Suriname: Terreurverdachte actief in jihad-chats

Een van de twee verdachten die deze week in Paramaribo zijn opgepakt op verdenking van terreurplannen, zou de beheerder zijn van enkele jihadistische chatrooms op Telegram dan wel Signal. Raoul A. (35) wordt gezien, schrijft Het Parool, als ‘drijvende kracht’ achter die chatrooms die ‘een belangrijk communicatiemiddel voor IS’ worden genoemd. Er zijn vele honderden van zulke kanalen, ze ontstaan net zo snel als ze verdwijnen. In die groepen wordt met regelmaat opgeroepen tot het martelaarschap, er worden formules voor springstoffen gedeeld en natuurlijk veel executiefilmpjes. Sinds het kalifaat vrijwel vernietigd is, wordt de laatste tijd opgeroepen naar strijdgebieden als Filipijnen, Egypte en Libië te reizen. Opvallend is dat de betrokkenheid van Raoul al een tijdje terug werd vermoed: blogger Mark van der Berg van (de zeer informatieve) website Azazel schreef daar al over zijn vermoedens dat de chatrooms werden aangestuurd door ‘een Surinaamse slagerszoon’. Raoul zou de site samen beheren met ene ‘Abdullah West’, een alias waarachter naar verluidt Keith Rienksma schuilgaat, een bekeerde Amsterdammer die eerder de facebookgroep De Zuivere Aanbidding beheerde waar volop Nederlandstalige uitleg over de radicale islam werd gedeeld. Het OM in Suriname meldt overigens dat ‘er geen aanwijzingen zijn dat de verdachten een gevaar vormden voor een missie of ambassade in Suriname’.

Duitsland: Politie kan Whatsapp en Telegram tappen

De Duitse politie claimt dat ze, met een nieuwe versie van de zogeheten Remote Communication Interception Software (RCIS), ook smartphones kunnen hacken en afluisteren. Als back-up is verder het programma Finspy aangeschaft dat zelfs Whatsapp- en Telegram-berichten kan tappen voordat die berichten ‘het toestel verlaten’, schrijft Webwereld. De software omzeilt zo de encryptie van de chat-apps. Opvallend is dat de Duitse politie al maandenlang met deze software aan de gang is, omdat pas vorige maand een wet is aangenomen die de politie de bevoegdheden geeft om apparaten te kunnen afluisteren. Woordvoerder Falk Garbsch van de Chaos Computer Club denkt dan ook dat de politie flinke druk heeft uitgeoefend om deze software legaal te kunnen gebruiken. Hij noemt het verkopen van ‘staatshacktools’ een schaamteloze verdraaiing van de waarheid. ‘Er wordt een arsenaal aan Trojans gebouwd alsof het al normaalste zaak van de wereld is om burgers te hacken’.

Hoe IS de chat-app Telegram gebruikte bij een verovering

Leerzaam verhaal in Trouw, over de manier waarop terroristen op de Filippijnen de chat-app Telegram gebruikten bij de inname van een stad. Die actie bleek maandenlang voorbereid, vooral via Telegram. ‘Hoe groot is die stad? Lijkt het op Kirkuk?’, vroeg een strijder. Waarop een ander antwoordde dat de stad ‘niet zo groot’ is en dat de school ‘die is opgezet door de Amerikanen’ al in brand gestoken was. Over gevluchte regeringssoldaten werd opgemerkt dat die ‘zijn gevlucht als varkens’. De gesprekken zijn geanalyseerd door onderzoekers van het Institute for Policy Analysis of Conflict (Ipac), een Indonesische denktank. Volgens Ipac kregen de strijders behalve opdrachten ook geld uit Syrie en overlegden ze via Telegram over de bestemming daarvan. Ipac-directeur Sidney Jones zegt dat de strijders in het begin nog dachten dat Telegram veilig was. Toen ze begrepen dat ze bespioneerd werden, volgden daarover, opvallend genoeg via datzelfde afgeluisterde kanaal, felle discussies. Jones stelt dat IS Telegram ondanks alles nog steeds gebruikt maar dat met name jongere jihadisten zeer gemakkelijk van het ene naar het andere communicatiekanaal switchen. ‘Als Telegram niet meer veilig is, gaan ze verder op Signal of op iets heel anders’. Ondertussen groeit de druk op (de makers van) Telegram om extremistische chats en kanalen sneller te sluiten. Jones waarschuwt trouwens ook voor overschatting van de rol van internet. ‘Radicalisering vindt vooral offline plaats, in de echte wereld. Sociale media helpen alleen maar een beetje’.

