Noord-Korea: Vonden aanslagplegers verblijfplaats Kim Jong-nam via Facebook?

Altijd een goeie vraag: hoe wisten ze dat hij dáár was? Bij de moord op Kim Jong-nam, de halfbroer van de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un, zou de facebookpagina van Jong-nam wel eens een rol hebben gespeeld, schrijven (Engelse) kranten. Bekend is dat Jong-nam het pseudoniem Kim Chol gebruikte. Die naam stond in zijn paspoort maar onder die naam onderhield hij ook al jarenlang een facebookaccount. En dat zou hem nu zijn opgebroken. De
facebookpagina bevat behalve tientallen foto’s van Jong-nam, reizend door China, Europa, VS, Macau en andere plaatsen, teruggaand tot 2010, ook ‘autobiografische details’. Volgens NK News is het profiel echt, net als de foto’s van zijn hond en zijn vrienden. ‘Hij was laks en onvoorzichtig’, zei het vroegere hoofd van de Intelligence-afdeling van de Zuid-Koreaanse overheid. Het profiel toont ook de likes die Kim gaf: aan Playboy, Vladimir Putin en meerdere nachtclubs. De politie in Maleisië sluit niet uit dat Kim zichzelf verraden heeft met al die postings en check-ins.

Italie: Geen onderscheiding voor “racistische agenten die Berlijn-terrorist doodschoten”

Van hero tot zero, na een grondig onderzoek van hun facebookpagina’s: de Italiaanse agenten Cristian Movio en Luca Scatà krijgen toch geen Duitse onderscheiding voor hun heldenmoed. Movio en Scatà waren eind december wereldnieuws toen ze terrorist Anis Amri doodschoten die kort daarvoor met een vrachtwagen in Berlijn op een kerstmarkt was ingereden. Het duo ging de hele wereld over als Grote Helden, de Duitse overheid wilde ze al het Grootkruis in de Orde van Verdienste opspelden. Maar toen de opsporingsautoriteiten nog eens op de facebookpagina’s van de agenten keek, ontstonden grote twijfels. Movio plaatste bijvoorbeeld meerdere racistische berichten over de migrantenstroom richting Italië en Scatà plaatste onder meer foto’s waarop hij de Romeinse groet brengt, een variant op de Hitlergroet. ‘Hun overduidelijke neofascistische uitlatingen’ zijn nu aanleiding om van de onderscheidingen af te zien maar voeden ook de geruchten dat hun recente overplaatsingen, zogenaamd vanwege de veiligheid van henzelf en hun families, meer te maken hebben met hun vermeende racisme.

Belgie: Agent lost ontvoering in Australië op van achter bureau

Met ‘een geniale inval’ heeft een Belgische agent een ontvoering in Australië weten op te lossen. In die zaak ging het om de vermiste Vlaamse vrouw Davine (24, uit Heule) die gegijzeld werd door een Australiër. Davine, dierenverzorgster, had zich op een lokale website aangeboden voor vakantiewerk. Eenmaal op de fruitplukkerij werd ze overmeester, opgesloten en verkracht. De vrouw wist echter vanaf een (kennelijk aanwezige) computer een privéberichtje via facebook te versturen naar een vriendin in België. Een lokale agent bedacht daarop om Davine een zogeheten silent message te sturen – een berichtje dat door de ontvanger niet gezien wordt. Maar het berichtje leverde wel het ip-adres op van de computer in de fruitplukkerij waar Davine werd vastgehouden. Dat leidde weer naar de gps-coördinaten, enfin, voldoende voor de Australische politie om de ontvoerder ‘te klissen’.

