YouTube gaat gebruikers om ID-kaart vragen om leeftijd te controleren

Als gevolg van Europese regels die minderjarigen beter moeten beschermen tegen schadelijke video’s online, gaat YouTube gebruikers om een id-kaart of creditcard vragen om vast te stellen of ze 18-plus zijn én dus video’s voor volwassenen mogen bekijken. YouTube beperkt het aanbod als in de video’s sprake is van geweld, grof taalgebruik of seks. Kijkers moeten dan aangeven dat ze 18 of ouder zijn – dat wordt dus nu aantónen, met een officieel document. Onduidelijk is nog hoe en waar je dat naar toe moet sturen en wie in staat is dat te verifiëren. Ook wat privacy betreft lijken er nog tamelijk veel praktische bezwaren. In Nederland geldt dat je minstens 16 moet zijn om een Google-account (en dus een YouTube-account) te beheren.

Tiktok verwijderde in eerste zes maanden ruim 104 miljoen video’s

Videoplatform TikTok heeft in het eerste halfjaar van 2020 ruim 104 miljoen filmpjes verwijderd. Ze waren ‘in strijd met de regels’ van het platform, aldus het nieuwste transparantierapport. Van de verwijderde filmpjes, overigens nog geen 1% van het totaal aantal geplaatste filmpjes, had 30% een seksuele inhoud, werd in 22% de veiligheid van minderjarigen in gevaar gebracht en werd 20% weggehaald vanwege illegale handelsactiviteiten. In 2,5% van de gevallen ging het om pesten, in minder dan 1% om hate speech. TikTok claimt dat maar liefst 96% van al die filmpjes geheel geautomatiseerd verwijderd werd en dat 90% zelfs door niemand gezien was. Vanuit Nederland zijn in genoemde periode geen verzoeken om gebruikersgegevens of gebruiksdata gedaan.

Vaker onlinepestgedrag tijdens corona

In de maanden dat de scholen gesloten waren, is het aantal pest-meldingen bij de Kindertelefoon fors gestegen. Die stijging ging gedurende de net voorbije schoolvakantie door, aldus een woordvoerder. Ging in 2019 nog circa 4% van alle gesprekken over pesten, in het eerste halfjaar 2020 liep dat op tot 17%. De stijging is deels verklaarbaar uit het feit dat jongeren vrijwel hele dagen online actief waren. ‘Hun leven speelde zich online af’. Digitaal pesten, dat vaak op het schoolplein begint en online verder gaat, kan erger uitpakken dan ‘traditioneel’ pesten. ‘Een groter publiek kan het zien, het kan 24/7 doorgaan, de inhoud kan moeilijker worden verwijderd en soms is de afzender onbekend’. Deze week is de Week tegen Pesten.

Snapchat in Nederland minder populair bij jongeren

De populariteit van Snapchat daalt, waar TikTok juist steeds meer geïnstalleerd wordt. Volgens het Dutch Apps Market Rapport (Q2-2020) staat Instagram op 80% van de smartphones van jongeren van 16 tot 19. Snapchat scoort 58% maar TikTok al 55%. Anderhalf jaar geleden stond Snapchat nog op 84% van alle smartphones in die leeftijdsgroep, Het aantal gebruikers van TikTok verviervoudigde in een jaar tijd.

