“Instagram laat accounts online staan die zelfmoord verheerlijken”

Volgens RTL Nieuws doet Instagram niets als mensen accounts rapporteren die zelfdoding verheerlijken. Journalisten van de zender vonden honderd accounts, rapporteerden er tien ‘maar daar werd niets mee gedaan’. Pas toen RTL schriftelijke vragen aan Instagram stelde, werden enkele accounts verwijderd. Het gaat om accounts waar foto’s staan van bebloede polsen of treinrails – met daarbij teksten als ‘je hoeft maar één stap te nemen’. Veel sites worden beheerd door tieners, schrijft RTL. ‘Sommigen taggen hun vriend/vriendin en schrijven ‘samen naar de hemel’ te willen’. Het onderzoek volgde op het nieuws dat onder jongeren een zelfdoding-piek zichtbaar is: het aantal zelfdodingen onder tieners (10-20 jaar) verdubbelde in 2017 van 48 naar 81. Volgens Instagram is er op het platform ‘geen plaats voor berichten die zelfdoding verheerlijken of aanmoedigen’ maar is dat soms lastig te bepalen. ‘Het delen van bepaalde verhalen voor sommige mensen kan onderdeel zijn van hun herstelproces’.

Advertenties

VS: Afscheidsbriefje op Snapchat na zelfdoding 11-jarig meisje

Net voordat Jashya Williams (11, uit East Harlem, NYC) van 16 hoog naar beneden sprong, zette ze een afscheidsfilmpje op Snapchat. Het meisje zei in dat filmpje dat ze dood wilde. Op beveiligingscamera’s is te zien hoe ze de trap oploopt en de deur naar het dak opent. Volgens klasgenootjes werd ze veel gepest.

Zelfmoordpoeder wekenlang te koop via Marktplaats

‘Wekenlang’ was het te koop, gewoon op Marktplaats – het omstreden ‘zelfmoordpoeder’ waarmee Coöperatie Laatste Wil recent het nieuws mee haalde. Een (onbekende) verkoper uit Eindhoven blijkt het poeder ‘zeker zes keer’ online te hebben aangeboden, zo ontdekte Omroep Brabant. Voor twintig euro per potje, exclusief 3,80 verzendkosten en vervoer per PostNL. De advertenties zijn inmiddels verwijderd, volgens Marktplaats is er niks verkocht. De site zegt het ‘erg vervelend’ te vinden dat het poeder te koop was. ‘Wij handelen altijd op basis van wet- en regelgeving. Dat is in dit geval lastig, omdat het poeder in een grijs gebied zit. Het is legaal om het te verhandelen, maar we hebben natuurlijk ook informatie dat het middel in bepaalde concentraties een gevaar voor de volksgezondheid is’. De coöperatie stopte eind maart jl met het verstrekken van het poeder aan haar leden. Eerder zei het OM een strafrechtelijk onderzoek te gaan doen. Op last van minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) wordt, nadat een vrouw (19, uit Uden) overleed na zelfdoding met het poeder, ook een wettelijk verbod op het middel onderzocht.

Twitter treedt strenger op tegen berichten die zelfmoord verheerlijken

Nieuwe Twitter-regels bepalen dat zelfmoord, zelfdoding of zelfverwonding niet mag worden gepromoot of gestimuleerd. ‘Wanneer we meldingen ontvangen dat iemand dreigt met zelfmoord of zelfverwonding, kunnen we een aantal stappen nemen om die persoon te helpen’, staat er letterlijk. Mensen mogen ‘zonder angst hun gedachten en gevoelens delen’, maar Twitter trekt een grens bij het stimuleren of promoten zelfverwonding, zelfmoordneigingen maar ook eetstoornissen als boulimia en anorexia. De regels gelden ook voor groepen die zelfmoordstrategieën uitwisselen of ‘zelfmoordspelletjes’ spelen. Twitter belooft strenger te gaan controleren op zulke berichten. Wie dat wel doet, moet de tweet verwijderen en wordt tijdelijk geblokkeerd. Bij herhaling wordt de account verwijderd.

