VS: Veel misinformatie over kerkschutter Texas

In een online wereld die van fake news, complottheorieën en andere ‘alternatieve feiten’ aan elkaar hangt, verbaast het niet dat er na de schietpartij in de kerk van Sutherland Springs, Texas enorm veel foute informatie werd verspreid. Zo werden binnen een uur na het incident al drie namen van schutters genoemd – allemaal fout natuurlijk. De schutter was dus niet Sam Hyde, een in de VS bekende komiek die zo’n beetje bij élke schietpartij als dader wordt genoemd. Een congreslid die Hyde in een tweet als dader noemde, moest dat rectificeren. ‘Niet weer Sam Hyde he’, reageerden sommige twitteraars al. Meerdere facebookpagina’s van de verdachte schutter Devin Kelley bleken nep te zijn, onverlaten hadden deze razendsnel aangemaakt. En een man die zogenaamd vermist was, bleek dat ook niet te zijn. Deze persoon, een bekende YouTuber, werd na de aanslag in Manchester ook al als vermist opgegeven. Hij zag zich toen zelfs genoodzaakt een vlogje te maken. ‘I am alive’. In andere tweets en postings werd de schutter de ene keer als ‘extreem-links’ aangemerkt, de andere keer als lid van Antifa of aanhanger van de Democratische Partij. Ook nep waren verder de claims dat hij was geradicaliseerd en zich Samir al-Hajeed noemde – een naam die ook rondging na de schietpartij in Las Vegas.

Advertenties

Engeland: 13 duizend twitterbots verspreidden pro-Brexit-boodschappen

Volgens onderzoekers van de City University London zijn in de aanloop naar het EU-referendum circa 13.500 twitterbots actief geweest. Deze bots verstuurden alleen maar pro-Brexit boodschappen, in totaal 65 duizend in vier weken tijd. Nog eens 26 duizend twitteraccounts hadden tijdelijk een andere accountnaam. Alle bots waren de dag na het referendum opeens verdwenen. Overigens gebruikten ook de voorstanders van het EU-lidmaatschap twitterbots, maar de tegenstanders gebruikten deze acht keer zoveel als de voorstanders. Opvallend is ook de meer dan de helft van bots nooit een originele tweet verstuurde maar alleen andere bots retweeten. Parlementariër Damian Collins wil nu de beheerders van die bots proberen aan te pakken. Hij heeft bij Twitter Inc gevraagd wie dat zijn. In ieder geval één bot, @nero, blijkt eigendom van een Britse, rechtse opiniemaker, Milo Yiannopoulos. Veel andere bots hebben vermoedelijk een Russische afkomst. Eerder bleek al dat twitterbots ook in de Trump-campagne een grote rol speelden, wat bij veel politici tot zorgen leidde over de integriteit van het democratische proces.

VS: Zat Rusland achter populaire Facebook-pagina?

De populaire facebook-pagina Blacktivist, op het hoogtepunt had de pagina 360 duizend likes, werd gemaakt en onderhouden vanuit Rusland, schreef The Guardian in een fraaie reconstructie. De account was opgezet ter nagedachtenis aan Freddy Gray, een zwarte Amerikaan die stierf in een politiecel in Baltimore. Toen er, om Gray te herdenken, een protestdemonstratie werd aangekondigd, begonnen mensen zich af te vragen wie de pagina gemaakt had. Maar ze meldden zich ook allemaal aan voor die demonstratie. Heber Brown, een pastoor uit de buurt nam contact op met de pagina en kreeg te horen dat er ‘vrijwilligers’ in Baltimore waren die de pagina onderhielden. Anderen dachten zelfs aan een undercover-actie van de politie, om te achterhalen wie relschoppers waren. En anders, ach, vast iemand van ‘out of town’. Niemand dacht in ieder geval aan Russische inmenging. Maar die lijkt er nu wel degelijk te zijn – de pagina (inmiddels niet meer online) wordt genoemd als een van de vele pogingen van het Kremlin om niet alleen het verloop van de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden maar ook om raciale onrust te stoken. In meerdere postings werd een link gesuggereerd met Black Lives Matter maar die beweging ontkent. Andere postings riepen op tot harde actie: ‘Our race is under attack, but remember, we are strong in numbers’. Voor Father Brown is het nieuws hét bewijs nog kritischer te zijn op wie er achter een oproep zit, ‘voordat iedereen alles maar klakkeloos volgt en deelt’.

