VS: Discussie over rol social-mediabedrijven na schietpartij Florida

Door sociale media weten we binnen een dag al heel veel over schoolschutter Nikolas Cruz (19) die op zijn oude school in Parkland, Florida 17 mensen doodschoot. Cruz was, behalve depressief, geobsedeerd door wapens en geweld, blijkt uit zijn accounts op Instagram en YouTube. Op veel foto’s staat hij afgebeeld met wapens en messen, op eentje schept hij op over de kikker die hij net daarvoor platgeslagen had. Een buurman filmde Cruz een paar maanden geleden toen deze ‘target practice’ deed in de tuin, met een ‘make America great again’ petje op. Op facebook zou Cruz extreemrechtse verhalen hebben gedeeld en in een oud YouTube filmpje zelfs zijn schietpartij hebben aangekondigd. Allemaal waar of niet, het roept in de VS (voor de zoveelste keer) de discussie op wat netwerkbedrijven als Facebook, YouTube en Instagram kunnen doen om zulke schietpartijen te voorkomen. Die bedrijven roepen om het hardste dat ze alles doen om zulke gebruikers te weren en dat ze alle accounts van Cruz ‘supersnel’ verwijderd hebben [hopelijk hebben ze wel een kopietje bewaard voor de rechtszaak – rené] maar feitelijk doen ze niet veel, zeggen experts tegen CBS News. Ze pleiten voor betere samenwerking tussen de bedrijven en de politie (snellere informatie-uitwisseling, zonder eindeloos durende rechtszaken over privacy), meer personeel dat content beoordeelt, uiteraard met behoud van het recht op vrije meningsuiting en privacy.

Ondertussen is duidelijk geworden dat de FBI vorig jaar al wist dat Cruz een gevaar was. Een blogger nam contact op met de dienst toen hij op YouTube een filmpje vond waarin Cruz riep dat hij ‘een professionele schoolschutter’ zou worden. Onderzoek leverde echter niets op, zegt de FBI nu – Cruz werd niet gevonden, ook al had hij de YouTube-account gewoon onder zijn eigen naam. Ook andere autoriteiten en opsporingsdiensten onderzoeken nu of ze in zaak-Cruz iets gemist hebben. De jongen was buitengewoon actief op sociale media, schreef daar onder meer over zijn depressies en zijn problemen op school nadat hij leerlingen had bedreigd. De FBI heeft inmiddels erkend dat het vreemde gedrag van Cruz ‘en zijn verontrustende berichten via sociale media’ niet goed onderzocht zijn.

Verder duiken er in heel Amerika weer meerdere ‘copycats’ op. Zo werden in Nutley, NJ alle scholen tot nader order gesloten nadat een van die ‘copycats’ op instagram had gedreigd met een nieuwe schietpartij. ‘Because of the nature of the world in which we live, there was no other decision to be made’, zei superintendent Julie Glazer van de Nutley Police over het besluit de scholen te sluiten. Ze werd getipt over het filmpje, vond de afzender en had al ‘een goed gesprek’ met hem. Ook in andere staten waren copycats actief. In Spartanburg, South Carolina werd een jongen (15) opgepakt die op Snapchat dreigde met ‘round 2 of Florida’. De jongen poseerde met masker en vuurwapen – naar eigen zeggen ‘voor de grap’. In Topsham, Maine onderzoekt de politie een online filmpje waarin twee jongens ‘dreigende taal’ uitten. In Pittsburgh sloten enkele scholen de deuren ‘en niet vanwege het weer’. In Miami, Florida ten slotte werd een 11-jarig meisje opgepakt die een dreigbriefje – heel ouderwets – onder de deur van de rector schoof. ‘I will bring a gun to school to kill all of you ugly ass kids and teachers bitch’. Ze was echter goed te zien op beveilingscamera’s. Amerikaanse burgers zijn extra alert, zo blijkt ten slotte uit het gebruik van de hashtag #SeeSomethingSaySomething. Veel mensen melden op die manier verdachte uitlatingen.

