India: Politie bestrijdt nepnieuws

In een land waar de afgelopen tijd een stuk of tien mensen zijn gelyncht na geruchten op facebook en Whatsapp, en specifiek in een district waar hooguit de helft van de bevolking (vlot) kan lezen en schrijven, vallen al snel enkele ‘reddende’ handelingen op. Zeker als die van een politievrouw komen. Indiase media loven en prijzen superintendent of police Rema Rajeshwari, uit Telangana die een bewustwordingscampagne is begonnen. ‘Geloof niet alles wat je leest. En neem het recht niet in eigen handen’. Die boodschap verkondigt ze in een land waar 200 miljoen Whatsapp-gebruikers elke dag 13 miljard (!) appjes versturen en waar nog steeds een deel van die inwoners analfabeet is. In Rajeshwari’s werkgebied, vierhonderd dorpen verspreid over vijfduizend km2, zijn nog geen ‘nepnieuws-moorden’ gepleegd en dat komt volgens haar door Rajeshwari’s inzet. Ze organiseerde trainingen voor vijfhonderd agenten die elk een dorp toegewezen kregen. De agenten bezoeken die dorpen nu eens per week en vertellen dan welke Whatsapp-geruchten waar zijn en welke niet – dorpsbewoners ‘snappen’ vaak alleen de foto’s die verspreid worden. ‘We vertellen de bewoners: kijk eens goed naar de foto. En dan leggen we uit dat het filmpje niet in India gemaakt is maar in een ander land’. Op Rajeshwari’s advies participeren veel ‘dorpsagenten’ nu ook in de Whatsapp-groepen, om geruchten snel te ontzenuwen. ‘Any suspicious messages will be immediately debunked with facts through this network’.

Advertenties

India: WhatsAppgeruchten kosten meerdere levens

Een serie Whatsapp-berichten over ontvoeringen in de deelstaat Assam heeft het leven gekost van meerdere personen. In de berichtjes gaat het over kinder-ontvoeringen. Een filmpje toont zogenaamd hoe twee mannen op een motor stoppen bij een groepje kinderen en er vervolgens ééntje ‘meepikken’. Maar het filmpje is onderdeel van een Pakistaanse campagne om juist te waarschuwen tégen ontvoeringen – het laatste deel van het filmpje waarin de motorrijders uitleggen wat ze deden, is er uitgeknipt. En dus werden vorige week twee jonge mannen doodgeslagen toen ze ergens stopten om de weg te vragen. Bewoners van het dorp Guwahati dachten de mannen te ‘herkennen’ als ontvoerders waarna de stoppen doorsloegen. Andere Indiërs wisten ternauwernood te ontkomen aan de graaigrijpe handen van dorpsbewoners. In heel India zijn sinds april jl al negen mensen gelyncht na valse geruchten op Whatsapp, niet alleen over motorrijders maar ook over ‘transgendervrouwen’ op kinderrooftocht. De politie heeft al meerdere mensen opgepakt op verdenking van moord dan wel doodslag dan wel het verspreiden van valse geruchten.

Belgie: Politie boos op vrouw die op Facebook onterechte ontvoeringen meldt

‘Het wordt hoog tijd dat mensen zich bewust worden van het belang en de impact van hun woorden op sociale media’. Het advies van commissaris John van Acker van de politiezone Maldegem komt na de ophef over een facebook-posting van een vrouw uit Maldegem. Die schreef over een grijze Fiat Ducato waarmee twee kinderen ontvoerd zouden zijn. Het bericht werd enkele duizenden keren gedeeld. Maar er was helemaal niemand ontvoerd. De politie zag het bericht toen het nog maar enkele tientallen keren was gedeeld en deed snel onderzoek. ‘Moest het kloppen dat er al twee kinderen werden ontvoerd, zou je denken dat de ouders onmiddellijk de politie verwittigden’. Niemand had gebeld, ook bij korpsen in de regio niet. ‘Van zodra we zeker wisten dat het bericht vals was, hebben we de dame die het verspreidde onmiddellijk verzocht het te verwijderen’, zegt Van Acker. De vrouw wordt niet beboet of gestraft maar ‘we hebben haar wel stevig op de vingers getikt’. De vrouw zelf, die anoniem wil blijven, zegt ‘gewoon naïef’ te zijn geweest. ‘Ik was bezorgd en wou de mensen waarschuwen. Dat had ik beter niet gedaan’.