“Google en Facebook faalden” bij nieuws over Las Vegas

Dat er bij de schietpartij in Las Vegas allerlei nep-nieuws werd gedeeld, zal niemand verrassen. Er gingen, de hele nacht door, al meerdere foto’s en namen rond van vermeende shooters. Talloze hoaxes, onbevestigde geruchten, mislukte heksenjachten en regelrechte leugens werden in sneltreinvaart over de sociale netwerken gedeeld – er zijn al minimaal twintig van die hoaxes ontdekt…. Google en Facebook speelden daarbij een bedenkelijke rol, stelt tech-journalist Alexis Madrigal in The Atlantic. ‘The world’s most powerful information gatekeepers neglected their duties in Las Vegas’. Los van wat mensen (én bots natuurlijk) allemaal delen en verspreiden, hebben die bedrijven een belangrijke rol bij het filteren daarvan. Bovendien claimen die bedrijven de technologie te hebben, de filters en de logaritmes, die échte en alternatieve feiten van elkaar kunnen onderscheiden. Niet dus: bij Google’s Top Stories stonden enige tijd enkele pagina’s van 4Chan, een site die nou niet bekend staat als betrouwbaar. En wie bij Facebook zocht op ‘Las Vegas’, werd doorverwezen naar een groep die op dat moment al meer dan vijfduizend members telde. Die groep was echter opgezet door een notoire internetoplichter, Jonathan Riches, die ooit bekend werd toen hij vanuit de cel zo’n drieduizend rechtszaken aanspande en die volgens zijn bio nu onderzoeksjournalist is maar een verleden heeft als ondergoed-model, nucleair specialist én bodyguard op Buckingham Palace. De groep verscheen bovenaan de zoekresultaten, niet omdat die zo actueel en betrouwbaar was, maar omdat het aantal leden zo snel toenam. Tja, zoeken en vinden – het blijft lastig. Een van de Trending Stories bij Facebook was lange tijd een verhaal van Sputnik, een bekende bron van Russische propaganda. De bedrijven, aangeschreven door Madrigal, wijzen op de gebruikte algoritmes. Maar het probleem daarbij is, stelt Madrigal, dat die alleen goed werken bij ‘many examples to learn from’. En daar was in de hectiek van het incident geen tijd voor. Mensen kunnen dat beter, betoogt Madrigal. Maar die werken er nauwelijks …

Duitsland: Facebook verwijderde tienduizenden nepaccounts

In de aanloop naar de Duitse verkiezingen heeft Facebook enkele tienduizenden valse profielen verwijderd. Daarmee is deze ‘misinformatie niet volledig geëlimineerd’ maar is de verspreiding ervan wel ‘bemoeilijkt’. Een topman van Facebook zei te willen vermijden dat het netwerk gezien wordt als platform om de publieke opinie te manipuleren. Hij concludeert ook dat het ‘niveau van nepnieuws laag was’. Onduidelijk is vanuit welke hoek de nep-profielen kwamen. Bij Twitter werden onlangs enkele honderden accounts verwijderd die gelinkt waren aan Russen die voor meer dan een ton aan ‘verkiezingsgerelateerde reclame’ op Facebook hadden gekocht.

Duitsland: Hoe extreemrechts de verkiezingen kaapt op internet

Nog een week of drie tot de parlementsverkiezingen in Duitsland: extreemrechtse groeperingen zijn druk bezig https://www.demorgen.be/buitenland/hoe-duits-extreemrechts-de-verkiezingen-kaapt-op-internet-ba9c3733/ met digitale oorlogsvoering op online forums en Russische hackers proberen Angela Merkels CDU te hacken. Volgens de peilingen zal het extreemrechtse Alternative für Deutschland (AfD) niet meer dan 10% van de stemmen winnen, veel minder dan de 16% die bij eerdere peilingen werd verwacht. En dus (?!) voert een deel van de AfD-aanhangers een internetoorlogje, net als eerder gebeurde bij verkiezingen in Nederland en Frankrijk. Er staat, volgens kranten, een reeks internetmemes klaar, er zijn parodieën op de CDU-campagne en op 4Chan wordt flink gediscussieerd hoe de tegenstanders ‘gedemoraliseerd’ kunnen worden. De AfD reageerde niet op vragen van de krant maar liet kritiek horen op ‘liegende media’ die ‘de genocide van de blanken willen voortzetten’. Bij de CDU maken intussen alle systeembeheerders en beveiligers overuren om aanvallen op de site af te slaan. ‘Vele afzenders hebben Russische IP-adressen’, aldus een CDU-beveiliger. Deze week werd ook bekend dat bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen vanuit Rusland ‘honderden facebookaccounts’ zijn onderhouden. Vanaf die accounts zijn ‘duizenden politiek getinte advertenties’ verspreid, voor een totaalbedrag van 84 mille. De advertenties gingen niet over Trump, Clinton of andere kandidaten maar over thema’s als homorechten en immigratie.