Telegram blokkeert terreur-kanalen

Beter laat dan nooit! De (Russische) chatapp Telegram zegt ‘alle terrorisme-gerelateerde openbare kanalen’ te hebben verwijderd. Niet eens uit eigen initiatief, maar nadat een verbod daarop was ingesteld door het Indonesische ministerie van Communicatie. Dat ministerie verbood in eerste instantie heel Telegram, omdat het gebruikt wordt door terroristen. Maar dat ging Telegram-ontwerper Pavel Durov te ver. Volgens Durov waren de kanalen nog in de lucht door ‘miscommunicatie’ en zijn ze daarom nu wel gesloten. Telegram is volgens hem ‘heavily-encrypted and privacy-oriented’, maar, zegt Durov ook: ‘we are no friends of terrorists’.

“Telegram weigert bestrijding jihadisme”

Volgens Europol-directeur Rob Wainwright weigeren de makers van de Telegram-app mee te werken met politie en opsporingsdiensten in de strijd tegen IS en andere jihadistische netwerken. Wainwright sprak op het World Counter Terror Congress in Londen en noemde Telegram expliciet als instrument voor propaganda, werving en beïnvloeding van jongeren. Er zijn al veel providers en platforms die extremistische content (proberen te) weren, maar ook een paar die dat niet doen. ‘Some of them simply won’t co-operate with us’. IS zou, om de toenemende controle door providers en platforms tegen te gaan, ook werken aan de ontwikkeling van éigen sociale media.

EU komt in juni met regels voor versleutelde chat-apps

Vanwege ‘de veiligheid van Europeanen’ komt de Europese Commissie rond juni met nieuwe regels voor versleutelde chat-apps, zoals Whatsapp, Signal en Telegram. Rond deze apps is continu veel gedoe als weer eens blijkt dat criminelen ze gebruiken. De nieuwe regels komen vooral na oproepen daartoe van Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië, niet toevallig landen waar recent aanslagen plaatsvonden. Volgens Europees Commissaris Vera Jourová (Justitie) zijn politie, opsporingsdiensten, aanklagers én rechters nog te afhankelijk van de bereidheid van providers om mee te werken. ‘Maar zo kunnen we de veiligheid van Europeanen niet verzekeren’.

AIVD wil WhatsApp en Telegram kraken

De AIVD probeert de encryptie van berichtendiensten zoals WhatsApp en Telegram te kraken. Volgens NCTV Dick Schoof gaat dat moeizaam ‘maar we zeggen niet dat het ons niet lukt’. Terroristen maken veelvuldig gebruik van deze versleutelde netwerken en ‘dat willen we graag breken’, zegt Schoof. De dienst is volgens hem niet geïnteresseerd in ‘jouw en mijn berichten’ maar alleen in die van terroristen. Onbekend is hoeveel mensen en middelen worden ingezet om de apps te kraken. Geheime diensten in Duitsland hebben sinds kort een budget van 150 miljoen euro om de versleuteling te kraken, schrijft de NOS.

IS: Vanuit strijdgebied niet meer op sociale media

Omdat die berichten volgens IS getraceerd kunnen worden, met bombardementen als gevolg, moeten IS-strijders ophouden om te twitteren, appen enzovoorts vanuit het strijdgebied. De instructie staat in het aan IS gelieerde blad al-Naba: ‘als je vanuit Mosul Whatsapp en Telegram gebruikt, is de kans groot dat je getraceerd wordt en gevolgd kan worden’. De mediastrategie van IS was jarenlang gefocust op platforms als Twitter, Facebook en Telegram. Tienduizenden accounts werden ingezet voor propaganda en rekrutering. Maar IS lijkt zich daarmee nu in de eigen vingers te snijden, schrijft NRC op basis van een artikel bij Reuters. De afgelopen maanden zijn meerdere IS-locaties gebombardeerd nadat er vanaf die plekken werd geappt. Sinds januari zijn daarbij ‘zeker twintig’ IS-commandanten gedood. Al-Naba adviseert strijders hun telefoon vooral niet in een van de ‘kantoren’ bent. ‘Switch off your phone after you finish your communication and beware of the greatest disobedience of all – switching it on when your are in one of the offices’. In de strijd om Mosul zijn volgens (onbevestigde!) berichten de afgelopen maanden tientallen mensen geëxecuteerd die een sim-card op zak hadden. Ook werden door IS-strijders satellietschotels van daken verwijderd.