FBI waarschuwt: “Zet geen valse bommeldingen online”

Met een nieuwe publiekscampagne probeert de FBI om internetgebruikers te laten ophouden met het versturen van zogenaamd grappige waarschuwingen voor bommeldingen op scholen. ‘Hoax threats are not a joke, so think before you post’. Na vrijwel elke school shooting wordt internet overspoeld door malloten die nieuwe ‘dreigementen’ versturen. ‘Morgen hier ronde 2 van Florida’, schreef zo’n gek een paar uur na een schietpartij in Florida. Met als gevolg dat opsporingsdiensten veel tijd en (belasting)geld kwijt zijn aan het natrekken van zulke dreigingen. ‘Valse meldingen kosten belastingbetalers veel geld en verspillen middelen van opsporingsdiensten’. Volgens de FBI is de hulp van het publiek essentieel om zulke valse meldingen tegen te gaan. Wie in de VS een valse melding doet, kan maximaal vijf jaar celstraf krijgen.

Facebook verwijdert 1,3 miljard valse accounts

Facebook Inc. heeft de afgelopen maanden bijna 1,3 miljard valse profielen verwijderd, het grootste deel daarvan nog voordat op die accounts vrienden waren gemaakt of berichten waren geplaatst. Volgens het bericht is 4% van alle accounts nep. Op wereldwijd 2,2 miljard actieve gebruikers zou het dan gaan om 88 miljoen nep-accounts. In drie maanden tijd werden verder 2,5 miljoen haatdragende en 1,9 miljoen terroristische bijdragen weggehaald, meldt het bedrijf. Opvallend is dat het leeuwendeel van die bijdragen pas werd gewist nadat gebruikers erover hadden gerapporteerd.

VS: Politie misleid door nepnieuws bij demonstratie neo-nazi’s

Toen op facebook berichten opdoken over een grote demonstratie door neo-nazi’s in het stadje Newnan, Georgia sloeg de politie alarm. De actie, gepland door de National Socialist Movement (NSM), trok echter niet meer dan dertig deelnemers – waar de politie met maar liefst achthonderd agenten paraat was. De media-aandacht ging in de eerste dagen na het evenement vooral naar die ‘overdreven aggressieve’ reactie van de politie. Nu blijkt dat al die agenten vooral werden opgetrommeld door een serie nepberichten van allerlei anti-fascistische groeperingen, zo ontdekten onderzoekers van de nieuwssite Unicorn Riot. Met een wob-verzoek wisten ze e-mails te verkrijgen waaruit naar voren komt dat de politie vooral reageerde op nep-postings op facebook. Die werden voor waarheid aangenomen, waar een beetje desk-research, open source intelligence of hoe je het ook noemen wilt, duidelijk had gemaakt dat er nauwelijks dreiging was. Uit de mails blijkt dat de sheriff van Coweta County, enkele chefs van de Newnan Police Department en de Georgia State Police en zelfs de Georgia Sheriff Association heel druk waren. Ze kopieerden berichten van facebook, voorzagen die van dreigingsanalyses. In die berichten werden echter ‘feiten’ gemeld die bij voorgaande demonstraties zouden hebben plaatsgevonden, terwijl lokale nieuwsbronnen én politiebronnen daar nooit melding van maakten. Berichten over rellen en vernielingen werden zo serieus genomen dat de bevolking werd aangeraden vooral binnen te blijven ‘omdat het uit de hand gaat lopen’. Er zouden wel twaalfduizend demonstranten komen, aldus een bericht op een facebook-pagina van een niet-bestaande groepering. ‘Ze hebben zeker nooit gehoord van Team Coweta’, schreef een hoge politiechef vervolgens strijdbaar aan zijn collega’s. Waarop een andere korpschef terugmailde te hopen dat ‘we have more of us than them’. Enfin, de extra politie-inzet, die dus overbodig bleek, zou ongeveer één miljoen dollar hebben gekost. De betrokken korpsen weigeren commentaar, schrijft Unicorn Riot.