VS: Politie dagvaart Facebook over data Trump-demonstratie

De politie in Washington, DC heeft Facebook Inc gedagvaard om de naw- en inloggegevens te overhandigen van zo’n tweehonderd mensen die demonstreerden op de dag dat Donald Trump
werd geinaugureerd. Bij de demonstratie, waarbij ook journalisten werden opgepakt, zou de politie rellen hebben uitgelokt en zelfs ‘chemische wapens’ hebben gebruikt. Van bijna alle arrestaties werd de smartphone in beslag genomen. Opvallend is, schrijft Mashable, dat de gegevens niet regulier zijn opgevraagd, met een machtiging van de officier, maar met een dagvaarding. ‘What the police can’t get with a phone in their hands, they will try to get from Facebook’. Het bedrijf zelf geeft geen commentaar en verwijst naar de gebruikersvoorwaarden.

VS: Facebookfoto leidt politie naar moordenaar

Een foto die de dader zelf op facebook zette, zou wel eens hét bewijs kunnen zijn in de zaak rond een vermoorde dakloze man. Toen die, november 2016, in Las Vegas werd neergeschoten, vond de politie aanvankelijk maar weinig aanknopingspunten. Er waren geen getuigen, buurt- én forensisch onderzoek leverde niks op. Totdat iemand de politie tipte over een foto op facebook: daarop poseerde Mario Velasco (26) op de plaats-delict, onderwijl een vuurwapen herladend met dezelfde kogels als die waarmee de dakloze Michael Tzaras (46) was neergeschoten. Velasco had de foto een dag na de moord online gezet. Twee weken later werd hij aangehouden voor een paar andere strafbare feiten, in de gevangenis werd hij ook voor de moord op Tzaras aangehouden toen onder meer bleek dat zijn telefoon rond het tijdstip van de moord op de pd was geweest.

VS: Vrouw steekt internetdate en claimt seriemoordenaar te zijn

‘Ik ben wél een seriemoordenaar’. In Lynnwood, Washington heeft Amy Brown (24, uit Edmonds) geprobeerd een man te vermoorden met wie ze via advertentiesite Craigslist een afspraak had gemaakt. Ze had, toen ze met z´n tweetjes op de motelkamer waren, haar date (29) eerst gevraagd of die soms een seriemoordenaar was. Je weet het immers nooit met die internetdates. Toen de man ontkende, zei Brown dat zij er wél een was. Vervolgens stak ze hem neer. De man wist, met een geperforeerde long, te ontsnappen en te overleven. Brown werd direct daarna door de politie opgepakt, nog in de parkeergarage van het motel. Tegen de politie verklaarde ze dat ze het hart van haar date had willen opeten. De politie vond, behalve het mes, ook een briefje dat ze op het lijk had willen achterlaten. Daarin schreef Brown dat ze dit vaker ging doen. Ze zit voorlopig vast maar is nog niet aangeklaagd.

Instagram en Snapchat groeien, Twitter buiten top-vijf

Opvallend in het jaarlijkse Newcom-overzicht van gebruikers van sociale media is niet eens
dat Instagram en Snapchat in 2016 het snelst groeiden, maar dat Twitter buiten de top-vijf is gevallen. Hoewel het aantal twitteraars vrijwel gelijk bleef, waren de groeicijfers bij andere netwerken zo groot dat Twitter nu niet meer tot de vijf grootste behoort.
In 2016 steeg het aantal dagelijkse gebruikers van Instagram en Snapchat tot 1,5 miljoen respectievelijk 960 duizend. Whatsapp blijft de grootste: 10,9 miljoen gebruikers waarvan 7,8 miljoen dagelijks. Facebook heeft 10,4 miljoen gebruikers, waarvan er elke dag 7,5 miljoen even
inloggen. Bij LinkedIn (4,3 miljoen gebruikers) kijken dagelijks slechts 400.000 gebruikers. En van de 7,5 miljoen YouTube gebruikers, kijken er 1,7 miljoen elke dag. Opvallend is ook dat Facebook vooral populairder werd bij ouderen: inmiddels heeft 61% van alle 80-plussers al een account.