Advertenties

“Dick pics” zijn vaak ongewenst, maar soms “wel fijn”

De opmars van datingsapps, maar ook het nieuwe seizoen van Temptation Island en de aanwezigheid van deelnemers aan dat programma op sociale media, was voor De Morgen aanleiding voor een artikel over … piemelfoto’s – ook wel dick pics genoemd. ‘Hoe meer volgers op instagram, hoe meer dick pics ik kreeg’, aldus een van de verleidsters uit het programma. Maar wat bezielt mannen om ongevraagd zo’n foto naar een vrouw te sturen? De Vlaamse ‘snapchat-koningin’ Florence Windey zegt in een jaar tijd 350 piemelfoto’s te hebben gekregen, ‘genoeg om een tentoonstelling mee te vullen’. Ze heeft geen idee waarom. ‘Mannen lijken ze te sturen alsof het hun visitekaartje is’. Maar waarom dan? Zowel gedragsbiologen als seksuologen zeggen geen sluitend te antwoord te hebben. ‘Een deel van het antwoord is omdat het kan’. Wie daar niet van gediend is, kan naar de politie stappen. Maar ‘het is niet simpel om iemand voor het versturen van zulke foto’s te vervolgen’, zegt Liesbet Stevens van het Instituut voor gelijkheid van vrouwen en mannen. Er zijn weliswaar wetten rond wraakporno, seksuele intimidatie en dergelijke maar de dick pics ‘glippen momenteel nog door de mazen van het strafrecht’.

Politie is waakzaam in buurt Arnhemse pedoverdachte

De politie Arnhem controleert extra rond de woning van een man die onlangs in een tv-programma werd ontmaskerd als internetpedofiel. In de uitzending van Undercover in Nederland werd getoond hoe de man oktober vorig jaar een afspraak had in Haarlem, gemaakt via instagram, met een 10-jarig meisje. Daarna ontstond rumoer in de buurt én natuurlijk op sociale media: foto’s en het woonadres van de man werden geopenbaard, en ‘een meute Nederlanders’ bedacht al oplossingen voor de man. De man, inmiddels ontslagen bij zijn werkgever, is door de politie op een ander adres ondergebracht.

Leraren op internet afgebeeld met hakenkruis

De leiding van het Van Maerlantlyceum in Eindhoven heeft aangifte gedaan nadat verschillende leraren in in de klas zijn gefotografeerd en daarna met swastika’s of plaatjes van Hitler op instagram zijn gezet. Het account is inmiddels verwijderd maar de ophef op school was er niet minder om. Het gaat om ongeveer vijftien docenten die aanvankelijk ‘ludiek’ werden gefotoshopt maar later in combinatie met hakenkruizen en Hitler-snorretjes. De leraren werden stiekem gefotograafd, en dat is strafbaar, zegt rector Emmeken van der Heijden. Met de aangifte wil de school ‘een signaal afgeven dat we dit niet tolereren’. Niet alleen leerlingen moeten zich op school veilig voelen, ook de docenten. ‘En aan dat gevoel wordt getornd als er ongevraagd foto’s van je worden gemaakt’. Onduidelijk is welke leerlingen er achter de actie zitten. Volgens Van der Heijden is het niet de bedoeling leerlingen een strafblad te bezorgen.