Politie verspreidt fake news als 1 aprilgrap

Tja. Als zelfs de politie al fake nieuws gaat verspreiden … Die reactie werd het meest gehoord na de ‘grap’ van Team Verkeer Oost-Nederland dat op 30 maart (?!) meldde dat het rijbewijs van een 16-jarige e-biker was ingevorderd na een achtervolging in een 30-kilometerzone. Een rare datum voor een 1-april grap en bovendien was het bericht veel te serieus. Want, schrijft, RTV Oost, ‘als er al een grap bij de politie vandaan komt, moet je wel kunnen inschatten dat het om een grap gaat’. In Zwolle ging dat beter. Daar schreven ze op facebook over een nieuwe pilot met verkeerslichtbediening: de politie kon vanuit de auto verkeerslichten op afstand besturen.

Nepporno beroemdheden neemt vlucht

Waar ‘de waarheid’ het op internet toch al zo moeilijk heeft, kan nu werkelijk iedereen met een simpele app nep-filmpjes maken waarin beroemdheden – of wie dan ook – seks hebben. FakeApp ‘plakt’ het ene gezicht op het andere; gezichten zijn immers niet meer dan databases aan bewegingen en uitdrukkingen. Op Reddit is te zien wat honderden knutselaars al gefabriceerd hebben: vooral nepporno met sterretjes als Katy Perry en Ariana Grande. Althans, tot nu toe. Experts zien de gevaren. ‘We komen op het punt dat we nep en echt niet meer kunnen onderscheiden’, zegt onder meer emeritus hoogleraar ethiek Deborah Johnson (the University of Virginia). Helemaal als zulke techniek voor iedereen beschikbaar is. ‘Het hele idee van vertrouwen en geloofwaardigheid wordt ondermijnd’.

“Nepnieuws fraudeurs op sociale media”

Volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) publiceren malafide handelsbedrijven steeds meer nepnieuws via sociale media. Dat nieuws wordt vaak door reguliere media opgepikt, met alle gevolgen van dien. De AFM zegt vorig jaar voor vijftien van deze ‘boilerrooms’ te hebben gewaarschuwd. Deze benaderden potentiële beleggers met waardeloze of niet-bestaande aandelen. Gedupeerden worden daarnaast benaderd door andere fraudeurs die zich weer voordoen als ‘juridisch adviseur’ en zogenaamd willen helpen het verloren geld terug te krijgen. Veel boilerrooms zijn in het buitenland gevestigd en opereren vaak onder wisselende namen waardoor opsporing en vervolging lastig is.

Drie scholieren en een verhaal over bitcoins – hoe journalisten in de val trappen

Geweldig verhaal – verplichte kost met kerst voor iedereen die met #osint bezig is – over drie scholieren die journalisten in de val lieten trappen met een verhaal over een 17-jarige jongen die een ton verdiende door achthonderd euro te investeren in bitcoins. Het verhaal bleek verzonnen, een opdracht voor school, maar zowel De Telegraaf, de Gooi- en Eemlander, het AD, NH Nieuws als Trouw trapten erin. In het verhaal draait het om ene Bram van Stadt, een jongen die op zijn 13e van oma wat geld heeft gekregen en besluit daar bitcoins voor te kopen. Bram is nu 17 en verkoopt zijn bitcoins. Voor meer dan een ton. Dat verhaal moet, voor die schoolopdracht, natuurlijk wel in het nieuws komen. En dat blijkt veel gemakkelijker dan gedacht. De drie stellen een persbericht op, maken wat nep-accounts op sociale media en niet veel later zien ze hun ‘primeur’ al online staan. Andere media bellen en nemen het nieuws over. ‘Cadeautje van oma nu ton waard‘, kopt De Telegraaf zelfs. Tja. Terwijl het allemaal simpel te checken was geweest. Er zijn geen hits op internet over ‘Bram van Stadt’, de achternaam komt zelfs niet voor in de Nederlandse familienamenbank. Bram’s instagramaccount bevat slechts drie foto’s, genomen op een andere school dan waar Bram zegt te zitten. En niemand controleerde of oma wel écht in Frankrijk woonde, zoals de jongens beweerden. Enfin, de jongens hebben nu een andere kijk op de media. ‘Als we nu nieuws zien, denken we dat het zomaar bedacht zou kunnen zijn door drie amateuristische scholieren’.