OM let in aanloop naar verkiezingen extra op discriminatie via sociale media

Het OM gaat, in de aanloop naar de verkiezingen van maart 2017, extra letten op beledigen en discrimineren van politici op sociale media. Hoofdofficier van Justitie Theo Hofstee stelde dat het OM in die gevallen snel moet ingrijpen. Hij verwees onder meer naar de uitlatingen tegen (inmiddels ex-) Denk’er Sylvana Simons. ‘Zeker tien mensen’ zullen in die zaak vervolgd worden, meldde het OM eerder. Hofstee vindt dat alle meningen geuit moeten kunnen worden, ‘maar wel op een nette manier’. In de aanloop naar de verkiezingen ‘nemen de emoties toe en dus verwachten we meer van dit soort gevallen als we niet opletten’. Het speciale politieteam Bedreigde Politici kreeg in 2015 tweehonderd meldingen, waarvan het OM er 92 als strafbaar beoordeelde. In 24 zaken werd de verdachte gedagvaard.

Agent sommeert getuigen beelden te wissen van fatale arrestatie

In de week dat treitervlogger het woord van het jaar werd, is een politieagent uit Limburg in opspraak vanwege filmopnames van een arrestatie. In het filmpje zou te zien zijn hoe de agent een nekklem gebruikte om een verwarde man aan te houden. Bij het incident, in een winkelcentrum in Maastricht, spraken agenten de man aan. De man viel de agenten aan, er ontstond een vechtpartij, de arrestant (35, uit Macedonië) overleed kort daarna, ondanks reanimatie door de agenten. Toen bleek dat het hele incident door omstanders gefilmd was, zou een agent deze gesommeerd hebben de beelden van hun smartphones te verwijderen. Getuigen meldden dat een agent zelfs een telefoon van iemand afpakte en eigenhandig de beelden verwijderde. Het OM meldt dat één persoon gevraagd is om de beelden te verwijderen, uit respect voor de privacy van het slachtoffer, maar ook dat ‘dit een manier van werken is die wij niet ondersteunen’. Volgens het OM is het beter dat alle beelden worden bewaard, voor waarheidsvinding. De Rijksrecherche doet onderzoek naar de dood van de arrestant.

Duitsland dreigt Facebook met juridische stappen om extremisme

Steeds fanatieker wordt de dreiging van de Duitse overheid tegen Facebook. Justitieminister Heiko Maas vindt dat Facebook nog steeds veel te weinig doet tegen extremistische uitingen. Volgens hem moet het bedrijf zich aan de Duitse wetten houden. ‘Beledigingen, ophitsing en laster hebben niets op Facebook te zoeken’. En als Facebook daar niks aan doet, volgt een rechtszaak, stelt Maas. ‘Als andere maatregelen niet werken, moeten we aan boetes denken’. Maas wil onder meer dat Facebook openbaar maakt hoeveel meldingen van strafbare berichten het krijgt en wat daar aan gedaan is. Alleen dan wordt volgens hem duidelijk hoe groot het probleem is.
Overigens melden medewerkers die voor Facebook de content modereren – filmpjes en berichten controleren op verboden inhoud – allerlei psychische problemen. Deze werknemers, soms in dienst van Facebook, soms ingehuurd, moeten bijvoorbeeld kijken of video´s die worden geüpload kinderporno bevatten, of terrorisme verheerlijken. ‘Beginnend medewerkers’ bekijken ‘minstens tweeduizend berichten per dag’, meer ervaren medewerkers moeten in gemiddeld acht seconden beslissen om een video online te laten staan of weg te halen. Veel medewerkers hebben psychologische problemen door de ‘regelmatige blootstelling aan video’s met marteling, moord of kindermisbruik’. Een van hen zei tegen de Süddeutsche Zeitung dat ze, sinds ze kinderporno zag, ‘niet meer aan seks kan denken’. Anderen klagen dat ze voor iets meer dan het minimumloon de hele dag naar onthoofdingsvideo’s moeten kijken.

