Sociale media wijzen de weg: “geweld hoort bij de islam”

In een serie van drie artikelen over cyberjihad schrijft NRC over de rol van sociale media in de strijd van IS. In het eerste deel gaat het specifiek over de facebookpagina De Zuivere Aanbidding, beheerd door de bekeerde Amsterdammer Keith Rienksma. De pagina steunt IS, op het eerste gezicht heel neutraal. Maar wie verder kijkt, ziet al snel dat het geen gewone facebookpagina is. Er wordt uitgelegd waarom het legitiem is iemands keel door te snijden, er staat religieuze foto’s met kalasjnikovs daarop. De pagina verwijst ook naar een Telegram-kanaal waar ‘persoonlijke Islamitische oppeppers’ te krijgen zijn. Op het kanaal is ‘een ware jihad-bibliotheek’ te vinden, met onder meer Nederlandstalige betogen over de noodzaak van een kalifaat en opstand tegen ongelovige regeringsleiders. Rienksma zegt dat hij ‘theologische kennis deelt waar niet iedereen het over wil hebben’.

Duitsland: Facebook gaat nep-nieuws controleren

In Duitsland heeft Facebook het onderzoeksbureau Correctiv ingehuurd om nep-nieuws tegen te gaan. Wie vermoedt dat een bericht niet klopt, kan dat aanmerken als nep. Journalisten van Correctiv gaat het bericht vervolgens onderzoeken. Gaat het dan inderdaad om nep-nieuws, dan plaatst Facebook een waarschuwing bij het bericht. Momenteel wordt in Duitsland veel nep-nieuws verspreid – over een paar maanden zijn er verkiezingen – over bondskanselier Angela Merkel. Duitsland is het eerste Europese land waar Facebook Inc probeert iets aan nep-nieuws te doen.

Bommenmaker plaatste knutselwerk op Facebook

Tja. Als je in het schuurtje bij je huis bommen maakt, dan moet je natuurlijk geen filmpje daarvan op facebook zetten. De politie kwam de verdachte (25, uit Tilburg) dan ook simpel op het spoor. De EOD haalde de explosieven weg, de man werd vastgezet. Naar eigen zeggen wilde hij de pijpbommen gebruiken voor ‘een knallende jaarwisseling’, volgens zijn advocaat was het ‘onschuldige huisvluit’ die een beetje ‘uit de hand gelopen is’. Het OM denkt echter dat de man een misdrijf voorbereidde. De rechter heeft vorige week het voorarrest van de man met een maand verlengd.

Jongens kondigen op Facebook overval aan

Tja. De sukkels van de week zijn dit keer twee jongens (16 en 18, uit Voorst respectievelijk Zaandam) die op facebook een filmpje plaatsten waarin ze aankondigden een overval te gaan plegen. In de video toonden ze (nep)vuurwapens en munitie. Ze zeiden overigens niet wie ze gingen overvallen en wanneer, maar voor de was het voldoende om ze aan te houden. De jongste verdachte is voorlopig ingesloten, de oudste wordt ook verhoord voor een ander strafbaar feit.

Vaker ontslag door sociale media

Volgens de juridische dienstverleners DAS en Arag stijgt het aantal mensen dat wordt ontslagen na negatieve uitingen op sociale media. Exacte cijfers ontbreken maar het is ‘zeker meer’ dan in 2014 toen in 10% van alle ontslagen-op-staande-voet een misstap op twitter of facebook de oorzaak was. Volgens jurist arbeidsrecht Pascal Besselink (DAS) neemt niet alleen het gebruik van deze media toe maar screenen bedrijven hun werknemers steeds vaker, zeker voordat ze in dienst komen. De opmerkingen volgen op een opvallend ontslag van een (tijdelijk) medewerker van de gemeente Doetinchem. Deze man bleek twee jaar geleden op facebook iets discriminerends over joden te hebben geschreven, lang voordat hij bij de gemeente aan de slag ging. Niettemin beëindigde de gemeente het contract met de man. Besselink betwijfelt of deze man ooit nog aan de bak komt, niets is immers definitief van internet te verwijderen. Wat de vraag oproept hoe lang een bepaalde uiting je blijft achtervolgen.

Suriname: Nederlandse docent opgepakt voor misbruik

In Suriname is vorige week een Nederlandse docent (62) aangehouden. De man, actief op verschillende scholen in het land, zou betrokken zijn bij het pedofielennetwerk dat Suriname al maandenlang ‘in de greep houdt’. Sinds december zijn al zeven mannen opgepakt. Ze zouden tienerjongens hebben geronseld, meestal via facebook, en die zelfs opzettelijk met hiv hebben besmet. Volgens Judith Dragtenstein van de afdeling Trafficking in Person van het Korps Politie Suriname heeft de verdachte toegegeven dat hij één jongen heeft misbruikt. De bende is volgens haar al meer dan een jaar actief. Met nep-profielen, met fictieve namen waaronder Moreno Doesburg, Shuan Lindveld en Tjah Ganteng Aroeman, en foto’s van anderen, deden ze zich voor rijke mannen, en beloofden ze hun slachtoffers geld en dure spullen. Bij afspraakjes werden de slachtoffers echter seksueel misbruikt door (een deel van) de groep. Een jongen die wist te ontsnappen, deed aangifte.

Belgie: Haatberichten stuk voor stuk onderzocht

In België is het ‘gelijkekansencentrum’ Unia een onderzoek gestart naar de haatberichten op sociale media na het overlijden van een Turkse Belg. Deze Kerim Akyil (23) kwam om het leven bij de aanslag op een nachtclub in Istanbul. Unia-woordvoerder Bram Sebrechts noemt de racistische reacties na Akyils dood ‘een brug te ver’ en aanleiding om alle haatberichten te screenen op strafbare feiten. Daarbij is essentieel onderscheid te maken tussen de inhoud van een (facebook)bericht en de bedoeling daarvan, zegt grondrechten-specialiast Jogchum Vrielink van de KU Leuven. Volgens Vrielink komt het in dit soort zaken echter zelden tot een effectieve veroordeling: in 2015 werden in België ‘amper negentien mensen’ veroordeeld voor haat, racisme of discriminatie. Bij Unia mondt minder dan 1% van alle meldingen uit in een rechtszaak. Ook de federale politie gaat de zaak onderzoeken, zegt politiewoordvoerder Peter De Waele. Mogelijk worden bij Facebook persoonsgegevens opgevraagd. Minister Jan Jambon (Binnenlandse Zaken) wijst op de speciale internetpatrouille die sinds 2016 actief is. Volgens Jambon zijn al bijna vierhonderd Facebook- en Twitteraccounts op zwart gezet.