facebookdata ook te kunnen aantonen dat zijn client in 2013 niet in Khartoum was, zoals de aanklagers denken. ‘This proves my client was in Eritrea while the prosecutors were wiretapping the real Mered in Khartoum’.

MIVD zoekt nieuwe generatie cyberspecialisten

De militaire inlichtingendienst zoekt met spoed cyberspecialisten die Nederland ‘veilig moeten houden’. Volgens MIVD-directeur generaal-majoor Onno Eichelsheim zijn deze specialisten dun gezaaid maar wordt de behoefte steeds groter. ‘Om inzicht te krijgen in nieuwe dreigingen heb ik bijvoorbeeld mensen nodig die algoritmes kunnen bouwen om grote hoeveelheden internetdata te filteren’. De MIVD moet zich tegen twee dreigingen wapenen. Behalve tegen ‘beïnvloedingsoperaties’ moet de dienst zich ook beter voorbereiden op nieuwe digitale strijdwijzen en vaardigheden van mogelijke tegenstanders. Eichelsheim noemt China en Rusland bij naam. ‘Die landen voeren allerlei digitale spionagepogingen, beïnvloedingsoperaties en cyberaanvallen uit. Wat er in de VS gebeurde, laat zien dat de Russen goed zijn in het
gebruik van informatie voor politieke doeleinden. Het is voorstelbaar dat Rusland of andere partijen ook zoiets richting de Nederlandse verkiezingen proberen, al zijn er tot nu toe geen concrete aanwijzingen voor’.

Belgie: Internetrecherche verwijderde bijna 450 radicale Facebook- en Twitter-accounts in 2016

De Belgische internetrecherche heeft in 2016 bijna 450 radicale accounts op sociale media verwijderd. Het ging om 192 twitter-accounts, 177 facebook-profielen en voor de rest om YouTube, Google+ en andere sites. En dan vooral om redenen van terreur of pedofilie. Ingrijpen bij haatberichten bleek een stuk moeilijker, zegt Justitieminister Jan Jambon. Agenten van de IRU moeten in die gevallen handmatig op zoek naar de bewuste berichten. Maar die blijven vaak maar kort online staan. De politie ‘staat dan machteloos, omdat ze de inbreuken zelf moet vaststellen om in te kunnen grijpen’. Volgens kamerlid Veli Yüksel (CD&V) is dat ‘onbegrijpelijk en onaanvaardbaar’ en moet er wettelijk vastgelegd worden dat sociale media verplicht worden om de nodige informatie door te spelen aan politie en parket.

“Geen dreiging voor scholen in Emmen”

Er is geen bommelding geweest en er is ook geen gevaar. De politie weerspreekt alle geruchten die (vooral) op facebook rondgingen over een bommelding op de St Frans School in Emmen. Veel ouders schreven hun kinderen thuis te houden toen in een facebookbericht werd gesuggereerd dat de school doelwit van een aanslag zou zijn. Schooldirectrice Anja Reckers zegt geen idee te hebben waar het verhaal vandaan komt. ‘Maar het is absoluut niet waar’. De verhalen gingen niettemin een eigen leven leiden waarin ook andere scholen genoemd werden, niet alleen basisscholen maar ook middelbare. Volgens politie en school kan iedereen gewoon naar school.

Wetenschapper “met sympathie voor de cyberjihad”

Deel drie van de serie artikelen over cyberjihad in het NRC beschrijft hoe cyberjihadisten invloed kregen op een wetenschappelijke studie over IS. Hoofdpersoon is ‘zuster Aicha’, oftewel onderzoeker Aysha Navest (Universiteit van Amsterdam), die op sociale media sympathiseert met de gewelddadige jihad. Navest ontkent overigens, maar volgens de krant is ze dezelfde als de vrouw die op forum Marokko.nl schreef dat de meeste vrouwelijke IS’ers ‘heel graag’ naar Syrië wilden en daar ‘keurig getrouwd’ zijn. De bijdragen aan dat forum leidden weer tot de publicatie Chatting about marriage with female migrants to Syria, verschenen in een academisch tijdschrift. Uit andere onderzoeken (Universiteiten Leiden en Amsterdam, AIVD, EIV) bleek dat Nederlandse vrouwen bij IS een belangrijke rol spelen bij rekrutering. Vrouwen die uitreizen leveren daarom een bijdrage aan IS, stelt daarom het OM. De studie van Navest kan echter ter verdediging van die vrouwen worden gebruikt, maar, zo stelt de krant, is dat onderzoek wel wetenschappelijk genoeg? En: is Navest wel neutraal genoeg? NRC vond op Marokko.nl meer dan 18 duizend berichten van Ought Aicha (zuster Aicha); gemiddeld vijf per dag. Naw- en familiegegevens van Aicha zijn dezelfde als van Navest, onduidelijk is welke vragen ze precies aan de 22 geïnterviewde vrouwen stelde, maar ook of de gesprekspartners zich wel in IS-gebied bevonden. Het OM zegt dat de studie niet gebruikt zal worden in onderzoeken naar jihadgangers omdat de conclusies ‘niet erg geloofwaardig’ zijn. De UvA gaat de gebruikte onderzoeksmethode nog een keer bekijken.