Fijne feestdagen allemaal!

VS: Veel misinformatie over kerkschutter Texas

In een online wereld die van fake news, complottheorieën en andere ‘alternatieve feiten’ aan elkaar hangt, verbaast het niet dat er na de schietpartij in de kerk van Sutherland Springs, Texas enorm veel foute informatie werd verspreid. Zo werden binnen een uur na het incident al drie namen van schutters genoemd – allemaal fout natuurlijk. De schutter was dus niet Sam Hyde, een in de VS bekende komiek die zo’n beetje bij élke schietpartij als dader wordt genoemd. Een congreslid die Hyde in een tweet als dader noemde, moest dat rectificeren. ‘Niet weer Sam Hyde he’, reageerden sommige twitteraars al. Meerdere facebookpagina’s van de verdachte schutter Devin Kelley bleken nep te zijn, onverlaten hadden deze razendsnel aangemaakt. En een man die zogenaamd vermist was, bleek dat ook niet te zijn. Deze persoon, een bekende YouTuber, werd na de aanslag in Manchester ook al als vermist opgegeven. Hij zag zich toen zelfs genoodzaakt een vlogje te maken. ‘I am alive’. In andere tweets en postings werd de schutter de ene keer als ‘extreem-links’ aangemerkt, de andere keer als lid van Antifa of aanhanger van de Democratische Partij. Ook nep waren verder de claims dat hij was geradicaliseerd en zich Samir al-Hajeed noemde – een naam die ook rondging na de schietpartij in Las Vegas.

Engeland: 13 duizend twitterbots verspreidden pro-Brexit-boodschappen

Volgens onderzoekers van de City University London zijn in de aanloop naar het EU-referendum circa 13.500 twitterbots actief geweest. Deze bots verstuurden alleen maar pro-Brexit boodschappen, in totaal 65 duizend in vier weken tijd. Nog eens 26 duizend twitteraccounts hadden tijdelijk een andere accountnaam. Alle bots waren de dag na het referendum opeens verdwenen. Overigens gebruikten ook de voorstanders van het EU-lidmaatschap twitterbots, maar de tegenstanders gebruikten deze acht keer zoveel als de voorstanders. Opvallend is ook de meer dan de helft van bots nooit een originele tweet verstuurde maar alleen andere bots retweeten. Parlementariër Damian Collins wil nu de beheerders van die bots proberen aan te pakken. Hij heeft bij Twitter Inc gevraagd wie dat zijn. In ieder geval één bot, @nero, blijkt eigendom van een Britse, rechtse opiniemaker, Milo Yiannopoulos. Veel andere bots hebben vermoedelijk een Russische afkomst. Eerder bleek al dat twitterbots ook in de Trump-campagne een grote rol speelden, wat bij veel politici tot zorgen leidde over de integriteit van het democratische proces.

VS: Zat Rusland achter populaire Facebook-pagina?