Pedofielen delen massaal (Nederlandse) kinderfoto’s op openbare Russische site

Via een openbare Russische website Image Search zouden pedofielen wereldwijd ‘miljoenen’ foto’s uitwisselen die afkomstig zijn van facebook, instagram en andere sociale media. De onderzoeksredactie van RTL Nieuws zegt dat in deze ‘schimmige ruilhandel’ van kinderfoto’s ook Nederlandse kinderen betrokken zijn. Onderzoeker Sijmen Ruwhof schrijft op zijn eigen site dat de Russische site maar liefst drie miljoen foto’s bevat. Het overgrote deel daarvan zijn onschuldige vakantiefoto’s maar die worden op de site wel voorzien van seksueel getinte titels als ‘Cute 15yo dutch girl, nice boobs’ of ‘super hot Dutch boy’. Commentaren op de foto’s zijn vaak expliciet; gebruikers wisselen e-mailadressen uit en worden aangespoord méér materiaal te sturen. Ruwhof noemt het opvallend dat zulke sites in alle openheid blijven bestaan. ‘Het is zó toegankelijk dat ik daar heel erg van schrik’. Naar zijn schatting zijn er enkele honderden foto’s van Nederlandse kinderen te vinden. Een moeder van een daarvan zei tegen RTL dat de foto’s van haar facebookpagina gepikt zijn. ‘Het is verschrikkelijk dat onschuldige foto’s op deze manier worden misbruikt’. Volgens de Nederlandse politie is er tegen de site nog niks gedaan vanwege capaciteitsgebrek. Landelijk coördinator Kinderporno en Kindersekstoerisme Ben van Mierlo zei tegen RTL Nieuws dat het bij zulke sites altijd de vraag is wat onderzoek oplevert. ‘Kunnen we die energie dan niet beter stoppen in zaken waarvan we op voorhand vermoeden dat daar actueel misbruik speelt’. Directeur Arda Gerkens van het meldpunt Kinderporno zegt iets vergelijkbaars. ‘Ze doen geen strafbare dingen onder de Nederlandse wetgeving, ook al vinden wij dit erg onwenselijk en onsmakelijk’. In het verleden, ontdekte RTL verder, zijn individuele gebruikers van de site wel vervolgd en veroordeeld.

‘Agentenpester’ gaat ook in de cel de fout in

Ook al verblijft ‘agentenpester’ Marciano O. (24, uit Lelystad) in een Penitentiaire Inrichting, hij wist vanuit zijn cel filmpjes op instagram te zetten waarin hij – wederom – de politie treitert. Als ‘hoofdagent Said’ zette de verdachte, vanuit de cel, op instagram filmpjes van mede-gedetineerden en zichzelf. De DJI zegt maatregelen te nemen – bezit en gebruik van telefoons is niet toegestaan. De filmpjes zijn overigens (nog) niet van instagram verwijderd. De verdachte werd in 2015 bekend met zijn treiter-filmpjes. Hij poseerde in een gestolen politie-uniform en op straat probeerde hij agenten uit te lokken. ‘Said’ werd uiteindelijk opgepakt, in het PBC onderzocht en (in een andere zaak) vastgezet voor verboden wapenbezit en bedreiging. In die zaak heeft het OM 30 maanden cel plus tbs geeist.

Jongens lokken pedofiel in de val om “te lachen”

Voor de rechtbank in Middelburg stond vorige week een man (42) die zomer 2016 naar Zeeland wilde reizen voor een afspraakje met ‘geilmeisje’ – zogenaamd een 15-jarig Instagram-sterretje. Achter dat account ging ene ‘Brian’ (toen 12, uit Reimerswaal) schuil, een jongen die min of meer uit verveling de account opende. ‘Ik wou gwn kijke wa voor mense dr op insta ware’. Dat hij een pedofiel in de val lokte, was niet zijn doel. De afspraak maakte hij omdat ‘het wel grappig leek’. Met zijn vrienden wilde hij ‘gewoon lachen’. Bij de ontmoeting waren ze niet bang. ‘Hij was alleen en wij met een stuk of tien’. Toen Brian de man vertelde dat hij ‘geilmeisje’ was, reed de man snel weg. Te snel, hij raakte een boom. ‘Karma is een bitch’, aldus Brian. Toen hij thuis het verhaal vertelde, werd de politie ingeschakeld. Tegen de verdachte is vorige week 431 dagen celstraf en 240 uur werkstraf geëist. Maar Brian heeft beloofd het nooit meer te doen. ‘Dan ben ik weer zo lang m’n telefoon kwijt, daar heb ik geen zin in’.

