Keke, water en Momo

Wat is de overeenkomst tussen kokend water, een rijdende auto en een enge speelgoedpop? Het zijn de hoofdbestanddelen van drie nieuwe, wederom tamelijk absurde, challenges op (vooral) facebook en Whatsapp. De zomer van 2018 staat daar in het teken van de Keke, Hot Water en ‘Momo’.

Bij de Keke (of Kiki) Challenge dansen mensen náást hun rijdende auto op een hit van rapper Drake. In dat lied zingt Drake over ene Kiki of Keke. Komiek Shiggy pikte het op, danste erbij en vervolgens ontstond een rage rond hashtag #dotheshiggy: camera aanzetten, je auto uitstappen, dansje doen en dan weer, hopelijk op tijd, je auto weer instappen en verder rijden. De rage waaide (uiteraard) snel over naar Europa. Waar al meerdere ongelukken gebeurden: zie de bewijzen daarvan op sociale media. Internet staat vol met beelden van dansers die gewond raken, ongelukken veroorzaken, hun zelfrijdende auto proberen in te halen of zelfs aangereden worden terwijl ze rennen. In vele landen waarschuwen politiediensten voor de challenge. Van India tot België, van de VS tot Nederland. ‘Dit is volslagen idioot‘, zegt OM-woordvoerder Ernst Koelman bijvoorbeeld. ‘Dit gaat veel verder dan een onschuldig dansje en dan ook nog op de openbare weg’. In België noemt de politie de challenge ‘onverantwoord én strafbaar’. De federale politie waarschuwt dat wie betrapt wordt een hoge boete krijgt. ‘Wie uitstapt om te dansen, maakt een hele reeks inbreuken op de wegcode, minstens vier’. Rechters kunnen boetes opleggen tot honderden euro’s, aldus woordvoerster Sarah Frederickx van de federale. ‘We gaan niet wachten tot er ongevallen gebeuren’. Volgens haar zijn ook verzekeraars alert. In de VS krijgen challengers al boetes van (omgerekend) duizend euro, in Spanje dreigt de politie met rechtsvervolging en in Egypte zelfs met een jaar celstraf.

Populair is ook de ‘hot water challenge’. Was het enkele jaren terug een emmer ijskoud water die je over je hoofd moest gieten, dit keer gaat het om heet water, liefst kokend. Vooral in de VS heeft deze uitdaging al slachtoffers gemaakt. In de staat Indiana lag een 15-jarige jongen een week in het ziekenhuis toen een vriendje kokend water over hem goot toen hij lag te slapen. ‘Mijn huid viel gewoon van mijn borst’, aldus het slachtoffer. In Florida stierf al een 8-jarig meisje toen ze kokend water drónk, uitgedaagd door een neefje.

Momo tenslotte is een challenge die start als iemand een bepaald telefoonnummer toevoegt aan Whatsapp. Daarmee kan gecommuniceerd worden met ‘Momo’, een tamelijk schimmig en angstaanjagend personage dat is gecreëerd door een Japanse kunstenares. Momo beledigt gebruikers, geeft opdrachten, dreigt persoonlijke informatie te openbaren wanneer die opdrachten niet uitgevoerd worden. Het ‘zelfmoordspel’, gericht op tieners natuurlijk, wordt wel de opvolger van de Blue Whale Challenge genoemd. Dat ‘spel’ wordt gelinkt aan de zelfdoding van meer dan honderd tieners wereldwijd. Momo lijkt (vooralsnog?) zeer populair in Zuid-Amerika, Mexico en de VS maar ook in India, Frankrijk en Duitsland. In Argentinië onderzoekt de politie of de zelfdoding van een 12-jarig meisje aan Momo gelinkt kan worden. Volgens lokale bronnen filmde het meisje haar eigen dood en werd ze daartoe aangemoedigd door een 18-jarige. In Mexico startte de politie al een preventiecampagne om tieners te wijzen op de gevaren van het spel. Autoriteiten in Duitsland spreken van een kettingbrief en verwijzen haar sites als Klicksafe.de waar tieners adviezen en tips kunnen krijgen.