De populaire facebook-pagina Blacktivist, op het hoogtepunt had de pagina 360 duizend likes, werd gemaakt en onderhouden vanuit Rusland, schreef The Guardian in een fraaie reconstructie. De account was opgezet ter nagedachtenis aan Freddy Gray, een zwarte Amerikaan die stierf in een politiecel in Baltimore. Toen er, om Gray te herdenken, een protestdemonstratie werd aangekondigd, begonnen mensen zich af te vragen wie de pagina gemaakt had. Maar ze meldden zich ook allemaal aan voor die demonstratie. Heber Brown, een pastoor uit de buurt nam contact op met de pagina en kreeg te horen dat er ‘vrijwilligers’ in Baltimore waren die de pagina onderhielden. Anderen dachten zelfs aan een undercover-actie van de politie, om te achterhalen wie relschoppers waren. En anders, ach, vast iemand van ‘out of town’. Niemand dacht in ieder geval aan Russische inmenging. Maar die lijkt er nu wel degelijk te zijn – de pagina (inmiddels niet meer online) wordt genoemd als een van de vele pogingen van het Kremlin om niet alleen het verloop van de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden maar ook om raciale onrust te stoken. In meerdere postings werd een link gesuggereerd met Black Lives Matter maar die beweging ontkent. Andere postings riepen op tot harde actie: ‘Our race is under attack, but remember, we are strong in numbers’. Voor Father Brown is het nieuws hét bewijs nog kritischer te zijn op wie er achter een oproep zit, ‘voordat iedereen alles maar klakkeloos volgt en deelt’.

“Google en Facebook faalden” bij nieuws over Las Vegas

Dat er bij de schietpartij in Las Vegas allerlei nep-nieuws werd gedeeld, zal niemand verrassen. Er gingen, de hele nacht door, al meerdere foto’s en namen rond van vermeende shooters. Talloze hoaxes, onbevestigde geruchten, mislukte heksenjachten en regelrechte leugens werden in sneltreinvaart over de sociale netwerken gedeeld – er zijn al minimaal twintig van die hoaxes ontdekt…. Google en Facebook speelden daarbij een bedenkelijke rol, stelt tech-journalist Alexis Madrigal in The Atlantic. ‘The world’s most powerful information gatekeepers neglected their duties in Las Vegas’. Los van wat mensen (én bots natuurlijk) allemaal delen en verspreiden, hebben die bedrijven een belangrijke rol bij het filteren daarvan. Bovendien claimen die bedrijven de technologie te hebben, de filters en de logaritmes, die échte en alternatieve feiten van elkaar kunnen onderscheiden. Niet dus: bij Google’s Top Stories stonden enige tijd enkele pagina’s van 4Chan, een site die nou niet bekend staat als betrouwbaar. En wie bij Facebook zocht op ‘Las Vegas’, werd doorverwezen naar een groep die op dat moment al meer dan vijfduizend members telde. Die groep was echter opgezet door een notoire internetoplichter, Jonathan Riches, die ooit bekend werd toen hij vanuit de cel zo’n drieduizend rechtszaken aanspande en die volgens zijn bio nu onderzoeksjournalist is maar een verleden heeft als ondergoed-model, nucleair specialist én bodyguard op Buckingham Palace. De groep verscheen bovenaan de zoekresultaten, niet omdat die zo actueel en betrouwbaar was, maar omdat het aantal leden zo snel toenam. Tja, zoeken en vinden – het blijft lastig. Een van de Trending Stories bij Facebook was lange tijd een verhaal van Sputnik, een bekende bron van Russische propaganda. De bedrijven, aangeschreven door Madrigal, wijzen op de gebruikte algoritmes. Maar het probleem daarbij is, stelt Madrigal, dat die alleen goed werken bij ‘many examples to learn from’. En daar was in de hectiek van het incident geen tijd voor. Mensen kunnen dat beter, betoogt Madrigal. Maar die werken er nauwelijks …

Duitsland: Facebook verwijderde tienduizenden nepaccounts

In de aanloop naar de Duitse verkiezingen heeft Facebook enkele tienduizenden valse profielen verwijderd. Daarmee is deze ‘misinformatie niet volledig geëlimineerd’ maar is de verspreiding ervan wel ‘bemoeilijkt’. Een topman van Facebook zei te willen vermijden dat het netwerk gezien wordt als platform om de publieke opinie te manipuleren. Hij concludeert ook dat het ‘niveau van nepnieuws laag was’. Onduidelijk is vanuit welke hoek de nep-profielen kwamen. Bij Twitter werden onlangs enkele honderden accounts verwijderd die gelinkt waren aan Russen die voor meer dan een ton aan ‘verkiezingsgerelateerde reclame’ op Facebook hadden gekocht.