Politiefoto van zelfmoordpoging zorgt voor ophef

Zoals wel vaker de laatste tijd is de politie weer eens boos op omstanders. Dit keer gaat het om mensen die toekeken hoe een man vanaf de achtste verdieping van een flatgebouw in Papendrecht wilde springen. De politie-boosheid richt zich vooral op mensen die ‘tijdens hun drukke werkzaamheden zelf nog tijd hebben om foto’s te maken’ waarbij ‘zelfs de persoon aan wie hulp verleend moet worden’ in beeld komt. Onder de kijkers veel ouders met kinderen en andere ramptoeristen, met irritatie en frustratie bij de hulpverleners tot gevolg. ‘Hoe haal je het in je hoofd om met je kind naar een potentiële zelfmoordpoging te gaan staan kijken, waarbij de persoon al over de balustrade hangt en ieder moment zijn daad bij het woord kan gaan voegen’, schreef de politie op facebook. Opvallend is echter dat bij het bericht een foto is geplaatst … van de zelfmoordpoging … Om de boodschap kracht bij te zetten ‘aangezien te veel mensen helaas de context niet begrijpen’. Tja. De reacties zijn logischerwijs niet mals. ‘Gaf deze man toestemming zijn foto te plaatsen’ en ‘hoezo klagen over ramptoerisme en zelf foto’s maken van iemand die buiten de reling staat’.
Programmadirecteur Nieuwe Media en Digitale Dienstverlening Ron de Milde liet weten dat de foto niet nodig was. De persoon in kwestie is weliswaar onherkenbaar maar mogelijk door zijn omgeving wel te herkennen door de beschrijving van het incident, zijn kleding en het geposte adres. Hulporganisatie 113Zelfmoordpreventie wijst er verder op dat terughoudend moet worden omgegaan met details over zelfdoding. ‘Liever geen beelden die direct verwijzen naar de methode’. Het bericht is inmiddels, na veel klachten, verwijderd van de facebookpagina van de politie Drechtsteden-Buiten. De foto is echter, met een beetje googlen, nog steeds te vinden.

Japan: Strengere aanpak zelfmoordwebsites

De Japanse overheid wil strenger optreden tegen websites waar ‘kwetsbare mensen’ hun suïcidale gedachten delen. Aanleiding is de vondst van negen in stukken gehakte lijven in een vrieskist. Verdachte Takahiro Shiraishi (27) vond zijn slachtoffers via twitter waar hij, met hashtag #zelfmoordrekrutering, hen had beloofd om ze te helpen bij hun zelfdoding. In het .jp-domein zijn veel zelfmoordwebsites, op facebook zijn veel groepen waarin gebruikers informatie over zelfdoding delen en elkaar aanmoedigen. Dankzij deze websites gaan mensen sneller over tot zelfdoding, is de vrees van experts, omdat ze niet meer bang zijn om alleen te moeten sterven. De overheid wil zulke sites en pagina’s nu (sneller) offline halen.

Geen vervolging sexting-verdachten na zelfmoord

Het OM heeft besloten drie meisjes die werden verdacht van sexting, niet te vervolgen. De meisjes verstuurden, februari jl, een naaktfoto van een 14-jarige jongen uit Enschede. De jongen had die foto zelf gemaakt en naar een van de meisjes gestuurd. Die zette de foto op Instagram. Enkele dagen later sprong de jongen van een flatgebouw. Het OM wil wel dat de meisjes zich de komende twee jaar ‘aan bepaalde voorwaarden’ moeten houden. De familie van het slachtoffer wil nu een zogeheten artikel 12-procedure beginnen, om het OM te dwingen alsnog vervolging in te stellen.

Belgie: 27 dossiers rond dodelijke Blue Whale Challenge

Het federaal parket in België onderzoekt maar liefst 27 dossiers die mogelijk gerelateerd zijn aan het ‘zelfmoordspel’ Blue Whale Challenge. Deelnemers voeren in dat ‘spel’ vijftig opdrachten uit, van het drinken van bleekwater via zelfverminking tot uiteindelijk zelfdoding. Parketwoordvoerder Eric Van Der Sijpt spreekt van een ‘Europees fenomeen waarbij enkele figuren systematisch mensen pushen om zelfmoord te plegen’. Een van die figuren, de bedenker van het spel, werd onlangs veroordeeld tot drie jaar celstraf. Hij had geen medelijden met de slachtoffers en noemde ze ‘biologisch afval‘. Naar eigen zeggen ‘zuiverde’ hij de maatschappij. Omdat online pesterijen ook los van de Blue Whale Challenge vaak tot zelfdoding leiden, is in België nu voorgesteld om aanzetten tot zelfdoding strafbaar te maken. ‘Andere landen doen dat al maar [in België] is het een hiaat in onze wetgeving’, zei parket-onderzoeker David Hublé.

