Europol krijgt duizenden tips over kindermisbruikfoto’s

Amateurspeurders hebben Europol al meer dan 22 duizend tips gegeven over de 283 foto’s die werden gepubliceerd in het project Trace an Object. Met deze crowdsourcing probeert Europol daders en slachtoffers van kindermisbruik te achterhalen, aan de hand van foto’s van (details van) de crime scenes. Soms met succes: een foto van een badkamertegel leidde, na tips van burgers, naar een slachtoffertje in een internationale kinderpornozaak. In totaal werden sinds 2017 al negen slachtoffers geïdentificeerd. Volgens Steven Wilson, hoofd European Cybercrime Centre van Europol, is het inschakelen van burgers – en zoekcollectieven als Bellingcat – ‘a final throw of the dice’: als politiesystemen geen informatie meer opleveren, moeten andere bronnen worden aangeboord. Een van die bronnen is ‘Bo’, van de Nederlandse onderzoeksgroep Serendip. Leden van deze groep ontdekten onlangs dat een bepaald dak bij een huis in China hoorde. Bo zegt, in The Guardian, dat haar team al veertig foto’s geïdentificeerd heeft en dat het jammer is dat Europol niet verteld wat er met hun tips gebeurt. Maar het inschakelen van ‘amateurs’ kent ook risico’s, zegt professor recht Frederik Borgesius (Radboud Universiteit Nijmegen). ‘Burgers weten niet wat de juridische grenzen zijn en gaan daar in hun enthousiasme nog wel eens overheen’.

Advertenties

Geen wet die burgers beelden van inbraak en vernieling laat publiceren

Er komt géén wet die het mogelijk maakt dat burgers en bedrijven zelf camerabeelden van misdrijven mogen publiceren om daarmee de opsporing te ondersteunen. Het wetsvoorstel ‘publicatie door particulieren van camerabeelden van diefstal of vernieling’, waarover al sinds 2011 wordt vergaderd, zal geen vervolg krijgen, schrijft Justitie-minister Ferd Grapperhaus aan de Kamer. Alle voorstellen voor zo’n wet kregen zowel steun als kritiek. Dat laatste natuurlijk vooral over de privacy-effecten. Al met al concludeert Grapperhaus dat het voorstel ‘in een zeer beperkt aantal gevallen toepasbaar’ is, dat er hoge drempels waren om deel te nemen en dat de effectiviteit ‘twijfelachtig’ was.

Tinder-afpersers voorlopig vrij

Drie jonge mannen (21, 23 en 24, uit Assen en Haren) die worden verdacht van afpersing van Tinder-gebruikers zijn vrijgelaten in afwachting van de rechtszaak, april as. De verdachten lokten, met een vals Tinder-profiel van ‘Nina’, meerdere slachtoffers naar Assen. Die werden ter plaatse gefilmd en gedwongen om te betalen. ‘Volgens mij weet je wel waarom we hier zijn. Hoezo spreek je af met een 15-jarig meisje’, vroegen ze één slachtoffer. Hij moest 1500 euro pinnen en zijn telefoon afgeven. Naar eigen zeggen waren de drie ‘pedojagers’, als een soort Alberto Stegeman. ‘Wij denken daar anders over’, aldus het OM, dat in totaal elf slachtoffers wist te traceren. Onbekend is of die allemaal aangifte hebben gedaan. In vijf gevallen denkt het OM voldoende bewijs te hebben om de drie te vervolgen. Twee van de drie verdachten werden juli 2018 opgepakt, de derde een paar weken later.

Politiebewaking bij huis van kopschopper

Als in Spijkenisse een jongen van 14 flink mishandeld wordt door een stel kopschoppers – én dat wordt gefilmd en gedeeld – ontstaat logischerwijs veel commotie. De vijf kopschoppers worden snel herkend, de politie start een onderzoek, de school stuurt de daders van school, de voetbalclub royeert ze, twee van hen melden zich bij het politiebureau en voor slachtoffer Tommy wordt een kaartenactie gestart. En natuurlijk verschijnen naam, woonadressen en telefoonnummers van de daders op sociale media. Er komen nepaccounts met berichten als ‘iedereen bedreigt me maar niemand doet iets dus hierbij mijn adres’. Daarop komen honderden bedreigingen. Met weer als gevolg dat de politie nu dat huis bewaakt. De familie zou zijn ondergedoken; passanten en buurtbewoners moeten zich op straat legitimeren. De politie zegt dat vijf jongens vastzitten maar ‘vanwege de jonge leeftijd van daders en slachtoffer verder terughoudend te zijn met mededelingen over deze zaak’. En de burgemeester van Spijkenisse benadrukt om geen eigen rechter te spelen en de zaak aan de politie over te laten …