Video van man die zelfmoord pleegt is trending op TikTok

Het klinkt een beetje hypocriet: eerst allemaal kijken naar het filmpje waarin een man zichzelf door het hoofd schiet en daarna roepen dat TikTok daadkrachtiger moet optreden tegen dit soort filmpjes. Hoe dan ook, TikTok heeft het er lastig mee. Het filmpje, dat overigens al eerder rondging op facebook en andere platforms, lijkt niet te verwijderen – iedere keer is er weer een ander die het deelt. Meerdere accounts zijn al weggehaald maar het verspreiden gaat gewoon door en de beelden worden zelfs in andere, onschuldige filmpjes gemonteerd. Veel gebruikers zijn nu boos en eisen dat TikTok ‘daadkrachtiger optreedt’ tegen zulke shockerende video’s.Een woordvoerder van TikTok zegt dat ‘onze systemen deze beelden automatisch detecteren en verwijderen, omdat ze ons beleid rond het tonen en verheerlijken van zelfdoding schende’ (sic!), maar de praktijk is dus weerbarstiger. Vermoedelijk omdat de video, waarin ene Robbie McNutt (33) vertelt hoe hij door de coronacrisis zijn baan en zijn vriendin verloor en daarna een pistool op zijn hoofd richt, langer duurde dan andere, werkte het algoritme niet goed. En ‘doordat de video in korte tijd heel vaak werd bekeken, werd het een van de populairste fragmenten en hebben veel ogen deze gruwelijke beelden gezien’. Tja, moderatie heeft zo zijn grenzen, blijkt maar weer eens. Volgens professor Michaël Opgenhaffen (KU Leuven) ‘vestigen we onze hoop te vaak op contentmoderatie’. De huidige technologie en alle (menselijke) inspanningen kunnen niet alles filteren. ‘Gebruikers hebben een even grote verantwoordelijkheid’ bij het doorsturen van zulke video’s. Opgenhaffen en andere socialemedia-deskundigen zien de rol van TikTok veranderen. Wat begon als een onschuldig platformpje voor muziekvideo’s is nu een soort YouTube voor kinderen en soms zelfs een politiek platform, met filmpjes die bij Black Lives Matter-protesten zijn gemaakt. Zulke filmpjes bieden geen enkele context en kunnen voor kinderen ‘erg verwarrend’ zijn, weet Elke Boudry van Vlaams kenniscentrum Mediawijs. De gemiddelde leeftijd van gebruikers stijgt ‘en al die nieuwe gebruikers veranderen het medium zelf’. TikTok kwam een maandje terug ook al in opspraak toen het trendy werd om een Holocaustslachtoffer te spelen of slachtoffer van huiselijk geweld, compleet met geboetseerde verwondingen en bloedneuzen. TikTok ondertekende vorige week overigens wel de Europese gedragscode tegen haatzaaien.

Rellende jongeren vinden elkaar op sociale media

In Helmond heeft de politie een jochie van 17 opgepakt die op instagram oproepen verstuurde om te komen rellen in de binnenstad. De jongen, thuis aangehouden om 6.30 uur ’s ochtends, zou de accounts gemaakt en beheerd hebben. De gemeente sloot uit voorzorg een park in de stad. ‘Op sociale media gingen er berichten rond dat jongeren werden opgeroepen om in Helmond te komen rellen. Dit gedrag tolereren we niet’, aldus een woordvoerder. Ook in andere Brabantse steden werd op sociale media, snapchat, instagram en whatsapp vooral, opgeroepen tot rellen. In Eindhoven werden daarvoor 21 jongeren aangehouden. Veel reljongeren ‘jutten elkaar op’, stelt misdaadverslaggever Mick van Wely. ‘Vaak is het een reactie op een rel in een andere stad. Ze sturen daar filmpjes van en zeggen: wij kunnen het veel beter. Zo jutten ze elkaar op om het steeds erger te maken’. Volgens Van Wely maken de jongeren zich schuldig aan opruiing. Het gevolg is dat de politie ‘op het tandvlees loopt’ en vooraf niet of nauwelijks kan ingrijpen. ‘Deze jongeren roepen ontzettend veel mensen op om mee te doen’, maar doen dat in met afgeschermde profielen. ‘Je komt ook niet zomaar in zo’n besloten community. Met toestemming van justitie kan de politie in bepaalde gevallen een nep-account aanmaken’. Dat lukt niet altijd, bijvoorbeeld als je ‘alleen op voordracht’ in een groep komt. Ervaringsdeskundige, ex-treitervlogger Ismail Ilgun (23) zegt dat we niet te snel moeten oordelen. ‘Veel jongeren die zulke video’s plaatsen beseffen niet hoeveel impact ze hebben’, gezien hun leeftijd. ‘Ik was zelf ook niet bewust van de kracht van sociale media toen ik een aantal jaar geleden die vlogs maakte’.
Al die sociale media zorgen voor een andere dynamiek rond de ongeregeldheden, zegt ook hoogleraar sociale psychologie Tom Postmes. Lokale omstandigheden zijn een belangrijke voedingsbodem zijn maar de boel escaleert als op sociale media opgeroepen wordt tot rellen of ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’. Of dat nu door boeren gebeurd of door jongeren – de vlam slaat in de pan. En waar de politie vroeger groepjes hangjongeren nog wel in de smiezen had, is het nu compleet onoverzichtelijk geworden. Zeker met sociale media als snapchat en whatsapp, ‘loopt de politie achter de feiten aan’. Volgens emeritus hoogleraar communicatiewetenschap Jan van Dijk zijn die media lastiger te monitoren dan bijvoorbeeld facebook. ‘Op Facebook kun je een tegenverhaal schrijven, bijvoorbeeld dat je niet naar een plek moet komen. Op andere media is dat lastiger’.

