Berichten-app Telegram moet data afstaan aan Russische veiligheidsdienst

Tja. Dan kun je al je gebruikers wel beloven dat je nooit gegevens aan de autoriteiten zult verstrekken, maar dan bepaalt de rechtbank dat je dat wél moet doen. In Rusland moet chatapp Telegram van het Hooggerechtshof in Moskou gaan samenwerken met de veiligheidsdienst FSB. Sterker nog, Telegram moet de FSB de encryptiesleutel(s) overdragen als daar om gevraagd wordt. Telegram maakt, net als Signal en Whatsapp, gebruik van end-to-end encryptie zodat de gesprekken niet tapbaar zijn. De FSB wil echter toch toegang tot die gesprekken omdat er ook ‘gewelddadige extremisten’ actief zijn en de dienst die wil kunnen volgen. Een lagere rechtbank vonniste al eerder in het voordeel van de FSB waarna Telegram (honderd miljoen gebruikers) in beroep ging. Zonder succes dus. De rechtbank wil dat Telegram binnen vijftien dagen alle informatie verstrekt. Zo niet, wordt de app in Rusland verboden – , de servers staan overigens in Berlijn. Onduidelijk is of Telegram akkoord gaat. Volgens een advocaat van het bedrijf is het ‘essentieel’ dat alle berichtenverkeer van gebruikers geheim blijft.

Advertenties

VS: “IS-strijder” neemt selfies in New York: “we zijn er”

De NYPD onderzoekt de foto’s die een mogelijke IS-strijder publiceerde. De man maakte, met een IS-sjaal om zijn nek, selfies bij het Metropolitan Museum of Art, midden in New York. ‘We are in your home, o slaves of the cross’. De foto verscheen op een IS-kanaal op Telegram, een dag na de aanslag op Manhattan, waarbij IS-strijder Sayfullo Saipov met een vrachtwagen acht mensen doodreed. IS publiceerde ook al een video waarin werd opgeroepen tot aanslagen in New York. Daarin was onder meer een poster te zien waarop een IS-soldaat een groot mes vasthoudt. ‘It’s cheaper than a chainsaw’. De film bevat ook een lijst met doelwitten.

Kechies, bitches en snitches exposen via internet

Waar bij wraakporno vaak alleen maar naaktfoto’s en -filmpjes worden gedeeld, gaat een extreme variant daarvan, het zogeheten exposen, een stuk verder: de slachtoffers worden er – ook in real life – op afgerekend en ervoor gestraft. Het AD schrijft uitgebreid over ene ‘Jamila’, een half-Marokkaans meisje van 18 uit Eindhoven van wie behalve naaktfoto’s ook telefoonnummer en adres zijn verspreid. ‘Om af te rekenen met deze hoeren’. De slachtoffers, vaak islamtische meisjes, worden kehbah of kechie genoemd. Bij Jamila begon het toen een vriendin met wie ze ruzie had gehad, als wraak inlogde op haar Snapchat-account en daar foto’s doorstuurde. Die foto’s werden daarna volop gedeeld, vooral op Telegram, de chatapp die ‘het epicentrum van het exposen’ wordt genoemd. Telegram kent tientallen (semi-openbare) groepen als Exposed Bitches, Allround Keggs en Real Hyena’s waar soms wel tienduizenden jongeren lid van zijn. De groepen hebben allemaal hun eigen ‘specialisme’, zoals donkere meiden of meiden met hoofddoekjes. De groepen fungeren zo als digitale schandpaal waarin islamitische meiden als ‘oneervol’ worden ontmaskerd. Met alle gevolgen van dien. Zorgcoördinator Danielle van Went van het Expertisecentrum Mensenhandel en Jeugdprostitutie ziet ‘een bepaalde agressie’ in die groepen. ‘Het doel lijkt om die meiden kapot te maken’. Volgens Van Went moeten we vooral niet denken dat alle narigheid online op het darkweb gebeurt. ‘Het gebeurt ook gewoon via Telegram, een app die iedere jongere op zijn telefoon kan zetten’. De politie zegt op de hoogte te zijn. Volgens Van Went komen er meteen agenten als Jamila belt. ‘Haar naam en telefoonnummer gaan nu rond in het verkeerde circuit, dat trekt verkeerde mensen aan’. Maar ze staat wel relatief machteloos, aldus Van Went. Het exposen lijkt niet meer te stoppen. Maar als genezen niet werkt, is voorkomen dan een optie? Volgens Van Went is dat het toverwoord: ‘maak gewoon helemaal geen naaktfoto’s van jezelf’, ook geen waar je zogenaamd onherkenbaar op bent. Ze ziet ook een taak voor de samenleving zelf en wijst op de kenniskloof met ouders. ‘Ik denk dat veel ouders net weten wat sexting is. Maar dat is alweer achterhaald. Jongeren zijn ondertussen tien stappen verder. Kijk mee op hun telefoon, want wat er op Telegram gebeurt, dat is écht hun leefwereld’.