Advertenties

Politie bekeurt filmende omstanders

Zeker 25 automobilisten krijgen een boete omdat ze al rijdend een ongeluk, op de A58 bij Gilze, filmden en fotografeerden. Sommigen stapten uit en liepen door de sporen van het ongeval, aldus ‘woedende’ politieagenten van het politieteam Leijdal. ‘Hiermee toon je niet alleen dat je geen enkele vorm van respect hebt maar je loopt ook in de weg en zorgt voor woede bij omstanders en de hulpverleners’. Een vrouw bleef zelfs doorfilmen toen een agent haar vroeg daarmee te stokken. ‘Mevrouw keek me arrogant aan en filmde door’. Volgens voorzitter Jan Struijs van politiebond NPB biedt het recht voldoende mogelijkheden om zulke automobilisten te bekeuren, ‘als agenten in hun proces-verbaal maar goed opschrijven wat er gebeurt’. Het OM houdt er volgens Struijs ‘echt wel rekening mee’ als hulpverleners gehinderd worden of als bestuurders gevaarlijke verkeerssituaties veroorzaken door te filmen of te fotograferen. Klinisch psycholoog Jan Derksen (Radboud Universiteit Nijmegen) verklaart het gedrag uit ‘onze collectieve obsessie met onze telefoons’. Dat mensen genieten van andermans ellende is van alle tijden, zegt hij, maar die telefoon heeft de mens narcistischer en schaamtelozer gemaakt. ‘De technologie van nu heeft nog geen normen en waarden, waardoor impulsieve types niet meer nadenken voor ze iets op Facebook plaatsen. Met alle gevolgen van dien’.

India: Man livestreamt zelfmoord voor 3000 mensen

Ongeveer drieduizend mensen keken mee op facebook live hoe een man (24, uit Agra) zelfdoding pleegde. Niemand sloeg alarm. De man, Munna Kumar, was vijf maal afgewezen door het leger en ten einde raad. Een kwartier eerder zette hij zijn afscheidsbrief op facebook. Volgens de Indiase overheid had de zelfdoding voorkomen kunnen worden als iemand de hulpdiensten had gewaarschuwd. Maar niemand deed dat.

Maximale straf geëist voor doden Savannah

Het OM heeft de maximale straf, twee jaar jeugddetentie plus jeugd-tbs, geëist tegen de jongen (nu 17, uit Den Bosch) die wordt verdacht van de dood van Savannah Dekker (14, uit Bunschoten). Het meisje werd enkele dagen nadat ze vermist was, gevonden in een sloot. De zaak schokte Nederland, vele duizenden mensen zochten naar het meisje. Al snel bleek dat er veel ‘online’ was gebeurd. Zo hadden de twee elkaar leren kennen op een chatsite, aar de jongen ook met andere meisjes chatte. Chatgesprekken toonden aan dat de verdachte op de dag van haar verdwijning met het slachtoffer samen was, vlak bij de plek waar het lichaam later werd gevonden. Na die dag wiste hij chatgesprekken met Savannah, paste hij accounts op sociale media aan en ‘construeerde’ hij met een vriendin een vals alibi. Ook werden DNA-sporen, modder- en watersporen gevonden. Politie-onderzoek heeft verder aan de hand ‘van de online communicatie-uitingen’ van de verdachte aangetoond, aldus het OM, dat de verdachte al voor de ontmoeting van plan was Savannah ‘iets aan te doen’. Volgens het OM wijst dat op voorbedachte rade en dus op moord. Uitspraak 13 juli.

VS: Gebruik sociale media bij jeugdbendes leidt tot meer doden

Facebook, twitter, instagram en andere sociale netwerken hebben de cultuur rond jeugdbendes ‘radicaal veranderd’, schrijft de Chicago Crime Commission. De vele prikkels die bendeleden op deze media dagelijks krijgen, leiden vaak tot dodelijke slachtoffers. Vorige maand nog werd een 19-jarige jongen elf keer door zijn hoofd geschoten toen hij een smiley gebruikte die door rivalen werd uitgelegd als een belediging van iemands moeder. Vrijwel elk incident in real life heeft een aanleiding online, zegt jeugdbende-expert Rodney Phillips. ‘I Google it, I look on YouTube and Facebook. Today, that’s how you follow the trail of a conflict’. Chicago telt momenteel 59 gangs, van de Black Disciples tot de Krazy Get Down Boys. Die ‘versplintering’ zorgt volgens de Crime Commission voor veel extra strijd: bendes zijn minder georganiseerd dan vroeger, minder gedisciplineerd ook en sneller geneigd tot geweld. Als er vroeger ruzie was, wist je daar vier straten verderop niks van. Met alle sociale media is dat nieuws supersnel overal gedeeld en bekend. En ja, ‘als iedereen weet dat je gedist bent, móet je wel actie ondernemen’.