VS: Facebookbeschuldiging gaat viraal maar blijkt vals

Omdat haar vader niet mocht weten dat ze stiekem gedronken had, bedacht Yasmin Seweid (18, uit Long Island) dat ze, in de metro, door fans van Donald Trump was aangevallen en gemolesteerd. Het verhaal van Seweid, studente en moslima, ging viraal op facebook en leidde door de hele VS tot veel commotie. ‘Oh look a fucking terrorist, get the hell out of the country’, zouden de Trump-fans naar Yasmin hebben geroepen, waarna ze Yasmins hoofddoek aftrokken. En niemand in de metro had haar geholpen… De NYPD stelde een onderzoek in en merkte al gauw dat het niet klopte. De vrouw dook een paar dagen onder, maar heeft nu bekend dat ze het verhaal verzonnen heeft. Ze is gearresteerd voor het doen van een valse aangifte. Haar vader zei niet te weten waarom ze het deed. ‘She’s young and maybe she was foolish here’. De posting van Seweid kwam in een week waarin meerdere moslims (verbaal) zijn aangevallen. Opvallend is dat Seweids vermeende aanvallers precies dezelfde teksten tegen haar gebruikten als tegen een andere vrouw – voor de NYPD de eerste aanwijzing dat er iets niet klopte, aldus NYPD-woordvoerder Adam Navarro.

VS: Tieners streamen eigen auto-ongeluk live op Facebook

Twee doden. En een filmpje waarop dat live te zien was. Inclusief zeven minuten zwart beeld na de klap. In Pennsylvania zijn bij een crash twee meisjes (18 en 19) omgekomen toen een vrachtwagen achterop ze reed. De bestuurster van de auto, Brooke Hughes, was net aan het livestreamen. ‘Are you going live’, vroeg passagier Chaniya Morrison nog. Nog voordat Brooke kon antwoorden, zijn piepende banden te horen en gaat het beeld op zwart. Politie-onderzoek heeft inmiddels uitgewezen dat de twee erg langzaam reden, vermoedelijk druk met de smartphone, en dat de vrachtwagen ze niet meer kon ontwijken. Onbekend is nog wie de film, meer dan zevenduizend keer gezien voordat die offline werd gezet, op facebook zette. De video is wel veiliggesteld voor politie-onderzoek, aldus state trooper Dave Peters. Facebook weigerde aanvankelijk de video te verwijderen omdat die niet in strijd was met de algemene voorwaarden. Inmiddels is Hughes’ profielpagina omgebouwd tot een in-memoriam-pagina.

Hoe nepnieuws keiharde realiteit wordt

De Volkskrant schreef vorige week uitgebreid over Pizzagate, de zaak waarin een man, gewapend met een AR-15, een pizzeria in Washington binnendrong waar vooraanstaande politici, aangevoerd door Hillary Clinton herself, kleine kinderen zouden misbruiken. Deze man, Maddison Welch (28, uit North Carolina), voormalig brandweerman, kwam in actie nadat hij op facebook had gelezen over dat ‘geheime pedonetwerk’. De bizarre geruchten werden, door niemand tegengesproken, fanatiek gedeeld op internetfora als Reddit en 4Chan en gingen zo een eigen leven leiden. En waar de een het hield bij het pedonetwerk, bracht de ander het ‘nieuws’ dat Clinton persoonlijk betrokken zou zijn bij de moord op kinderen. Met als gevolg dat hashtag #pizzagate trending werd. Als ook de naam van een pizzeria valt, is het voor velen duidelijk: dáár moeten we zijn. Bots retweeten de geruchten massaal, met als gevolg dat pizzeria-eigenaar James Alefantis opeens een pedofiel genoemd wordt. Als bepaalde figuren dan ook nog roepen dat Alefantis in het Frans klinkt als ‘j’aime les enfants’ zijn de rapen helemaal gaar. Iedereen ziet in alles de bevestiging van een complot: een nabijgelegen restaurant met een hart als logo, zou volgens die complotdenkers ook betrokken zijn: een hart is immers een symbool voor kindermisbruik. Tja. Een voormalig intelligence-medewerker van de marine ‘periscoopt’ zijn bezoek aan de pizzeria waar net op dat moment een kinderpartijtje aan de gang is. Als eigenaar Alefantis de vlogger verzoekt om weg te gaan, ontploft #pizzagate helemaal. ‘Zie je wel, hier wordt iets verborgen gehouden’. Het gaat van kwaad tot erger en Reddit besluit het forum te verwijderen als er namen en adressen van pizzeria-medewerkers te vinden zijn maar ook van winkeliers uit de buurt. Wat door de complotdenkers weer wordt opgevat als censuur … In North Carolina vindt Maddison Welch het dan genoeg. Hij pakt zijn AR-15, rijdt naar Washington, loopt het restaurant binnen en schiet in het rond. Als hij niks kan vinden, geeft hij zich over aan de politie. Waarna de volgers van #pizzagate zich volop uitleven: Welch zou een ingehuurde acteur zijn, etcetera. De belangrijkste reden dat het zo uit de hand kon lopen? Volgens de krant is dat het feit dat de bewuste platforms een welhaast onmogelijke balans moeten zien te vinden tussen privacy, opsporing en vrijheid van meningsuiting. ‘Complotgekkies’ en haatzaaiers krijgen alle ruimte, de sites zijn doodsbang te censureren en malen dus niet ‘om een onzinberichtje meer of minder’. Alles moet kunnen, toch? Tja …