Politie pikt geen beledigingen meer op internet

Ze pikken het niet meer: agenten die op sociale media beledigd worden, komen steeds vaker in actie tegen die ‘toetsenbordhelden’. Toen een groepje vrouwelijke agenten uit Nijmegen ‘zeven kontenneukers op een rij’ werd genoemd, als commentaar op een instagram-foto, ging hoofdagent Jimmy Hilgen (stadsdeel Lindenholt) aan de slag. Hij liet instagram het commentaar verwijderen én spoorde de dader op. ‘Dat was makkelijk, want hij had gepost onder zijn eigen naam. We hebben hem meteen uitgenodigd voor verhoor op het politiebureau’. Hilgen is een van de beheerders van de instagram-account en ziet dat er ‘steeds minder een rem lijkt te staan’ op de commentaren op facebook, twitter en instagram. ‘Het is een dingetje’. Het is echter (juridisch) onduidelijk wanneer er sprake is van misbruik. Een dreigtweet? Duidelijk, die is strafbaar. Maar vrijheid van meningsuiting dan? In deze kontenneukers-zaak is het simpel, aldus Hilgen. Hoewel heterdaad niet meer gold – de tekst was meer dan zes uur vóór het verhoor gepubliceerd – werd toch proces-verbaal opgemaakt. De officier vond het vergrijp overigens weer niet zwaar genoeg om de man aan te houden. Wel krijgt de verdachte binnenkort een dagvaarding en vermoedelijk een boete voor het beledigen van agenten, een bedrag tussen de 300 en 500 euro.

1200 kopers en verkopers illegaal vuurwerk in beeld

In ‘Project Oorworm’ heeft het landelijke politieteam dat de online handel in illegaal vuurwerk bestrijdt, al meer dan 1200 kopers en verkopers in beeld gebracht. Van zo’n driehonderd mensen is de identiteit achterhaald; zij krijgen bezoek van de politie of hebben dat al gehad. De rest krijgt een mail van de politie waarin ze worden aangesproken op hun gedrag. In totaal zestig accounts waar vuurwerk te koop werd aangeboden, zijn al ‘op zwart gezet’. Een van de jochies die is aangesproken, bleek 13. Hij verkocht vuurwerk via instagram en was een van de 160 kopers bij een Pools bedrijf. Ook klant bij dat bedrijf was een jongen van 16 die voor het derde jaar op rij met illegaal vuurwerk werd betrapt. Teamleider Marcel Kruize van Project Oorworm is tot nu toe tevreden. ‘Rechercheurs uit het hele land speuren het web af op zoek naar handel in bijvoorbeeld Cobra’s of zogenoemde shells. We richten ons niet alleen op de personen die vuurwerk willen kopen of verkopen, maar ook op hun accounts’. Internet is volgens hem een omgeving waar koper en verkoper elkaar anoniem denken te kunnen treffen. ‘Maar mensen zijn voor ons vaak minder anoniem dan ze denken’.

Hackers zetten IS-kanalen vol porno

De Iraakse hackersgroep Daeshgram heeft aan IS toegeschreven accounts op sociale media ‘overspoeld‘ met pornografisch materiaal. Ze richten zich vooral op de officiële communicatiekanalen, om zo de steun aan IS te willen breken. Daeshgram fotoshopte eerder al een naakte vrouw in de IS-vlag. ‘Het was onze bedoeling de markt te overspoelen met valse berichten om zo de geloofwaardigheid van het zogenaamde nieuwsagentschap te ondermijnen’, zei een woordvoerder van de hackersgroep. Eind 2016 lukte het een andere hacker, WachulaGhost, al om 250 IS-accounts te vullen met homoporno.

Dieven opgepakt die pronken met gestolen goederen op Instagram

In Groningen zijn vijf mannen (20, 21 en 24, uit Groningen en Leek) opgepakt voor acht straatroven. Ze kwamen – letterlijk – in beeld toen een van hen foto’s van de buit op instagram publiceerde. Een slachtoffer herkende zijn kleding en horloge en belde de politie. Onderzoek leidde eerst naar twee van de verdachten, later naar de andere drie.

Groot-Brittannië: Jongen opgepakt voor plannen aanslag bij concert

In Wales staat deze week een jongen van 17 terecht die een aanslag aan het voorbereiden was bij een concert van Justin Bieber in Cardiff. De jongen werd eind juni opgepakt, twee dagen voor het concert. Bij de jongen thuis werden messen, klauwhamers en een ‘martelaarsbrief’ gevonden, op zijn computer stonden IS-documenten en filmpjes van onthoofdingen en andere aanslagen. Computergegevens wezen ook op gebruikte zoektermen bij Google. Onder zijn bed lag een briefje waarin de jongen zich een ‘soldier of the islamic state’ noemde en van plan was ‘non-believers’ met een auto omver te rijden. ‘I have attacked Cardiff today’. Dat het niet zo ver kwam, was vooral te danken aan tips. Vrienden en volgers van de jongen zagen foto’s op instagram en schakelden de politie in. Zijn wachtwoord voor instagram? TruckAttack!