Belgie: Aangifte tegen verspreider nepfilmpje “vluchtelingen”

Nee, het filmpje speelt zich niet af in het Universiteitsziekenhuis Gasthuisberg in Leuven en nee, het gaat niet om een vluchteling die een verpleegster aanpakt. Het is weer eens fake. Het UZ heeft daarom aangifte gedaan tegen de verspreider van het filmpje, ene J.N. uit Limburg. Die zette de beelden, enkele jaren geleden al opgenomen in een ziekenhuis in Novgorod, Rusland deze week online op facebook, inclusief de beschuldiging dat hier natuurlijk om een vluchteling ging die wraak nam op twee verpleegsters. Waarbij de man schreef dat hij graag de aanvaller te grazen wilde nemen. ‘Tss 6 planken dragen ze die dankbare vluchteling buiten’. Het filmpje, dat ook al in Frankrijk verscheen, werd zoals te verwachten, duizenden keren gedeeld en lokte veel haatmail uit. Een woordvoerder van het UZ zegt veel ‘ongeruste reacties’ te hebben gekregen. ‘We distantiëren ons met klem van haatdragende boodschappen ten opzichte van vluchtelingen’.

Verkiezingen beïnvloeden met nepnieuws kan al voor 3,5 ton

Een twaalf maanden durende campagne om verkiezingsuitslagen te beïnvloeden? Kost 357 duizend euro. Een nep-Bekende Vlaming worden met 300 duizend volgers? Nu slechts 2325 euro. Maar het kan nog simpeler: voor 24 euro koop je het facebook-account van ‘een journalist naar keuze’, om opmerkelijke verhalen de wereld in te slingeren. En likes? Die kosten niet meer dan een kwartje tegenwoordig. Nepnieuws is tegenwoordig zo lucratief dat er zelfs zoiets als ‘nepnieuws-as-a-service’ bestaat. Zo stond er op (de overduidelijk uit nepnieuws bestaande) Washingtonfeed.com uitvoerig bericht over het bezoek van Donald Trump aan Saoedi-Arabië, met tientallen verzonnen berichten. Op talloze andere nepsites is te lezen dat WikiLeaks-oprichter Julian Assange CNN kapot zou maken, dat het bouwbedrijf Vinci in een fraudezaak betrokken was (de beurswaarde was een paar dagen later 6,5 miljard dollar lager …) en natuurlijk dat er een baby van twintig kilo geboren is en dat autodieven eerst je auto met eieren bekogelen. Dan zijn de Roemenen die bij benzinestations nepsleutelhangers uitdelen met chips erin, natuurlijk niet ver meer. Enfin, voor journalisten, beleggers én osint-medewerkers steeds lastiger wordt is om écht nieuws en nepnieuws uit elkaar te houden. Zeker op facebook waar de algoritmes zo zijn ingesteld dat een artikel met veel likes ook vaker gedeeld wordt. Beveiligingsexpert Albert Kramer van Trend Micro waarschuwt dan ook dat het aantal slachtoffers zal toenemen. Nepnieuws is big business, er valt flink mee te verdienen en dus wordt alle registers opengegooid. De Belgische bank KBC heeft daarom sinds kort een systeem gebouwd, gebaseerd op blockchain, dat checkt of persberichten echt zijn. ‘Als er maar een punt of komma anders is, dan past de unieke sleutel niet meer’, aldus een beveiligingsmanager van de bank.