Belgie: Strafexpeditie na “Facebook-flirt”

In België zijn drie mannen opgepakt op verdenking van ontvoering en diefstal. Hoofdverdachte is ene Maurice (38, uit Pont-à-Celles) die verhaal ging halen op een man (25) die op facebook met zijn vrouw aan het chatten was. Die flirt was tegen de zin van Maurice die zijn rivaal Christian meerdere keren schreef dat hij moest stoppen. Toen dat digitale contact geen effect had, volgde fysiek contact: Maurice reed met broer en vriend naar Christian, lokten hem mee een bos en mishandelden hem daar. Christian werd van zijn kleding beroofd en gewond achtergelaten. Een wandelaar vond hem later waarna de politie snel de drie verdachten wist op te sporen.

Burgers die “politieagentje spelen, gaan soms te ver”

Dat de politie steeds vaker samenwerkt met burgers, bijvoorbeeld via sociale media, buurtpreventieteams en app-groepen, betekent nog niet dat die burgers zélf ook onderzoek mogen doen. Nieuw onderzoek van Politie en Wetenschap naar ‘Politie en actief burgerschap‘ laat zien dat de samenwerking ‘niet alleen maar’ positieve effecten heeft. Meespeurende burgers overschrijden regelmatig de grenzen van wat zij mogen doen, claimen ruimte (bevoegdheden) die ze niet hebben en dat leidt weer tot onrechtmatigheden en risico’s voor andere burgers. De onderzoekers zien dat burgers ook regelmatig uit eigen belang handelen. Ze adviseren de politie om meer betrokken te zijn, meer met de kerntaken bezig te zijn dan met het werven van nieuwe vrijwilligers en het informatiebeheer van alle digitale communicatiekanalen met burgers te verbeteren. Zo is de politie vooral gericht op urgente meldingen, waardoor andere informatie, soms zeer waardevol, blijft liggen.

Politie mag beelden van 200.000 beveiligingscamera’s inzien

Bij Camera in Beeld, de database met particuliere camera’s van burgers en bedrijven, staan inmiddels tweehonderd duizend camera’s ingeschreven. Beelden van die camera’s mogen worden gebruikt bij de opsporing van misdrijven – aanmelden kan via Politie.nl. In totaal hangen er in Nederland naar schatting anderhalf miljoen particuliere beveiligingscamera’s. De nieuwe campagne Excellent cameratoezicht is gericht op verbetering van de kwaliteit van deze camerabeelden.

Hoe achtduizend WhatsAppgroepen helpen bij de afname van inbraken

Ook al zijn er geen exacte cijfers, volgens de politie hebben ze (ruim achtduizend geregistreerde) Whats-buurtappgroepen ‘zeker bijgedragen‘ aan de daling van het aantal woninginbraken. Dat daalde van 92 duizend in 2012 naar 49 duizend in 2018. Extra preventiepromotie en meer surveillances hebben ook een rol gespeeld, zegt landelijk projectleider woninginbraken Sybren van der Velden. ‘De politie onderschrijft zonder enige twijfel het nut van digitale buurtpreventie’, aldus Van der Velden die verwijst naar de extra ogen en oren. ‘Meer dan drie kwart van alle aanhoudingen op heterdaad kunnen we doen dankzij meldingen van een alerte burger’. Bij de geregistreerde groepen zijn schatting inmiddels ruim achthonderdduizend Nederlanders aangesloten. Soms met veel succes, zoals in Tilburg. Daar daalde het aantal woninginbraken met 60% sinds de bewoners digitaal gingen communiceren. Volgens Ton Evers, die de contacten tussen de (100) Tilburgse groepen en de politie coördineert, is het geheim van een goede Whatsapp-groep ‘dat er geen ruis is’. Bij poezenfoto’s haken bewoners af, weet hij inmiddels. Ook onderzoeker Ben Kokkeler van het lectoraat Digitalisering en Veiligheid (Avans Hogeschool Tilburg) is positief over (het effect van) de groepen. Een kanttekening is dat Whatsapp onderdeel is van het Facebook-concern. Het zou veel beter zijn als de politie de samenwerking zou zoeken met Nederlandse apps, dan wel een eigen app ontwikkelt, vindt Kokkeler. Als voorbeeld verwijst hij naar Veiligebuurt.nl (inmiddels 200 duizend deelnemers), die ‘veel doelgerichter is dan Whatsapp’ en waarvan ‘veiligheid en preventie de corebusiness is’. Essentieel vindt hij ook dat de politie leert terugpraten: ‘mensen moeten wel zeker weten dat de politie er bijvoorbeeld ook in slaagt om een vervolg te geven aan de tips die ze krijgt’.