China: Ober giet kokend water over vrouw na slechte online-recensie

Een rechtbank in Wenzhou, China heeft een (minderjarige) ober veroordeeld tot 22 maanden celstraf voor mishandeling van een vrouw. De vrouw zat in het restaurant te eten, met kind en moeder, en had klachten over het eten. Ze schreef er direct een recensie over op een sociaal netwerk. Toen ober Zhu dat las en tevergeefs vroeg of de vrouw haar recensie wilde verwijderen, werd hij zo boos dat hij kokend water over de vrouw goot en haar sloeg en schopte. Bijna de helft van haar lichaam is verbrand. Het restaurant, dat al bijdroeg in de medische kosten van de vrouw, moet de vrouw verder een boete van 237 duizend yuan (32 duizend euro) betalen.

“Jongeren herkennen geen nepnieuws en dat is gevaarlijk”

Ja maar, het stond toch op facebook? Het massaal delen en verspreiden van nieuws en nepnieuws op sociale media als facebook heeft er voor gezorgd dat veel jongeren het verschil tussen zin en onzin niet meer kunnen herkennen. Onderzoek onder Amerikaanse scholieren, uitgevoerd door de Stanford University, leert dat 82% van de ondervraagden het verschil niet (meer) ziet tussen een nieuwsbericht en een advertorial. Driekwart kon een tweet van tv-zender Fox niet onderscheiden van een tweet van een nepsite. Volgens experts heeft dat te maken met een nog onderontwikkelde prefrontale cortex – het deel van de hersenen dat reflecteert op het waarheidsgehalte. Ook in Nederland laat onderzoek zien dat jongeren gevoelig zijn voor nepnieuws. ‘Zelfs als jongeren weten dat iets nep is, kunnen ze het als echt ervaren’. Dat soort ervaringen laat, als ze eenmaal volwassen zijn, hun sporen na, zegt VU-hoogleraar mediagebruik Elly Konijn. ‘Als je tussen je 12e en 18e veel nepnieuws hebt gelezen en voor waar hebt aangenomen, geloof je dat op je 30ste waarschijnlijk nog’. HVA-lector nieuwe media Geert Lovink betwijfelt dat. Hij spreekt van een maatschappelijk probleem: ‘grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties lijken steeds meer te vervagen’. Zoekmachines spelen daarbij een belangrijke rol: welke van die duizenden hits verwijst naar écht nieuws en welke naar een nepsite? Onderwijs moet hier een oplossing bieden, vindt zowel Konijn als Lovink. ‘Het is heel belangrijk om kinderen en jongeren voortijdig vaardigheden aan te leren om met media om te gaan en te beoordelen wat wel en niet klopt’. En dat moet beginnen op de basisschool – mediawijsheid als verplicht vak.