Moslims in Dialoog duldt geen enkele tegenspraak

Het tweede van een serie artikelen over cyberjihad in het NRC gaat over ‘de intimidatie’, offline en online, van de actiegroep Moslims in Dialoog. De krant schrijft dat de groep ‘geen enkele tegenspraak’ duldt en dat moslims die zich uitspreken tégen de radicale islam geïntimideerd worden. De groep ageert vooral op twitter en facebook tegen de vermeende onderdrukking van moslims en maakt vervolgens tegenstanders online zwart. Volgens de krant weet de politie niet wie er achter de groep zitten, volgens NRC gaat het om ‘salafisten uit Hilversum’. Enkele aangiftes tegen de groep hadden geen succes. De krant spreekt van ‘een terugkerend probleem’ bij de uitingen op de site. Die blijven nét binnen de grenzen van de vrijheid van meningsuiting en bovendien is onduidelijk wíe ze doet. Kamerlid Ahmed Marcouch (PvdA) zegt het kabinet te vragen om ontbinding van de groep én de pagina. Minister Asscher (Integratie) zegt dat de actiegroep ‘op de radar staat’.

Sociale media wijzen de weg: “geweld hoort bij de islam”

In een serie van drie artikelen over cyberjihad schrijft NRC over de rol van sociale media in de strijd van IS. In het eerste deel gaat het specifiek over de facebookpagina De Zuivere Aanbidding, beheerd door de bekeerde Amsterdammer Keith Rienksma. De pagina steunt IS, op het eerste gezicht heel neutraal. Maar wie verder kijkt, ziet al snel dat het geen gewone facebookpagina is. Er wordt uitgelegd waarom het legitiem is iemands keel door te snijden, er staat religieuze foto’s met kalasjnikovs daarop. De pagina verwijst ook naar een Telegram-kanaal waar ‘persoonlijke Islamitische oppeppers’ te krijgen zijn. Op het kanaal is ‘een ware jihad-bibliotheek’ te vinden, met onder meer Nederlandstalige betogen over de noodzaak van een kalifaat en opstand tegen ongelovige regeringsleiders. Rienksma zegt dat hij ‘theologische kennis deelt waar niet iedereen het over wil hebben’.

Internetpolitie tegen IS-propaganda op sociale media

Nederland krijgt een politie-eenheid die gaat proberen extremistische (IS-)propaganda op internet te bestrijden. Deze Internet Referral Unit moet ook de verspreiders van propaganda gaan achterhalen. Deze maand start de werving voor vijf medewerkers. De unit is al enkele jaren geleden aangekondigd maar er is twee jaar lang gebakkeleid over welke berichten op internet nu ‘dusdanig dreigend’ zijn dat er strafrechtelijk tegen opgetreden kan worden. Ambtenaren spraken van een ‘genante situatie’, schrijft NRC. De grote vraag is natuurlijk wat propaganda is en wat nog gewone vrijheid van meningsuiting. Volgens de politie er al wel een jaar geëxperimenteerd met de IRU. Er werden in dat jaar negentien jihadistische berichten geïdentificeerd, tien daarvan werden aan providers die vervolgens zeven berichten verwijderden. De unit krijgt al direct kritiek, onder meer door internetexperts. Bij Netkwesties worden meerdere pogingen om internet te schonen beschreven die allemaal weinig succesvol waren. Providers werkten niet mee – ‘wij zijn geen politieagent’ – en de overheid zelf ‘durft geen strafzaken te beginnen’, uit angst voor censuur. Een andere criticus is Mirko Schäfer (Universiteit Utrecht) die de bestrijding van online propaganda ‘onbegonnen werk’ noemt. ‘Waar leg je de grens?’. Hij verwijst naar een IS-versie van het spel Grand Theft Auto. ‘Het Amerikaanse leger zette de game America’s Army in voor werving, Hezbollah doet het met Special Force. Mag dat wel?’ Schäfer denkt dat politie en AIVD de sociale media beter kunnen benutten om te speuren wie zich aangetrokken voelt tot IS-strijd. Dat vinden Justitie en NCTV weer niks. ‘Het internet en sociale media spelen een belangrijke rol in jihadistische radicalisering. De jihadistische content, ook Nederlandse, biedt hen een platform om hun gewelddadige ideologie te verspreiden en voor verdere radicalisering en het binnenhalen van nieuwe aanwas. Daarom willen we optreden tegen dergelijke propaganda’.