“Overheidscommunicatie hoort niet thuis op Facebook”

Er is forse kritiek op premier Mark Rutte die informatie over de corona-aanpak alleen op facebook deelde. Dat is ‘van de zotte’, zei Rejo Zenger van Bits of Freedom. ‘Facebook is er niet voor de overheid of voor jou. Facebook is er voor de adverteerders’. Overheidscommunicatie hoort volgens Zenger op een website van de overheid en niet op een communicatiekanaal. Ook vanuit de Kamer kwam kritiek op het gebruik van de sociale netwerksite als communicatiekanaal. De SP heeft Kamervragen gesteld en ook D66 heeft kritiek. ‘De overheid heeft eigen kanalen’ en bovendien is facebook ‘een hypercommercieel bedrijf dat de democratie schade toebrengt met ontransparante algoritmes’. Rutte heeft inmiddels laten weten dat de overheid facebook gebruikt ‘wegens het grote bereik’ en de mogelijkheid ‘een publiek te bereiken dat anders lastig te bereiken is’. Rutte zegt bewust te zijn van het feit dat niet elke Nederlanders toegang heeft, of wil hebben, tot facebook. ‘De afspraak is dan ook dat de Rijksoverheid (beleids)informatie ook altijd aanbiedt op de eigen websites, zodat de bezoeker gegarandeerde toegang heeft tot de informatie zonder dat er persoonsgegevens verwerkt worden’. Het bewuste bericht dat alleen op facebook verscheen, was verder geen nieuw kabinetsbesluit maar slechts ‘een korte duiding’ van de nieuwste ontwikkelingen rondom het coronavirus en die dezelfde dag ook online te vinden op de site van de overheid.

TikTok verwijderde in half jaar tijd 50 miljoen filmpjes

TikTok heeft in het tweede halfjaar van 2019 in totaal 49.247.689 videootjes van het netwerk verwijderd. Dat lijkt veel maar het is minder dan 1% van het totale aantal geplaatste filmpjes. Van de verwijderde video’s is 98% volautomatisch verwijderd en 89% zelfs zonder dat iemand ze gezien heeft. TikTok geeft in haar (tweede) transparantierapport een top-vijf van landen met de meeste verwijderde content: India (16,5 miljoen), VS (4,5 mln), Pakistan (3,7 mln), Groot-Brittannië (2 mln) en Rusland (1,2 mln). Een kwart van de weggehaalde video’s bevatte naaktbeelden of seksuele content, ook een kwart werd verwijderd wegens ‘gevaar voor kinderen’ (drugs, alcohol etc). In 16% van de filmpjes was sprake van (promotie of verheerlijking van) zelfdoding, automutilatie, anorexia en andere ‘dangerous acts’. Minder dan 1% betrof hate speech of discriminatie. De Nederlandse autoriteiten deden in het tweede halfjaar van 2019 twee verzoeken om gebruikersgegevens, waaronder één spoedverzoek. Eén van die twee verzoeken werd gehonoreerd. Nederland deed ook één verzoek om content te verwijderen, van 78 accounts maar liefst. Al die accounts werden verwijderd, aldus het rapport. In totaal kreeg TikTok 45 verwijderverzoeken uit tien landen; die betroffen 140 accounts, waaronder dus 78 in het Nederlandse verzoek.