“IS ronselt Belgische tieners via Telegram”

Vooral via (de versleutelde) chatapp Telegram ronselt IS in België minderjarigen, schrijft onder meer De Standaard. Het aantal Belgische tieners dat wordt benaderd, ‘stijgt alarmerend snel’. De jongeren worden daarbij niet opgeroepen naar Syrië te gaan maar om in eigen land aanslagen te plegen. Woordvoerder Eric van der Sypt van het Parket spreekt van een ‘tiental dossiers’ van 16-17 jarigen, waaronder ook enkele meisjes.

Steeds meer landen willen toegang tot versleutelde informatie

Omdat politie en justitie bij het ‘overgrote deel’ van de onderzoeken naar georganiseerde misdaad, allerlei encryptie tegenkomt, wil het OM de mogelijkheid hebben om versleutelde informatie na een bevel van de rechter in te zien. OvJ Martijn Egberts zei tegen de NOS dat opsporing moeilijker is door die encryptie en dat er een mogelijkheid moet komen om die info toch te verkrijgen. ‘Het is toch wel opmerkelijk dat er nu zo veel manieren zijn om te communiceren zonder dat de overheid toegang kan krijgen’.
Frankrijk en Duitsland ijverden deze week ook al voor wetgeving hieromtrent. De Europese Commissie moet volgens de BZ-ministers Cazeneuze en De Maizière met voorstellen komen om (met name) chat-apps te verplichten mee te werken met de opsporingsdiensten.
Vorige week liet ook de Royal Canadian Mounted Police weten dat ze juridisch wil afdwingen dat mensen hun wachtwoorden of encryptiesleutels afgeven. Steeds meer criminelen gebruiken encryptie en daar hebben opsporingsdiensten last van. En dus moet de wet veranderd, stellen de Canadese chiefs of police. ‘De slachtoffers in deze digitale ruimte zijn echt’, zei een van die korpchefs, Joe Oliver, op een persconferentie. ‘En daarom moet de opsporing meer mogelijkheden krijgen’. Critici noemen het plan disproportioneel en ongrondwettig.

Meisje betrapt op beramen aanslag via chat-app

Terroristen blijken op Telegram toch niet zo onbespied als ze dachten, schrijft De Volkskrant na de arrestatie van een 16-jarig meisje in Frankrijk. Dat meisje, ‘extreem geradicaliseerd’ aldus de krant, beheerde een Telegram-chatgroep die IS-propaganda verspreidde. Terwijl Telegram nog altijd volhoudt dat het systeem compleet veilig is, gaat het hier om ‘het derde veiligheidsincident van de app in zeer korte tijd’. Zo meldde Reuters onlangs dat de telefoongegevens van 15  miljoen Iraanse gebruikers van Telegram zijn gevonden; een ict-bedrijf meldde verder dat oud-medewerkers van de Israëlische opsporingsdienst met succes wisten binnen te dringen in een Telegram-groep van IS-kopstukken. Zij vonden daar onder meer een lijst met Amerikaanse doelen maar ook info over de kerk in Normandië waar eind juli een aanslag plaatsvond. De oprichters én bouwers van de app, Pavel en Nikolai Durov, beweerden altijd dat zelfs zij de berichten niet kunnen lezen. ‘De privacy van onze gebruikers staat voorop’. Pavel spreekt nu
van ‘illegale activiteiten op openbare kanalen’ en stelt zelfs dat Telegram ‘routinematig’ allerlei IS-kanalen verwijdert. Veel maakt dat niet uit, aldus het artikel, dat verwijst naar een recent bericht over de ‘levendige handel‘ in seksslavinnen voor IS-soldaten via de app. Ach, zegt Pavel, ‘terroristen vinden toch wel een manier om te communiceren. Als ze dat niet via ons doen, doen ze dat wel via een andere weg’.