Belgie: Zelfdoding tiener na online verspreiding naaktfoto

In Appelterre, een dorpje bij Ninove, is een Belgische jongen (15) voor de trein gesprongen nadat er een naaktfoto van hem op sociale media was verspreid. Deze Glenn zou rond 22 uur de foto ontdekt hebben, gemaakt via Snapchat en verspreid via Instagram, en direct daarna naar het spoor zijn gelopen. Brandweer en ambu kwamen te laat. Onduidelijk is nog wie de foto op Snap en Instagram deelde, de account is inmiddels verwijderd. Volgens OM-woordvoerster Sarah Demeyer zijn er ‘sterke aanwijzingen dat het gaat om een wanhoopsdaad’, mogelijk als gevolg van sexting of pesten.

VS: Vrouw voor rechter om online aanzetten tot zelfmoord

In de VS staat een vrouw terecht voor betrokkenheid bij de zelfdoding van haar vriendje Conrad. Die jongen (18) sms’te intensief met zijn vriendin Michelle over zijn depressie. Toen hij schreef dat hij nog steeds ‘vastbesloten’ was om zichzelf te doden, sms’te ze terug dat ze blij was dat te horen. ‘Het is tijd schatje, dat weet je’. De jongen stierf een paar uur later in zijn met koolstofmonoxide gevulde auto op een parkeerplaats. De rechtszaak tegen Michelle, inmiddels 20, loopt al sinds 2015. Ze is aangeklaagd voor dood door schuld. Uit het sms-verkeer, dat nu openbaar is, blijkt volgens de aanklagers dat ze haar vriendje heeft aangemoedigd. ‘Je zegt dat je het gaat doen, maar je doet het nooit’, schreef Michelle onder meer. ‘You just have to do it [..] Tonight is the night. It’s now or never’. Michelle kan twintig jaar celstraf krijgen. Haar advocaat stelt dat ze juist heeft geprobeerd om Conrad van zelfdoding te weerhouden. Bovendien, zegt die advocaat, vallen haar sms’jes onder vrijheid van meningsuiting. Dat pleidooi werkte in een eerdere rechtszaak waarin iemand was aangeklaagd voor het aanzetten tot zelfmoord. Die man werd uiteindelijk veroordeeld (tot zes maanden cel) voor hulp bij zelfmoord, een veel lichter delict.

Man bedreigt schooldirecteuren na zelfmoord leerling

Toen begin 2017 in Heerlen een 15-jarige scholier zelfmoord pleegde, werd de school van de jongen, het Grotius College, meerdere malen bedreigd. Vooral online natuurlijk. Drie directieleden van het Grotius deden aangifte, net als meerdere leerlingen die op facebook de schuld van de zelfdoding kregen. Inmiddels heeft een man (31, uit Rotterdam) bekend dat hij de bedreigingen deed. Hij plaatste zijn dreigementen in het online condoleanceregister. De verdachte weigerde een schikking van het OM, een boete van 500 euro, en moet daarom binnenkort voor de rechter verschijnen.

Website biedt tips voor zelfdoding

Niks nieuws, toch? De eerste website waarop zelfmoordtips werden gezet, dateert al van de beginjaren van internet. Of toch nieuws, omdat het een Nederlandse site is? Van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) nog wel. Op de site, alleen toegankelijk voor leden, wordt onder meer uitgelegd hoe mensen met medicijnen een eind aan hun leven kunnen maken. De NVVE vindt de eigen site ‘een van de eerste internetsites die tot in detail een aantal methoden voor zelfdoding beschrijft´. De site is gestart omdat ‘grote behoefte is aan deze informatie’, aldus NVVE-directeur Petra de Jong. Zij vindt bovendien dat mensen waardig moeten kunnen sterven. ‘We willen ook voorkomen dat mensen met een doodswens naar gruwelijke methoden grijpen’. Hoewel alleen toegankelijk voor leden, is de site binnen een paar uur toegankelijk. Lid worden kan als je 18 bent en 17,50 euro betaalt. Volgens De Jong biedt de site geen hulp bij zelfdoding, iets wat in Nederland strafbaar is. ‘We verschaffen alleen informatie, geen instructie.’ De info op de site komt vooral uit boeken die al jarenlang verkrijgbaar zijn en waarvan de auteurs nooit veroordeeld zijn voor hun teksten. Dat internet een lagere drempel heeft, is onzin, stelt De Jong. ‘De boeken waren ook gewoon te bestellen, en bepaalde medicijnen zijn niet zomaar verkrijgbaar’.
Het OM zegt in een reactie dat het alleen maar publiceren van informatie op een website niet strafbaar is. Een woordvoerster van het OM zegt dat justitie zelf de website nog niet gezien heeft. Of de regels overschreden zijn, is dus nog niet te zeggen. Dat hangt volgens het OM ‘in belangrijke mate af van de omstandigheden van het geval’. De rechter moet daar uiteindelijk een oordeel over vellen, aldus justitie.
(oa de Volkskrant, 11 november 2009)