Blue Whale challenge duikt weer op in Nederland

Volgens de NOS is de ‘Blue Whale Challenge’ weer opgedoken in Nederland en hebben meerdere kinderen en jongeren een uitgenodiging gekregen om aan ‘het gevaarlijke spel’ deel te nemen. De Blue Whale Challenge wordt door 113Zelfmoordpreventie ‘een dodelijk spel’ genoemd: jongeren worden via sociale media aangemoedigd in vijftig dagen vijftig verschillende opdrachten te doen. De laatste opdracht zou zijn om zelfdoding te plegen. Kinderpsycholoog Tischa Neve ontraadt jongeren om aan de challenge te beginnen. ‘Je hoeft het natuurlijk niet te doen, het is nep’. Volgens Neve moeten kinderen vooral weten dat het allemaal nep is. ‘Als je toch zo’n bericht krijgt, dan kun je dat het beste direct verwijderen’. Er gebeurt niets met jou of met je familie. ‘Die dingen gebeuren niet’. Bij 113Zelfmoordpreventie staan tips.

Duitsland: Stiekem foto’s onder rok nemen voortaan verboden

In Duitsland is een wet aangenomen die upskirting expliciet strafbaar stelt. Stiekem foto’s onder iemands rok of van iemands decolleté – dat dan weer downblousing heet – mag niet meer, op straffe van een celstraf van maar liefst twee jaar of een fikse boete. Het maken van zulke opnamen, op roltrappen, in openbaar vervoer, op festivals, kantoren en scholen – waar niet eigenlijk – is ‘een schaamteloze inbreuk van de privacy’, zei Justitieminister Christine Lambrecht. Onderdeel van de nieuwe wet is ook een verbod op het fotograferen of filmen van mensen die bij een (verkeers)ongeval zijn omgekomen. Het is naar verluidt de eerste keer dat ook dode slachtoffers beschermd worden door een wet. De wet is overigens een gevolg van een burgerpetitie van twee vrouwen die als tiener slachtoffer werden van upskirting. Ze haalden meer dan honderdduizend handtekeningen op waarna vier deelstaten met een wetsvoorstel kwamen.

ACM onderzoekt neplikes

Omdat sprake is van ‘consumentenmisleiding’ en oneerlijke concurrentie, is de Autoriteit Consument & Markt een onderzoek gestart naar bedrijven die handelen in neplikes, nepreviews en nepvolgers. De schade door neppe marketing zou wereldwijd zeker 1,2 miljard euro bedragen, weet Saskia Bierling van ACM. ‘Een influencer bepaalt de tarieven van een advertentie vaak op het bereik. Als die bijvoorbeeld 200.000 volgers heeft, maar het zijn maar 50.000 echte mensen, dan betaalt de adverteerder extra voor niks’. Nepaccounts zijn overvloedig aanwezig, vooral op instagram, onderzocht de NOS al eerder. Een test-account kreeg voor 26,90 euro tweeduizend volgers. Een van de neplikes-bedrijven is Likes-Kopen, dat zich naar eigen zeggen vooral richt op particulieren ‘om zo hun zelfvertrouwen een beetje [te] kunnen boosten’. Na een gesprek met de ACM heeft het bedrijf het aanbod deels aangepast. Het ACM-onderzoek is gericht op bedrijven. Als die gebruikmaken van neppraktijken kunnen ze een boete krijgen.

Politie blijft boos over beelden die agenten in “slecht daglicht” zetten

Veel politiemensen zijn woedend over de beelden die online verschijnen van de recente demonstraties in Den Haag. In die filmpjes wordt de schuld van de rellen vrijwel uitsluitend bij de politie gelegd en veel agenten vinden dat onterecht. Veel kijkers kunnen die nuance best zelf aanbrengen maar voor veel agenten is de maat vol, blijkt uit de vele comments op facebook en andere platforms. Wie zijn werk goed doet, volgens de geleerde procedures, hoeft natuurlijk helemaal niet bang te zijn te worden gefilmd – je hebt immers gehandeld naar de wet en dus niets te vrezen. Ook de politiebonden zijn boos. ACP-voorzitter Gerrit van de Kamp vindt dat agenten ‘vleugellam’ worden gemaakt omdat in veel filmpjes ‘de feiten ontbreken’. De bonden spraken al met minister Ferd Grapperhaus om ‘stoom af te blazen’. Grapperhaus had het daarbij over ‘stemming maken’ met ‘aan elkaar geplakte filmpjes’. Politiewetenschapper Jaap Timmer (VU Amsterdam) heeft een betere tip: wat als de politie deze kans aangrijpt om proactief haar eigen verhaal te vertellen? ‘Ik snap heel goed dat politiemensen zich in het nauw gedreven voelen door de niet aflatende stroom van commentaren en beschuldigingen [..] maar leg uit wat je doet, waarom je dat doet en wat je van burgers verwacht’. Politiemensen moeten ‘niet in de slachtofferrol kruipen’. Hij wijst op de jaren 60 en 70. ‘Zolang er politie is, is er discussie’.