“Politie kan leren van klachten, ook van die op sociale media”

Dat een klacht ‘een gratis advies’ is, wordt door de politie nog altijd niet genoeg onderkend. Zeker als die klachten via sociale media worden geuit, kanalen waarop burgers meer dan ooit actief zijn en waar ze ‘meer vormen van ongenoegen’ uiten dan via de min of meer officiële klachtenregelingen. Volgens onderzoek door Politie en Wetenschap, uitgevoerd door professor Gabriele Jacobs en haar team zijn sociale media ‘een rijke bron’ om het ongenoegen van burgers te peilen. Maar waar agenten vaak wel leren van individuele kritiek via de klachtenregeling, leren ze minder van al wat er op die sociale media wordt geschreven. Daarvoor is het niet nodig, en zelfs onmogelijk, ‘om op iedere tweet te reageren’ maar zouden deze klachten ‘systematisch gebruikt [moeten] worden als gratis burger-advies om de politiezorg constant te verbeteren’.

Duitsland: Neo-nazi’s ontmaskerd op nepsite

Een Duitse nepsite, gemaakt door een kunstenaarscollectief, heeft ‘de meest relevante dataset in Duitsland over extreemrechts’ opgeleverd. Zo’n 1500 individuen zouden geïdentificeerd zijn, mensen die deelnamen aan de gewelddadige rellen in Chemnitz. De site was opgezet door activisten en kunstenaars van het Centrum voor Politieke Schoonheid (ZPS). Ze vroegen op de site aan burgers en buurtbewoners of ze demonstranten herkenden op foto’s. ‘Meld uw collega, buren of kennissen aan en verzamel direct contant geld’, beloofde de site. Waarop veel neo-nazi’s op de site hun eigen naam, en die van hun maatjes, intikten, om te zien of ze waren ontmaskerd. Maar die ontmaskering gebeurde toen pas – de site bleek een ‘honeypot’. Dat bleek toen de site werd aangepast. ‘Danke, liebe Nazis’, lazen verbouwereerde bezoekers. ‘6 Monate Gedanken, 3 Monate Recherche, 1 riesiges Team und am Ende nur eine Frage: Wer von Euch, liebe Nazis, war dabei. Mit 1.552 ermittelten Teilnehmerinnen und Teilnehmern konnten wir einen Großteil identifizieren’. Volgens de tekst hebben de neo-nazi’s zelf ‘meer met ons gedeeld dan we ooit zouden kunnen vinden met openbare zoekmachines’.

Foto van verdachte mag online

De eigenaar van een restaurant in Arnhem mag de foto’s van een vermeende insluiper op internet zetten, zegt hoogleraar Strafrecht Henny Sackers (Radboud Universiteit Nijmegen). Alleen als deze man het níet gedaan heeft, is er een probleem. In de zaak gaat het om de diefstal van een kluis uit restaurant ’t Zusje. De eigenaar plaatste (haarscherpe) foto’s van de vermeende dief op facebook. De man werd binnen een paar uur herkend, waarna de foto werd verwijderd. Maar dat heeft geen zin, stelt Sackers. ‘Zulke foto’s zijn tot in lengte van jaren op internet te zien’. De politie adviseerde restaurant-eigenaar Rob van der Lugt eerder om de foto niet online te zetten. Dat zou het onderzoek frustreren. ‘Laten we de opsporing daar laten waar ze thuishoort’, zegt politiewoordvoerder Annabelle Rietman. Mocht de man niet de dief blijken, dan kan Van der Lugt worden aangeklaagd voor smaad en laster, weet Sackers. Ook kan een rechter strafvermindering opleggen omdat de verdachte onterecht aan de schandpaal is genageld.

Chatbot Bart! vraagt mee te zoeken naar fiets

De tijden veranderen. Burgers verenigen zich in digitale buurtgroepen, zijn actief op sociale media en volop in de weer met chat-apps. En dus ‘is het aan ons om een meldkamer te verzinnen waarin we signalen van burgers bij elkaar kunnen krijgen‘, zegt burgemeester Pauline Krikke van Den Haag in het CCV-blad Secondant over de app Bart! die meldkamers, nog steeds vooral ingericht op telefonisch contact, gereed moet maken voor de digitale wereld. Secondant bevat een ronkend verhaal over ‘samenredzaamheid’ met een ‘complex event processor’, waarover we u hier niet meer mogen vertellen van het CCV.