Hongarije: Negen doden bij verkeersongeval door Facebook Live

Bij een heftig verkeersongeluk op een weg bij Boedapest, Hongarije zijn negen doden gevallen. Een bestelwagen botste frontaal op een vrachtwagen. In de bestelwagen zaten negen Roemenen, op weg naar huis na het doen van seizoenswerk in Slovenië. Roemeense media melden dat de bestuurder van de bestelwagen op facebook live aan het streamen was en daardoor de vrachtwagen niet opmerkte. Andere media wijzen (maar weer eens …) op de gevaren van het gebruik van telefoons tijdens het rijden. Europees onderzoek toonde onlangs aan dat meer dan een op de vijf mensen (18-35 jaar) hun smartphone minstens één keer per reis gebruikt, 6% doet dat meer dan drie keer per reis. Bellen tijdens het rijden doen we bijna niet meer, zegt een onderzoeker van verkeersinstituut Vias. Maar appen, fotograferen, filmen en live streamen des te meer.

“Ik wist dat choking-challenge gevaarlijk was, maar deed het toch”

De ene internet-challenge is de andere niet. Een emmer ijskoud water over je hoofd of ergens plat op gaan liggen, zelfs de ‘chubby bunny challenge’ (stop zoveel mogelijk marshmallows in je mond en probeer verstaanbaar te praten), ach die zijn nog wel aardig. Bij de tidepod-challenge (een bolletje waspoeder in je mond) of de cinnamon-challenge (probeer een eetlepel kaneel door te slikken) wordt het al gevaarlijker. Om nog maar de zwijgen van de choking-challenge: je keel afknijpen om er high van te worden. Deze challenge kostte vorig jaar in Nederland al het leven van een 16-jarige jongen uit Arkel, en vorige week dat van een jongen van 15 uit Den Haag. Wie zijn de jongeren die hieraan meedoen, vroeg de NOS zich af. In een poll zegt 88% van bijna tienduizend respondenten nog nooit aan zo’n challenge te hebben meegedaan. 12% dus wel! De een omdat hij het op YouTube zag en ‘zelf wilde proberen’, de ander omdat hij had verloren met voetballen. De meesten hebben spijt. ‘Het had zomaar fout kunnen gaan’ en ‘ik doe het echt nooit meer’, roepen ze om het hardst. Orthopedagoog Marielle Beckers is niet verrast. ‘Wij deden vroeger ook rare dingen, zoals het spoor oversteken kort voordat de metro eraan kwam. Dat was ook spannend en gevaarlijk’. Zulk gedrag hoort bij de puberteit, zegt ze. Hét verschil met vroeger is echter dat het anno 2018 veel meer zichtbaar is: alles wordt duizenden malen gedeeld op sociale media. ‘Daardoor worden jongeren die zulke dingen normaal niet zouden doen, misschien wel eerder op ideeën gebracht’. Haar belangrijkste tip is een oude: praat met je kinderen.

Ouders denken dat zoon stierf door “onnozele internetchallenge”

De ouders van een jongen die dit weekend plotseling overleed, denken dat zoon Clay (15) meedeed aan een intetnet-challenge. Volgens de politie zijn er echter geen aanwijzingen dat Clay de zogeheten choking challenge deed. Bij dat ‘spel’ moeten deelnemers zo lang mogelijk hun adem inhouden. Ook vrienden van Clay zijn ervan overtuigd dat hij meedeed. ‘Deze challenge moet gewoon stoppen’, aldus een van Clays vrienden. Bij de choking challenge stierven de afgelopen maanden meerdere jongeren.