Frankrijk: Journalist infiltreert in online jihadnetwerk

Een beetje kletsen over aanslagen bij ’n frietje met ketchup – zo wordt het werk van een Franse journalist omschreven die zes maanden lang met een verborgen camera wist te infiltreren in een netwerk van moslimextremisten. Essentieel maar ook enorm groot bleek daarbij de rol van sociale media. ‘Ze zaten meer op Facebook dan in de moskee’, aldus journalist ‘Saïd’ die uiteraard anoniem wil blijven. Saïd kwam via Telegram ‘supergemakkelijk’ in contact met de jihadisten. Met een van hen, ene Oussama, sprak hij af om te zien hoe ze bommen maakten en auto’s opbliezen. Met Oussama wisselde hij online ‘versleutelde’ boodschappen uit, maar ze spraken ook gewoon bij McDonald’s over aanslagen met kalasjnikovs en bomgordels. Veel jongeren rond Oussama hadden volgens Saïd niets met de islam te maken, waren verslaafd of crimineel en zochten een nieuw doel in hun leven. Met de nieuwste smartphones waren ze vrijwel continu online actief. Saïds documentaire, die nu ook online te zien is, toont volgens Franse media ook het falen van de opsporingsdiensten aan. ‘Terwijl jihadisten chatten op Telegram, zaten de Franse cybercrime-agenten met de handen in het haar: niemand die Arabisch spreekt zodat alles via Google Translate moest. En meepraten onder pseudoniem op Telegram kon niet omdat de Franse privacyregels daarvoor te streng zijn’. De groep rond Oussama werd overigens gedurende het werk van Saïd opgerold, de meesten zitten in de cel.

IS heeft eigen berichten-app

Volgens online-activisten van de Ghost Security Group beschikt IS over een eigen variant van Whatsapp. Met deze Alrawi-app (Android), alleen te vinden op tor-sites, zouden strijders en sympathisanten onderling berichten uitwisselen zonder dat veiligheidsdiensten kunnen meelezen. Onduidelijk is waarom de app is ontwikkeld – Whatsapp en Telegram worden immers ook geheel versleuteld. Mogelijk is de reden dat veel landen nu bij de ontwikkelaars aandringen op ‘achterdeurtjes’ in de apps waardoor tappen toch mogelijk wordt. Favoriet bij veel IS-aanhangers is overigens Telegram. Direct na de aanslagen in Parijs vond en sloot Telegram 78 publieke IS-kanalen die in twaalf talen propaganda verstuurden.

“Pedo’s gebruiken Telegram voor foto’s”

Volgens de National Association for People Abused in Childhood maken steeds meer pedofielen gebruik van Telegram. Deze messenger-app kent een betere beveiliging dan Whatsapp, zodat de data zelfs voor overheidsdiensten niet toegankelijk is, meldt onder meer de Daily Star. Daardoor kunnen pedo’s ‘ongezien kinderporno uitwisselen’. De NAPAC vond op website botfamily.com een overzicht van Telegram-kanalen met onder meer een Child Porn kanaal met duizend ‘leden’. De NAPAC wil nu dat de overheid actie onderneemt.

Telegram blokkeerde 78 IS-groepen in een week

Vrijwel iedereen wist het, maar bij appdienst Telegram hebben ze pas deze week ‘ontdekt’ dat IS-aanhangers deze dienst gebruiken om te chatten. ‘We were disturbed to learn that Telegrams public channels were being used bij ISIS to spread their propaganda’. Inmiddels zijn bij Telegram al een stuk of tachtig groepen afgesloten, waarin – in twaalf talen – berichten rondgingen. Gebruikers van Telegram, dat wordt geprezen om de privacy, kunnen illegale content melden via een mailadres. Het bedrijf zegt deze richtlijnen te gaan aanpassen, en belooft alleen ‘ISIS-related bots and channels’ aan te pakken. Volgens Anonymous, dat dagelijks grote aantallen IS-accounts van sociale media zegt te blokkeren, beschikt IS over een 24/7 helpdesk die leden leert hoe ze veilig moeten communiceren.