Digitale sporen steeds belangrijker voor forensisch onderzoek

Smartphones, sociale media, slimme assistenten, smartwatches, het datamanagementsysteem in je auto, slimme thermostaten en koffiemachines, sportapps, beelden van beveiligingscamera’s – de lijst wordt steeds langer. Ze leveren allemaal bewijs en zijn dus van steeds groter belang bij de opsporing. Over de betekenis van digitaal bewijs voor de opsporingspraktijk schreven de lectoren Christianne De Poot (Forensisch Onderzoek, HvA en Politieacademie) en Hans Henseler (Digital Forensics & E-Discovery, Hogeschool Leiden) deze maand in Expertise en Recht. Die digitale sporen worden steeds persoonlijker maar tegelijk is nog vaak onduidelijk welke handeling valt af te leiden uit dat digitale spoor. Als je horloge aangeeft dat je op moment X op plek Y was, wat deed je daar dan? Valt er een verband te leggen met andere apparaten? Henseler en De Poot beschrijven drie zaken waarin digitale sporen belangrijke rol speelden: de moord op Koen Everink (zoektermen die zijn gevonden op de iPad van de verdachte), de moord op de Bûterwei (verklaringen van de verdachte klopten niet met overvloedig digitaal bewijs) en een kinderpornozaak (zoektermen op de computer van verdachte die aangeven dat beeldmateriaal bewust is gedownload en niet ‘per ongeluk’). De bewijswaarde van digitale sporen kan in de toekomst nog beter benut worden, betogen de auteurs, als ook andere specialisten in de forensische opsporing, rechercheurs, officieren van justitie, advocaten en rechters beter inzicht krijgen in het werk van digitaal forensische experts.

Voortvluchtige criminelen opgespoord via app en sociale media

Met een beetje osint, ‘het uitpluizen van sociale media’ en de politie-app Executie en Signalering zijn de afgelopen jaren in totaal 1466 voortvluchtige criminelen opgepakt. Minister Sander Dekker van Rechtsbescherming wil het Fugitive Active Search Team daarom ook voor andere straffen laten zoeken. Het FAST werd in 2016 opgericht door politie en OM. Sindsdien zijn 503 personen aangehouden en, tussen oktober 2018 en februari 2020, 963 veroordeelden opgespoord, aangehouden en vastgezet. In Nederland lopen zo’n tienduizend onvindbare veroordeelden. Om hen te vinden, worden veel openbronnen geraadpleegd.

Op TikTok ligt de pro-anacontent voor het oprapen

Waar pro-ana reclame op platforms als facebook, instagram en tumblr de afgelopen jaren hard aangepakt is, krijgt het op TikTok nog veel ruimte. Daar barst het van de filmpjes én comments waarin anorexia wordt gepromoot. ‘Skinny legends’ zijn er populair, net als opzettelijk fout getypte hashtags als anorexiia. En aan meisjes die in het ziekenhuis filmen hoe ze sondevoeding krijgen, wordt gevraagd welk dieet ze volgen. Volgens Vice neemt de pro-anacontent ‘schadelijke vormen’ aan – Tiktok is vooral populair bij tieners. Het blad verwijst naar het algoritme van de app: wat je eerder hebt aangeklikt en geliket, zie je nu in veelvoud. ‘Voor je het weet verdwijn je in een bodemloze put aan twijfelachtige dieetinspiratie’, schrijft ook De Volkskrant. Op TikTok is het verboden om ‘schadelijke eetgewoonten’ te promoten, maar het gaat heel subtiel: van meisjes die filmen hoe ze hun uitstekende sleutelbeenderen kunnen vastpakken tot meisjes die tonen hoe ze met twee handen hun bovenbeen omsluiten. Hashtags als #letsgetskinny, #thinspiration en #perfectmeal – bij een foto van een slapend meisje! – en challenges doen de rest: kun je het kabeltje van je earpods twee keer om je taille, hoe strak kan je riem?