Rusland: Telegram beboet voor weigeren verstrekken gespreksgegevens

Een Russische rechtbank heeft chatapp Telegram een boete van 800.000 roebel (11.500 euro) opgelegd omdat het bedrijf weigerde gegevens te verstrekken. De Russische geheime dienst FSB had het online gesprek gevorderd van de twee broers die worden verdacht van de aanslag in de metro van Sint Petersburg, april 2017. Daarbij vielen zestien doden en meer dan vijftig gewonden. De FSB wilde met de data zes telefoons ontsluiten, twee daarvan waren van Abror en Akram Azimov, die zijn opgepakt als mogelijke bedenkers van de aanslag. Telegram weigerde. De aanvraag was volgens het bedrijf juridisch niet goed onderbouwd. Telegram-oprichter Pavel Durov zei in de rechtbank dat de FSB de grondrechten van Russische burgers aantast.

“Jimmy wilde niks met de Maassilo, Jimmy wilde gewoon helpen”

Ja, hoe zit het nou met die Jimmy, die wannabe-speurneus die op eigen houtje aan jihadisten probeerde op te sporen? Was hij nou wel of niet bezig met een aanslag? Is hij terrorist of terroristenjager? De Volkskrant meldt dat Jimmy december 2016 zelfs een rol speelde bij de arrestatie van een mogelijke terrorist – hij had zijn online bevindingen naar de AIVD gestuurd. Met succes? De politie meldde bij de arrestatie van Jaouad A. (30, uit Rotterdam) wel dat die was aangehouden na een tip van de AIVD. Jimmy’s advocaat bevestigt dat Jimmy enige tijd met Jaouad aan het chatten was geweest en dat het ‘bewijs’ in die zaak zelfs aan de autoriteiten is overhandigd. Sterker nog, volgens advocaat Karianne Bal werd Jimmy de avond voor zijn arrestatie zelfs door de AIVD gewaarschuwd om de politie te bellen en uit te leggen wat hij nu precies aan het doen was. Columniste Sheila Sitalsing schrijft, in dezelfde krant, over Jimmy en Telegram, de chat-app. Eerst zaten daar alleen de terroristen, daarna allerhande journalisten die schreven wat de terroristen allemaal zeiden, daarna de opsporingsinstanties en veiligheidsagenten die zich als IS-strijder of -symphatisant uitgaven en in hun kielzog nu dus ook ‘de infiltrerende online-amateurlokterrorist die IS’ers wil helpen opsporen’: de Jimmy’s van deze wereld. Zoals ‘de een schaatst, de ander vist’ had Jimmy een andere hobby: het opsporen van terroristen. Met alle gevaren van dien. Maar niemand riep tegen de amateur-speurneus dat hij moest ophouden ‘met dat gestoorde Miss Marpletje spelen’ of dat hij ‘in godsnaam GTA’ moest gaan spelen met zijn vriendjes. Sitalsing: ‘Ik begin te vermoeden dat het op Telegram inmiddels zo vol is met lokagenten, lokjihadisten, lokterreursympathisanten en overige lokeenden, dat de echte terroristen allang verkast zijn naar een andere, veilige plek, ver bij Jimmy F. vandaan’.