Facebook verwijdert 1,3 miljard valse accounts

Facebook Inc. heeft de afgelopen maanden bijna 1,3 miljard valse profielen verwijderd, het grootste deel daarvan nog voordat op die accounts vrienden waren gemaakt of berichten waren geplaatst. Volgens het bericht is 4% van alle accounts nep. Op wereldwijd 2,2 miljard actieve gebruikers zou het dan gaan om 88 miljoen nep-accounts. In drie maanden tijd werden verder 2,5 miljoen haatdragende en 1,9 miljoen terroristische bijdragen weggehaald, meldt het bedrijf. Opvallend is dat het leeuwendeel van die bijdragen pas werd gewist nadat gebruikers erover hadden gerapporteerd.

VS: Man bekent op Facebook moord op moeder en vriend; wordt dood gevonden

In de staat Tennessee, VS heeft de politie enkele dagen jacht gemaakt op Casey James Lawhorn, (‘almost 24’) die op facebook bekende dat hij zijn moeder en een vriend had omgebracht. In zijn bekentenis, duizend woorden lang, schreef Lawhorn gedetailleerd was hij deed. ‘This morning at around 01:30 I shot and killed my mother (Vi Lawhorn) and a close friend of mine (Avery Gaines) with a stolen .22 LR’. Gaines kreeg één kogel in zijn hoofd, moederlief twee, omdat er bij het eerste schot iets misging. ‘She started screaming the worst scream I’ve ever heard’. Lawhorn schreef dat hij er niets bij voelde: ‘I was shaking from adrenaline, but I felt nothing other than that’. Hij snoof vervolgens een lijntje coke, pikte het geld van zijn vriend en vertrok. ‘I didn’t hurt our dog or cat’, schreef hij nog, ‘in case anyone was wondering about the animals’. Zijn verhaal werd gelezen door 226 vrienden en volgers én natuurlijk ook door de politie. Die vond later de lijken. Assistant Police Chief Stan Allen van de East Ridge Police zegt dat de posting authentiek is, ‘gezien de details’. In een andere post schreef Lawhorn dat hij van plan is zelfmoord te plegen voordat de politie hem op het spoor komt. Lawhorn belde ook naar 911, met hetzelfde verhaal. Hij heeft woord gehouden: zijn lichaam is inmiddels gevonden.

Tienermeisjes veroordeeld voor steekpartij

De rechtbank Amsterdam vindt alle drie de meisjes die na een ruzie op sociale media een leeftijdsgenootje neerstaken, schuldig aan poging tot doodslag. De meiden, destijds 15, zouden na de ruzie gaan ‘praten’ maar dat liep uit de hand; het slachtoffer werd neergestoken bij een metrostation. Twee van de verdachten kregen zes maanden jeugddetentie, de derde 240 dagen. Met z’n drieën moeten ze het slachtoffer ruim duizend euro schadevergoeding betalen.

Engeland: “Sociale media schuldig aan moorden”

Dertien doden in twee weken, allemaal doodgestoken. En de schuldige zijn de sociale media, zegt Metropolitan Police Commissioner Cressida Dick. Volgens haar zijn al die websites en mobiele apps als YouTube, Snapchat en Instagram verantwoordelijk voor het bloedvergieten. Triviale ruzies lopen daar binnen een paar minuten volledig uit de hand, zei Dick. ‘People are able to go from slightly angry with each other to fight very quickly’. Beledigingen en dreigementen maken het geweld harder, afkoelen is niet meer mogelijk waardoor mensen nóg agressiever worden. Ze verwijst ook naar IS-strijders en het tempo waarin die radicaliseren. Datzelfde ziet ze bij de jeugd in Londen – gek gemaakt op sociale media pakken ze een mes en steken ze hun vijand neer; al 29 keer dit jaar, een nieuw record.