Woede over anti-Ajax foto

Zondag is Feyenoord-Ajax en dus (?!) is het, vooral in Rotterdam, #anti020week. Onder die hashtag werd op instagram en twitter een foto van twee joodse jongetjes gedeeld, voorzien van de tekst ‘Toen 020 nog maar 1 ster had’. De jongetjes in kwestie werden in 1944 vermoord. Onduidelijk is wie de afzender is. De originele post op instagram, gedaan door gebruiker feyenoordnews.010, is verwijderd maar de foto circuleert nu op twitter. Voorzitter Ron van der Wieken van het Centraal Joods Overleg noemt de foto walgelijk. ‘Dit gaat niet meer om Feyenoord of Ajax, Joden of antisemieten. Hier is sprake van walgelijke wansmaak, een harteloze actie, gebrek aan fatsoen’. Het CJO wil ‘alles op alles zetten’ om te achterhalen wie de foto online zette. ‘Dit staat misschien niet in het wetboek van strafrecht, maar hiermee zijn de regels van goede smaak en medemenselijkheid ruimschoots overtreden’. Van der Wieken denkt overigens dat die afzender ‘lekker in de anonimiteit van het internet blijft, daar waar de andere monsters zitten’.

Waarom mensen foto’s maken van verkeersongevallen

Motoragent Peter Kennis bekeurde, juni jl, op de A58 bij Oirschot in een uurtje tijd 28 automobilisten die al fotograferend en filmend langs een ongeval reden. Hij zag dat sommigen zelfs met losse handen langs de wrakstukken reden en soms overdwars in hun auto zaten om maar die ene mooie foto te kunnen maken. Levensgevaarlijk, aldus Kennis. ‘Het is dat ik alleen was en te weinig tijd had, anders had ik er veel meer genoteerd’. Na overleg met het OM kregen de 28 allemaal een acceptgiro thuis: 230 euro voor niet-handsfree bellen. Kennis wil zulke automobilisten structureel gaan aanpakken, ‘ook degenen die filefotootjes maken om te laten zien dat ze later thuis of op het werk zullen arriveren’. Hij vindt het levensgevaarlijk en zegt dagelijks te merken ‘dat men zich niet bewust is van het gevaar van dit gedrag’. Maar waarom maken we eigenlijk al die foto’s en filmpjes van ernstige ongelukken? Simpel, om zo veel mogelijk likes te krijgen, zegt verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen. ‘We zijn verslaafd geraakt aan sociale media’. Tertoolen zegt dat mensen ‘in het huidige tjdperk van facebook en twitter’ steeds meer de behoefte voelen ‘om alles te delen wat andere mensen niet meemaken’. Bij elke like wordt het beloningssysteem in onze hersenen geactiveerd en voor sommigen ‘werkt dat net zo verslavend als nicotine’. Daarbij kunnen veel mensen geen onderscheid meer maken tussen ethisch wel of niet verantwoord. Het maken van een foto lijkt dan belangrijker dan het verlenen van (eerste) hulp. Dat gedrag noemt Tertoolen ‘niet alleen verwerpelijk maar ook asociaal’. Hij wijst ook op de privacy van slachtoffers. ‘Je zet gewonde mensen zomaar herkenbaar op internet’. De politie moet daarom, zoals Kennis deed, hard optreden en zware sancties opleggen. ‘Andermans leed mag geen reden zijn om een paar likes te scoren op Facebook’.

Geen vervolging sexting-verdachten na zelfmoord

Het OM heeft besloten drie meisjes die werden verdacht van sexting, niet te vervolgen. De meisjes verstuurden, februari jl, een naaktfoto van een 14-jarige jongen uit Enschede. De jongen had die foto zelf gemaakt en naar een van de meisjes gestuurd. Die zette de foto op Instagram. Enkele dagen later sprong de jongen van een flatgebouw. Het OM wil wel dat de meisjes zich de komende twee jaar ‘aan bepaalde voorwaarden’ moeten houden. De familie van het slachtoffer wil nu een zogeheten artikel 12-procedure beginnen, om het OM te dwingen alsnog vervolging in te stellen.