Engeland: Burgers doen politiewerk na bezuinigingen

‘Posting on Facebook solves crimes quicker than ringing the police’, aldus een inwoner van Hartlepool, een stad met 90 duizend inwoners en slechts tien politieagenten. Het politiekorps in de regio is de laatste jaren zwaar getroffen door bezuinigingen, ‘forcing residents to patrol the streets and try to solve crimes on Facebook’, schrijft de Daily Mail. Bij diefstallen en overvallen zijn er nauwelijks agenten beschikbaar, de beschikbare cellen in het hoofdbureau blijven leeg en in veel weekenden is er niemand om noodhulp te rijden. En dus doen burgers het zelf. Zoals gasfitter Paul Timlin wiens gereedschap werd gestolen. Op facebook zette hij beelden van een beveiligingscamera, waarna de daders snel werden herkend. Via een sterke vriend kwamen de spullen toen snel terug. ‘Voor de politie is het een low-grade crime maar voor mij 1500 pounds aan gereedschap. Maar toen ik aangifte wilde doen, bleek er geen politie beschikbaar’. Burgemeester Allen Barclay van Hartlepool zegt de burgeropsporing te snappen. ‘Policing is now non-existent for low-level crimes and things like burglaries and shoplifting because the police’s hands are tied by budget cuts’.

“Burgers sporen steeds vaker zelf criminelen op”

De veroordeling van ‘wraakvader’ Mario Haazen roept de vraag op hoe ver burgers mogen gaan bij het zelf opsporen van criminelen. Haazen kreeg onlangs 4,5 jaar celstraf voor poging tot moord op de man die zijn minderjarige dochter online lastig viel. Ging hij te ver? Bleef de politie in gebreke? TNO-onderzoeker Arnout de Vries ziet dat ook de politie weet ‘dat je dit niet kunt tegenhouden’. Cruciaal is echter te voorkomen dat mensen eigen rechter gaan spelen. ‘Hier moet de politie burgers ook tegen zichzelf in bescherming nemen’. En dat vereist een actieve houding van die politie, om burgers te helpen bij het opsporen. TNO ontwikkelt daarom de app MySherlock, die burgers helpt om gestructureerd onderzoek te doen en hun bevindingen te delen met de politie. ‘In deze app kun je een onderzoek starten met behulp van professionele methoden die door de politie en het Openbaar Ministerie zijn ontwikkeld’, tot en met een digitale compositietekening aan toe. ‘Het is dan wel zaak dat de politie de zaak op een gegeven moment overneemt’. Aangiftes worden op deze manier ‘alleen maar beter’, hoopt De Vries, en het oplossingspercentage gaat omhoog. Niettemin is de ‘angst dat hordes amateur-Sherlocks het recht in eigen hand nemen of sporen vernietigen’, nog altijd reëel, zo bleek in enkele vermissingszaken.

Indonesie: Tien vrouwen opgepakt na “lesbische” foto op Facebook

De politie in Padang, West-Sumatra heeft tien ‘verdachte lesbiënnes’ opgepakt na een anonieme tip. Een onbekende had op facebook een foto gezien waarop een van de vrouwen een andere vrouw omhelsde. In het huidige politieke klimaat in Indonesië, waarin de gehele lghbt-gemeenschap onder vuur ligt, was dat direct aanleiding voor een inval in de woning van de vrouw. De plaatselijke politiechef zegt te hebben gehandeld vanwege ‘zorgen van het publiek’ over deze groep mensen. ‘We krijgen bijna dagelijks tips van burgers en op basis daarvan doen we verkennend onderzoek’, aldus korpschef PP Yadrison. De tien vrouwen worden verplicht een ‘educatief programma’ te volgen ‘so that they can learn to fit into society better’.Yadrison zei al eerder dat er in zijn stad geen plek is voor lghbt’ers. Tja … Een maand geleden arresteerde de politie op West-Java al twee mannen die een facebook-groep voor ‘Gay Bandung’ beheerden. Zij zijn inmiddels aangeklaagd voor overtreding van de Electronic Information and Transactions Law voor het ‘distribueren van elektronische informatie die onzedelijk is’. Amnesty International heeft alarm geslagen. ‘De politie is er om alle mensen te beschermen, ook als ze homo of lesbisch zijn’.