Politie verwijdert Facebook-bericht vermeende kinderlokker na ophef

Vanwege alle ‘extreem ongenuanceerde en grove reacties’ heeft de politie Apeldoorn een bericht van facebook verwijderd waarin een vermeende kinderlokker werd bedreigd. De reacties gingen ‘alle proporties te buiten’; onder meer naam en adres van de man en zijn foto werden gepubliceerd en er werd zelfs al een steen door de ruiten gegooid. De politie was in actie gekomen na een melding over een kinderlokker maar de man bleek onschuldig. Niettemin werd een heksenjacht ontketend en was de man genoodzaakt tijdelijk ergens anders te verblijven. De woningcorporatie bekijkt of de man terug kan naar zijn woning.
Het is niet de eerste keer dat de politie genoodzaakt is op te treden in zulke gevallen. Sterker nog, er zijn tegenwoordig meerdere gevallen per week. En daarom moet de politie zulk nepnieuws zo snel mogelijk ontzenuwen, zegt ‘fake-nieuws-expert’ Ruurd Oosterwoud van DROG. ‘Liefst met een beetje humor’. Oosterwoud noemt het logisch dat zulke berichten zo massaal gedeeld worden. ‘Er zit emotie in zo’n verhaal’. En humor werkt dan beter dan een droog bericht. ‘Als de politie heel serieus zo’n verhaal gaat ontkrachten, dan zijn er weer een hoop mensen die denken dat er iets verdoezeld wordt. Blijft de politie stil, dan roepen ze weer dat er iets in de doofpot wordt gestopt’. Hoe dan ook, Oosterwoud ziet nog een andere reden om nepnieuws te delen: meer aandacht en clicks. ‘Plak een schimmige foto van een busje bij je verhaal over kinderlokkers en een deel van de lezers gelooft het’. Hoe dan ook, politiewoordvoerder Esther Naber is blij met de snelle verwijdering van het bericht. ‘Het is verbijsterend hoe snel mensen elkaar gek maken’.

Broodjeaapverhaal’ op Facebook over ontvoering zorgt voor veel onrust

Er is geen ontvoering in Bos en Lommer, schreven de wijkagenten in Slotermeer Oost (Amsterdam) op facebook over het zoveelste broodjeaapverhaal. Wederom had iemand een wit busje zien rijden, wederom zou daarin een kind ontvoerd zijn, wederom werd dat bericht tienduizend keer gedeeld maar volgens de politie is daar (wederom) niets van waar. ‘We hebben onderzoek gedaan en de genoemde bus en soortgelijke busjes en hun bestuurders gecontroleerd, maar hebben niets aangetroffen wat deze berichten bevestigt’, aldus het bericht. En het zou goed zijn, voegen de agenten daar aan toe, als die berichten niet meer gedeeld worden.
Berichten over kinderlokkers die rondrijden in busjes, meestal wit, zijn de laatste jaren steeds vaker te horen. Of beter: te lezen. Vooral op facebook waar elke melding vaak duizenden malen wordt gedeeld. De busjes werden gezien in alle provincies, maar in geen van deze gevallen bleken kinderen te zijn ontvoerd of misbruikt.

Online nepnieuws-site kost slechts 3,5 ton

Voor slechts 357 duizend euro is het mogelijk een hele nepnieuws-site op te zetten en te onderhouden, zo blijkt uit onderzoek van Trend Micro. Terwijl de halve wereld het over #osint heeft, blijkt het verschil tussen écht nieuws en fake nieuws steeds moeilijker te maken. Deze week nog: een verhaal over de beroving van een jonge vrouw blijft rondgepompt worden als ‘Italie 2017 door migranten’ maar is in werkelijkheid ‘Brazilie 2015‘. Enfin, de nepnieuwsindustrie draait op volle toeren. Al voor zo’n vijftig mille kun je een journalist in diskrediet brengen, voor 2325 euro creëer je een nep-celebrity met driehonderd duizend volgers en voor nog geen twee ton koop je een campagne die oproept tot straatprotesten – nepnieuws-as-a-service is een lucratieve bezigheid op (vooral) het dark web. Soms met succes. Zo was het recente nepnieuws over een crisis in het Midden-Oosten nog het gevolg van een Russische hack van een persagentschap in Qatar. Trend Micro hoopt met het rapport dat mensen bewuster worden en gaan nadenken als ze iets lezen, bijvoorbeeld in de aanloop naar een verkiezing.