Chatvrienden noemen Maassilo-verdachte “overijverige detective, geen terrorist”

De student die vorige week werd opgepakt voor zijn aanslagdreiging, is volgens vrienden een ‘overijverige detective’ die online op zoek was naar jihadisten. Onder meer de NOS en De Volkskrant spraken met enkele chatvrienden van Jimmy F. (22, uit Zevenbergen) over zijn mogelijke motieven. De wannabe-speurneus of ‘lok-terrorist’ was zeer actief in extremistische Telegram-groepen zoals Syria General. Hij chatte er online met ene Aghmed of Ayoub uit Spanje over het plegen van aanslagen, zogenaamd om informatie te verzamelen en die vervolgens aan de politie te overhandigen. In de Telegram-groep ‘Anti-Terreur Infiltratie Eenheid’ zouden de leden zelfs bespreken hoe ze informatie aan de terroristen kunnen ontlokken en hoe ze op de onlinekanalen van IS konden infiltreren. Maar zover kwam het niet. Jimmy deed alsof hij zelf een aanslag wilde plegen en werd enkele uren later van zijn bed gelicht. Politie en OM verdenken hem van ‘betrokkenheid bij terrorisme’. Vlak vóór zijn arrestatie chatte Jimmy nog uitgebreid met zijn vrienden, schrijft de NOS die screenshots van die chats publiceert. Jimmy schreef onder meer dat hij tegen Aghmed/Ayoub ‘heeft gebluft’ en dat hij zelfs tevergeefs met de politie heeft gebeld. Ook Jimmy’s advocaat zegt dat haar cliënt geen kwade bedoelingen had maar zich ‘heel onhandig heeft uitgelaten op internet’.

Suriname: Terreurverdachte actief in jihad-chats

Een van de twee verdachten die deze week in Paramaribo zijn opgepakt op verdenking van terreurplannen, zou de beheerder zijn van enkele jihadistische chatrooms op Telegram dan wel Signal. Raoul A. (35) wordt gezien, schrijft Het Parool, als ‘drijvende kracht’ achter die chatrooms die ‘een belangrijk communicatiemiddel voor IS’ worden genoemd. Er zijn vele honderden van zulke kanalen, ze ontstaan net zo snel als ze verdwijnen. In die groepen wordt met regelmaat opgeroepen tot het martelaarschap, er worden formules voor springstoffen gedeeld en natuurlijk veel executiefilmpjes. Sinds het kalifaat vrijwel vernietigd is, wordt de laatste tijd opgeroepen naar strijdgebieden als Filipijnen, Egypte en Libië te reizen. Opvallend is dat de betrokkenheid van Raoul al een tijdje terug werd vermoed: blogger Mark van der Berg van (de zeer informatieve) website Azazel schreef daar al over zijn vermoedens dat de chatrooms werden aangestuurd door ‘een Surinaamse slagerszoon’. Raoul zou de site samen beheren met ene ‘Abdullah West’, een alias waarachter naar verluidt Keith Rienksma schuilgaat, een bekeerde Amsterdammer die eerder de facebookgroep De Zuivere Aanbidding beheerde waar volop Nederlandstalige uitleg over de radicale islam werd gedeeld. Het OM in Suriname meldt overigens dat ‘er geen aanwijzingen zijn dat de verdachten een gevaar vormden voor een missie of ambassade in Suriname’.