Politie post op Facebook frustratie over incidenten

Steeds meer politieteams uiten op sociale media hun frustraties over het gedrag van omstanders en andere burgers bij hun politiewerk. Zo haalde de politie Rijssen-Holten recent op facebook fel uit naar passanten die kritiek hadden op agenten die een onwel geworden vrouw hielpen. ‘Toen we in de winkel het slachtoffer eerste hulp verleenden, zaten we het winkelend publiek kennelijk al in de weg’, aldus het bericht. Ze vragen om begrip: ‘we staan daar niet om koffie te drinken!
In Harmelen sprak de politie in een tweet over ‘asociale burgers’ die onder een afzetlint doorkropen nadat ergens een gaslek was. ‘Helaas zijn er toch weer #asociale burgers die onder de afzetting heen kruipen (ik woon daar en MOET naar huis). Wij stonden er voor de veiligheid van de burger’.
En de politie Hoorn uitte op facebook haar verontwaardiging over het gedrag van filmende en fotograferende omstanders bij een reanimatie. ‘wij vragen ons ernstig af wat daar het nut van is’, aldus het bericht. ‘Deze mensen hebben het ons niet bepaald makkelijk gemaakt. Bovendien toont het geen enkele vorm van respect’. Volgens het bericht moest de politie ‘alle zeilen bijzetten’ om de familie van de betrokken persoon te informeren over het incident om te voorkomen dat die het eerder op sociale media zou lezen.

VS: Politie “spioneerde” op Facebook naar demonstranten

Volgens de American Civil Liberties Union (ACLU) heeft de politie in Boston tussen 2014 en 2016 veel meer online gezocht naar (de identiteit van) demonstranten die de hashtag #muslimlivesmatter gebruikten dan bij andere demonstraties. De politie werkte daarbij nauw samen met Geofeedia, een monitoringbedrijf dat (toen nog) de beschikking had over alle data van Facebook, Twitter en Instagram. Er werd gezocht op voor de hand liggende zoekwoorden als ISIS en Islamic State, maar ook op termen als ‘smoke’ en ‘backpack’. Onduidelijk is of, en hoeveel, mensen zijn opgepakt als gevolg van deze monitoring, wel is bekend gemaakt dat de actie de gemeente zo’n 27 duizend dollar kostte. Volgens de ACLU is het aantal zoekacties op sociale media sinds 2016 alleen maar gestegen, vooral door het nieuwe beleid onder Donald Trump. Ook bij de grenspolities in de VS is zo’n stijging zichtbaar, aldus de ACLU. Buitenlandse reizigers moeten op hun visa waiver vóór entree in de VS aangeven wat hun ‘online presence’ is: of ze accounts hebben op Facebook, Twitter, Instagram, LinkedIn, YouTube of Google+.

Wangedrag wethouder regelmatig reden voor vertrek

Het zijn (natuurlijk) niet alleen maar raadsleden die in opspraak komen, ook wethouders kunnen er wat van. Maar liefst één op de vijf wethouders haalde het einde van de afgelopen raadsperiode niet, berekende onderzoeksplatform De CollegeTafel. 241 van de 1449 wethouders moesten om politieke redenen het pluche vaarwel zeggen, 44 wethouders stapten op vanwege hun gedrag. Van de wethouders die om integriteitsredenen moesten verdwijnen, hadden de meesten de problemen zelf ‘veroorzaakt’, bijvoorbeeld door uitlatingen en gedrag op sociale media en andere internetplatform. Zo werd wethouder Ger Lindeman (PvdA, Hoogezand-Sappemeer) gechanteerd met een sekschat met iemand die zich voordeed als 14-jarig meisje, moest wethouder Geurt Visser (Stadspartij, Den Helder) vertrekken vanwege seksuele toespelingen naar collega’s die hij via Whatsapp verstuurde. Visser appte een vrouwelijke collega dat ze ‘een mooi blousje’ droeg. ‘Ben benieuwd wat voor bh er onder zit’. Wethouder Vincent van den Bosch (D66, Steenbergen) moest aftreden toen hij een vlogger, op camera natuurlijk, uitfoeterde, duwde en ‘dorpsgek’ noemde. Van den Bosch dreigt de vlogger met een boete van 81 mille, vanwege filmen zonder toestemming. ‘Heb je al gespaard?’, vraagt hij in het filmpje dat nog steeds een YouTube-hit is. In Krimpen aan de IJssel stuurde wethouder Gerrit Boudestein (Leefbaar) een mailtje waarin hij zijn ergernis uitsprak over de gemeenteraad per ongeluk niet naar zijn collega-wethouders maar naar … alle gemeenteraadsleden. Het kwam niet meer goed.