Met deze 7 tips kan een kind factchecken (en jij ook)

Eva Jinek in dit blog? Niet dagelijks maar wel als ze blogt over kritisch lezen, over factchecken, over osint dus. Jinek schrijft over de lessen van Scott Bedly, een Amerikaan die al 23 les geeft op een basisschool en die sinds kort factchecken in zijn lesplan heeft. Met als enig nadeel dat hij nu ’33 tien-jarige factcheckers’ in de klas heeft zit die alles wat hij beweert zelf gaan factchecken … Tja. De zeven criteria die hij hanteert, zijn ook handig voor elk osint-onderzoek. Daarom geven we ze hier ook maar door: copyright (is bekend wie het schreef); gebruik meerdere bronnen (check en dubbelcheck); geloofwaardigheid (hoe betrouwbaar is de bron, hoe lang bestaat die al); publicatiedatum (is de pagina recent nog ververst); achtergrond en expertise van de auteur (is het een universiteitsdocent in biologie of een amateur vogelspotter); komt het overeen met je bestaande kennis (klopt het met wat je eerder geleerd hebt); gebruik je gezonde verstand (als het klinkt als te mooi om waar te zijn … ).

Duitsland: Mogelijk miljoenenboetes voor haatzaaien via sociale media

Als bedrijven als Facebook, Twitter, YouTube en Snapchat een haatzaaiend bericht of nepnieuws niet binnen 24 uur weghalen, moeten ze een boete krijgen die kan oplopen tot vijftig (!) miljoen euro. En de directeuren van die bedrijven moeten maximaal vijf miljoen euro boete kunnen krijgen. Een wetsvoorstel met die vérgaande inhoud is door minister Heiko Maas van Justitie naar het parlement gestuurd. Maas verwijst specifiek naar antisemitische berichten en naar ontkenningen van de Holocaust: binnen 24 uur moeten die weg zijn. Berichten met een ‘twijfelachtige inhoud’ moeten binnen een week verwijderd zijn. Van de genoemde bedrijven reageerde alleen YouTube al: ‘er wordt hard gewerkt aan betere software’. Duitse internetorganisaties vrezen het voorstel en wijzen op de vrijheid van meningsuiting.

De anonieme twitteraar met meer dan 300 nepaccounts

Behave veel bots (30 tot 50 miljoen twitteraccounts zijn bots, melden onderzoekers van Amerikaanse universiteiten deze week), zijn er op twitter natuurlijk ook veel trollen en andere digitale grappenmakers. Een van hen is @Widtvoet die ruim driehonderd nepaccounts beheert. Motherboard sprak met deze ‘gehaaide bedenker van talloze nepaccounts’ die zelf soms niet meer weet welke accounts dat zijn. Widtvoet vindt het grappig om te laten zien dat mensen, ook journalisten, van alles geloven, ‘terwijl je in één seconde, door op het account te klikken, kunt zien dat het een parodie is’. De nepaccounts zijn simpel te maken: een gekopieerd fotootje of logo, een naam met een tikfout en kleine letter L in plaats van een hoofdletter I. Soms staat er bij dat het een parodie is maar vaker wordt juist van alles geprobeerd om het zo echt mogelijk te laten lijken. Vooral politici en politieke partijen hebben er last van. De een laat het gebeuren, de ander wijst op het blauwe ‘verificatievinkje’ en een derde blokkeert continu zulke accounts. Opvallend is dat sommige nepaccounts meer volgers hebben dan de echte … Widtvoet zegt ook mensen aan het denken te willen zetten: als mensen snappen dat niet alles waarheid is, kijken ze mogelijk ook beter uit bij phishingmails. Hij vindt zijn acties dan ook gerechtvaardigd. ‘Politic en BN’ers moeten tegen een beetje pesten kunnen’. Tja …

Werkloze jongeren duiken massaal op nepnieuws

Het is opvallend dat, hoe global de wereld ook geworden is, veel internet-ellende zich concentreert op een bepaald geografisch gebied. Zoals Oued Zem het centrum van online sextortion lijkt te zijn, schijnt het stadje Veles in Macedonië weer de plek waar al het nepnieuws vandaan komt. Volgens de Volkskrant zien veel (werkloze) jongeren in Veles in het verspreiden van nepberichten op sociale media als enige uitweg uit hun ‘zieke’ land. Vanuit Veles, van oorsprong een universiteitsstad met veel it-jongeren maar waar nu meer dan een kwart van de bevolking werkloos is, worden onder meer tientallen sites onderhouden, zoals WorldPoliticus.com, TrumpVision365.com en DonaldTrumpNews.com, waarop het ene nepbericht na het andere verschijnt. Met succes: wie door Veles loopt, ziet dure Jaguars, jongeren met glimmende horloges en stapels bankbiljetten. De helft van alle jongeren in Veles zou een eigen site hebben (gehad). Inmiddels proberen bedrijven als Facebook Inc en Google de sites aan te pakken, maar heel goed lukt dat nog niet.