Duitsland: Politie kan Whatsapp en Telegram tappen

De Duitse politie claimt dat ze, met een nieuwe versie van de zogeheten Remote Communication Interception Software (RCIS), ook smartphones kunnen hacken en afluisteren. Als back-up is verder het programma Finspy aangeschaft dat zelfs Whatsapp- en Telegram-berichten kan tappen voordat die berichten ‘het toestel verlaten’, schrijft Webwereld. De software omzeilt zo de encryptie van de chat-apps. Opvallend is dat de Duitse politie al maandenlang met deze software aan de gang is, omdat pas vorige maand een wet is aangenomen die de politie de bevoegdheden geeft om apparaten te kunnen afluisteren. Woordvoerder Falk Garbsch van de Chaos Computer Club denkt dan ook dat de politie flinke druk heeft uitgeoefend om deze software legaal te kunnen gebruiken. Hij noemt het verkopen van ‘staatshacktools’ een schaamteloze verdraaiing van de waarheid. ‘Er wordt een arsenaal aan Trojans gebouwd alsof het al normaalste zaak van de wereld is om burgers te hacken’.

Hoe IS de chat-app Telegram gebruikte bij een verovering

Leerzaam verhaal in Trouw, over de manier waarop terroristen op de Filippijnen de chat-app Telegram gebruikten bij de inname van een stad. Die actie bleek maandenlang voorbereid, vooral via Telegram. ‘Hoe groot is die stad? Lijkt het op Kirkuk?’, vroeg een strijder. Waarop een ander antwoordde dat de stad ‘niet zo groot’ is en dat de school ‘die is opgezet door de Amerikanen’ al in brand gestoken was. Over gevluchte regeringssoldaten werd opgemerkt dat die ‘zijn gevlucht als varkens’. De gesprekken zijn geanalyseerd door onderzoekers van het Institute for Policy Analysis of Conflict (Ipac), een Indonesische denktank. Volgens Ipac kregen de strijders behalve opdrachten ook geld uit Syrie en overlegden ze via Telegram over de bestemming daarvan. Ipac-directeur Sidney Jones zegt dat de strijders in het begin nog dachten dat Telegram veilig was. Toen ze begrepen dat ze bespioneerd werden, volgden daarover, opvallend genoeg via datzelfde afgeluisterde kanaal, felle discussies. Jones stelt dat IS Telegram ondanks alles nog steeds gebruikt maar dat met name jongere jihadisten zeer gemakkelijk van het ene naar het andere communicatiekanaal switchen. ‘Als Telegram niet meer veilig is, gaan ze verder op Signal of op iets heel anders’. Ondertussen groeit de druk op (de makers van) Telegram om extremistische chats en kanalen sneller te sluiten. Jones waarschuwt trouwens ook voor overschatting van de rol van internet. ‘Radicalisering vindt vooral offline plaats, in de echte wereld. Sociale media helpen alleen maar een beetje’.

Telegram blokkeert terreur-kanalen

Beter laat dan nooit! De (Russische) chatapp Telegram zegt ‘alle terrorisme-gerelateerde openbare kanalen’ te hebben verwijderd. Niet eens uit eigen initiatief, maar nadat een verbod daarop was ingesteld door het Indonesische ministerie van Communicatie. Dat ministerie verbood in eerste instantie heel Telegram, omdat het gebruikt wordt door terroristen. Maar dat ging Telegram-ontwerper Pavel Durov te ver. Volgens Durov waren de kanalen nog in de lucht door ‘miscommunicatie’ en zijn ze daarom nu wel gesloten. Telegram is volgens hem ‘heavily-encrypted and privacy-oriented’, maar, zegt Durov ook: ‘we are no friends of terrorists’.

“Telegram weigert bestrijding jihadisme”

Volgens Europol-directeur Rob Wainwright weigeren de makers van de Telegram-app mee te werken met politie en opsporingsdiensten in de strijd tegen IS en andere jihadistische netwerken. Wainwright sprak op het World Counter Terror Congress in Londen en noemde Telegram expliciet als instrument voor propaganda, werving en beïnvloeding van jongeren. Er zijn al veel providers en platforms die extremistische content (proberen te) weren, maar ook een paar die dat niet doen. ‘Some of them simply won’t co-operate with us’. IS zou, om de toenemende controle door providers en platforms tegen te gaan, ook werken aan de ontwikkeling van éigen sociale media.

EU komt in juni met regels voor versleutelde chat-apps

Vanwege ‘de veiligheid van Europeanen’ komt de Europese Commissie rond juni met nieuwe regels voor versleutelde chat-apps, zoals Whatsapp, Signal en Telegram. Rond deze apps is continu veel gedoe als weer eens blijkt dat criminelen ze gebruiken. De nieuwe regels komen vooral na oproepen daartoe van Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië, niet toevallig landen waar recent aanslagen plaatsvonden. Volgens Europees Commissaris Vera Jourová (Justitie) zijn politie, opsporingsdiensten, aanklagers én rechters nog te afhankelijk van de bereidheid van providers om mee te werken. ‘Maar zo kunnen we de veiligheid van Europeanen niet verzekeren’.

AIVD wil WhatsApp en Telegram kraken

De AIVD probeert de encryptie van berichtendiensten zoals WhatsApp en Telegram te kraken. Volgens NCTV Dick Schoof gaat dat moeizaam ‘maar we zeggen niet dat het ons niet lukt’. Terroristen maken veelvuldig gebruik van deze versleutelde netwerken en ‘dat willen we graag breken’, zegt Schoof. De dienst is volgens hem niet geïnteresseerd in ‘jouw en mijn berichten’ maar alleen in die van terroristen. Onbekend is hoeveel mensen en middelen worden ingezet om de apps te kraken. Geheime diensten in Duitsland hebben sinds kort een budget van 150 miljoen euro om de versleuteling te kraken, schrijft de NOS.

IS: Vanuit strijdgebied niet meer op sociale media

Omdat die berichten volgens IS getraceerd kunnen worden, met bombardementen als gevolg, moeten IS-strijders ophouden om te twitteren, appen enzovoorts vanuit het strijdgebied. De instructie staat in het aan IS gelieerde blad al-Naba: ‘als je vanuit Mosul Whatsapp en Telegram gebruikt, is de kans groot dat je getraceerd wordt en gevolgd kan worden’. De mediastrategie van IS was jarenlang gefocust op platforms als Twitter, Facebook en Telegram. Tienduizenden accounts werden ingezet voor propaganda en rekrutering. Maar IS lijkt zich daarmee nu in de eigen vingers te snijden, schrijft NRC op basis van een artikel bij Reuters. De afgelopen maanden zijn meerdere IS-locaties gebombardeerd nadat er vanaf die plekken werd geappt. Sinds januari zijn daarbij ‘zeker twintig’ IS-commandanten gedood. Al-Naba adviseert strijders hun telefoon vooral niet in een van de ‘kantoren’ bent. ‘Switch off your phone after you finish your communication and beware of the greatest disobedience of all – switching it on when your are in one of the offices’. In de strijd om Mosul zijn volgens (onbevestigde!) berichten de afgelopen maanden tientallen mensen geëxecuteerd die een sim-card op zak hadden. Ook werden door IS-strijders satellietschotels van daken verwijderd.

“IS ronselt Belgische tieners via Telegram”

Vooral via (de versleutelde) chatapp Telegram ronselt IS in België minderjarigen, schrijft onder meer De Standaard. Het aantal Belgische tieners dat wordt benaderd, ‘stijgt alarmerend snel’. De jongeren worden daarbij niet opgeroepen naar Syrië te gaan maar om in eigen land aanslagen te plegen. Woordvoerder Eric van der Sypt van het Parket spreekt van een ‘tiental dossiers’ van 16-17 jarigen, waaronder ook enkele meisjes.